روابط نزدیک ترکیه و جمهوری آذربایجان که سال‌ها با شعار «یک ملت، دو دولت» شناخته می‌شد، اکنون با اختلافات سیاسی و اقتصادی تازه‌ای روبه‌رو شده است. در مرکز این تنش‌ها، مسئله حمایت مالی باکو از آنکارا و میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری جمهوری آذربایجان در اقتصاد ترکیه قرار دارد.
به گزارش ایران‌جیب، اختلافات میان رجب طیب اردوغان و الهام علی‌اف در هفته‌های اخیر بر سر موضوعاتی از جمله اسرائیل، حجاب در مدارس و هزینه خرید تسلیحات افزایش یافته است. غیبت علی‌اف در نشست سازمان کشورهای ترک در آنکارا نیز نشانه دیگری از سردی روابط دو کشور ارزیابی می‌شود.
با این حال، به نظر می‌رسد اختلاف اصلی فراتر از مسائل سیاسی باشد و به انتظارات مالی ترکیه از جمهوری آذربایجان بازگردد.
پیام اقتصادی باکو به آنکارا
در میانه این تنش‌ها، یک رسانه نزدیک به دولت جمهوری آذربایجان با انتشار تحلیلی تأکید کرد که بودجه این کشور نباید به پشتوانه مالی دولت ترکیه تبدیل شود.
این موضع‌گیری در شرایطی مطرح شده که جمهوری آذربایجان یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاران خارجی در ترکیه محسوب می‌شود.
شرکت دولتی انرژی سوکار تاکنون بیش از 18 میلیارد دلار در صنایع نفت، پتروشیمی و لجستیک ترکیه سرمایه‌گذاری کرده است. پالایشگاه استار با سرمایه‌گذاری حدود 7 میلیارد دلار و مجتمع پتروشیمی پتکیم از مهم‌ترین دارایی‌های این شرکت هستند.
همچنین مجموع سرمایه‌گذاری مستقیم جمهوری آذربایجان در ترکیه نزدیک به 21 میلیارد دلار و سرمایه‌گذاری ترکیه در جمهوری آذربایجان حدود 18 میلیارد دلار اعلام شده است.
ماجرای درخواست یک میلیارد یورو از جمهوری آذربایجان
ریشه اختلافات مالی به سال 2022 بازمی‌گردد، زمانی که ترکیه در بحبوحه سقوط ارزش لیر به دنبال تقویت ذخایر ارزی خود بود.
در آن مقطع، گزارش‌هایی درباره احتمال توافق سوآپ ارزی یک میلیارد یورویی میان بانک‌های مرکزی دو کشور منتشر شد، اما مقام‌های باکو انجام چنین مذاکراتی را رد کردند.
با این وجود، صندوق دولتی نفت جمهوری آذربایجان مبلغ یک میلیارد یورو را برای مدت 6 ماه در بانک مرکزی ترکیه سپرده‌گذاری کرد.
این اقدام از سوی باکو یک سرمایه‌گذاری مالی معرفی شد، نه کمک اضطراری یا تعهد برای حمایت از ارزش لیر.
اختلاف بر سر هزینه تسلیحات
الهام علی‌اف نیز اخیراً با تأکید بر اینکه جمهوری آذربایجان تمامی تسلیحات خود را با منابع مالی داخلی خریداری کرده، اعلام کرده است که کشورش به کمک هیچ دولت دیگری نیاز ندارد.
این اظهارات در حالی مطرح شده که ترکیه در جنگ قره‌باغ در سال 2020 از جمهوری آذربایجان حمایت سیاسی و نظامی کرده بود.
برخی تحلیلگران معتقدند باکو اکنون تلاش می‌کند روابط خود با آنکارا را از الگوی حمایت یک‌طرفه خارج کرده و بر استقلال سیاسی و اقتصادی خود تأکید کند.
آینده روابط اقتصادی ترکیه و جمهوری آذربایجان
با وجود اختلافات اخیر، همکاری اقتصادی دو کشور همچنان گسترده است.
بر اساس توافق جدید انرژی، قرار است از سال 2029 در مجموع 33 میلیارد مترمکعب گاز از میدان آبشرون جمهوری آذربایجان به ترکیه منتقل شود.
همچنین شرکت سوکار در حال بررسی سرمایه‌گذاری جدیدی به ارزش حدود 7 میلیارد دلار در صنعت پتروشیمی ترکیه است، هرچند هنوز تصمیم نهایی در این زمینه اتخاذ نشده است.
تحلیلگران معتقدند وابستگی اقتصادی و راهبردی دو کشور به اندازه‌ای گسترده است که احتمال قطع روابط پایین به نظر می‌رسد، اما اختلافات اخیر می‌تواند شکل همکاری‌های آینده را تغییر دهد.
در مجموع، پیام اقتصادی مطرح‌شده در رسانه‌های نزدیک به باکو این است که جمهوری آذربایجان خواهان ادامه سرمایه‌گذاری و همکاری راهبردی با ترکیه است، اما تمایلی ندارد مسئولیت تأمین مالی دولت آنکارا یا حمایت از سیاست‌های پولی این کشور را بر عهده بگیرد.
البته تاکنون هیچ مقام رسمی جمهوری آذربایجان چنین درخواستی از سوی ترکیه را تأیید نکرده و بحث تبدیل شدن باکو به پشتوانه مالی آنکارا همچنان در سطح تحلیل‌ها و گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای قرار دارد.