اظهارات تازه جی‌دی ونس درباره دریافت تعهد بلندمدت و قابل راستی‌آزمایی از ایران، بار دیگر اختلاف بر سر آینده برنامه هسته‌ای را برجسته کرده است؛ اختلافی که میان کاهش ظرفیت غنی‌سازی، تعلیق فعالیت‌ها و جلوگیری از بازسازی این توانمندی در نوسان است.
به گزارش ایران جیب، ونس در اظهارات نقل‌شده تأکید کرده که واشنگتن می‌خواهد اطمینان یابد ایران در سال‌های آینده قادر به احیای ظرفیت هسته‌ای خود نخواهد بود. او همچنین پیش‌تر خواستار کاهش «معنادار» ظرفیت غنی‌سازی شده و تضمین درباره اقدامات آینده را به‌تنهایی کافی ندانسته بود.
این مواضع نشان می‌دهد مطالبات مطرح‌شده از سوی آمریکا دو محور دارد: کاهش عملی ظرفیت موجود و ایجاد محدودیت‌هایی بلندمدت برای جلوگیری از بازسازی آن. با این حال، هنوز روشن نیست واشنگتن ادامه غنی‌سازی در سطح پایین و تحت نظارت را می‌پذیرد یا توقف آن را شرط توافق می‌داند.
توقف دائمی یا تعلیق 20 ساله؟
در گزارش ارائه‌شده، از ترامپ مواضعی درباره توقف کامل و دائمی غنی‌سازی و همچنین پذیرش تعلیق 20 ساله نقل شده است. تفاوت این دو رویکرد برای مذاکرات تعیین‌کننده است؛ زیرا تعلیق موقت فعالیت‌ها با کنارگذاشتن دائمی ظرفیت غنی‌سازی، تعهدات متفاوتی ایجاد می‌کند.
در مقابل، موضع اعلام‌شده تهران بر حفظ حق غنی‌سازی استوار است؛ هرچند سطح غنی‌سازی و ترتیبات فنی می‌تواند موضوع گفت‌وگو قرار گیرد.
پیوند پرونده هسته‌ای با تنگه هرمز
همزمان، گره‌خوردن مطالبات هسته‌ای با مذاکرات مربوط به پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، مسیر دستیابی به تفاهم را پیچیده‌تر کرده است. بر اساس اظهارات نقل‌شده از میانجی قطری، تلاش برای گنجاندن مطالبات گسترده‌تر در پیشنهاد مربوط به هرمز، از موانع پیشرفت مذاکرات است.
در مجموع، از مواضع مطرح‌شده می‌توان دریافت که خواسته واشنگتن فراتر از یک تعهد سیاسی کوتاه‌مدت است؛ اما چارچوب نهایی آن، از جمله مدت محدودیت‌ها، سرنوشت ظرفیت غنی‌سازی و امتیازات متقابل، همچنان روشن نیست.