اقتصاد ایران همچنان در رکود

تازه‌ترین برآوردهای پژوهشکده پولی و بانکی نشان می‌دهد رشد اقتصادی ایران در سه‌ماهه منتهی به تیر 1405 به منفی 5.6 درصد رسیده است. اگرچه این رقم نسبت به افت 12.1 درصدی بهار بهبود یافته، اما بخش‌های صنعت، نفت و خدمات همچنان با کاهش فعالیت اقتصادی مواجه هستند.

به گزارش ایران جیب، تازه‌ترین گزارش پژوهشکده پولی و بانکی از وضعیت تولید ناخالص داخلی ایران نشان می‌دهد که شدت افت فعالیت‌های اقتصادی در ماه‌های اخیر کاهش یافته است؛ با این حال، اقتصاد کشور هنوز به مسیر رشد مثبت بازنگشته و بیشتر بخش‌های اصلی همچنان عملکردی ضعیف‌تر از سال گذشته دارند.

بر اساس این گزارش، رشد اقتصادی در سه‌ماهه منتهی به اردیبهشت 1405 به منفی 13.8 درصد رسیده بود، اما در ماه‌های خرداد و تیر از شدت کاهش تولید کاسته شد و رشد برآوردی اقتصاد در سه‌ماهه منتهی به تیر به منفی 5.6 درصد رسید.

این تغییر به معنای رشد مثبت اقتصاد نیست، بلکه نشان می‌دهد سرعت کاهش فعالیت‌های اقتصادی نسبت به ماه‌های قبل کمتر شده است.

کدام بخش‌های اقتصاد بیشترین افت را داشتند؟

بررسی عملکرد بخش‌های مختلف اقتصاد نشان می‌دهد صنایع و معادن همچنان بیشترین رشد منفی را ثبت کرده‌اند و کشاورزی تنها بخش دارای رشد مثبت بوده است.

این آمار نشان می‌دهد که با وجود تعدیل افت تولید، بخش‌های مهم اقتصاد کشور هنوز نتوانسته‌اند به سطح فعالیت دوره مشابه سال گذشته بازگردند.

کاهش شدت افت تولید در بخش صنعت

بخش صنایع و معادن یکی از بخش‌هایی است که در ماه‌های ابتدایی سال 1405 کاهش قابل توجه فعالیت را تجربه کرده است.

رشد این بخش در سه‌ماهه منتهی به فروردین منفی 23.9 درصد برآورد شده بود و در اردیبهشت به منفی 29.7 درصد رسید.

در ادامه، رشد منفی صنایع و معادن در خرداد به 26.2 درصد و در سه‌ماهه منتهی به تیر به 12.2 درصد کاهش یافت.

این تغییر نشان‌دهنده تعدیل قابل توجه شدت افت تولید صنعتی است، هرچند رشد فعالیت این بخش همچنان منفی باقی مانده است.

بررسی عملکرد شرکت‌های صنعتی بورسی نیز نشان می‌دهد بیشتر صنایع در سه‌ماهه منتهی به تیر با کاهش فعالیت مواجه بوده‌اند.

در این میان، صنایع کانی‌های غیرفلزی، محصولات دارویی، ماشین‌آلات و تجهیزات و منسوجات از جمله گروه‌هایی بوده‌اند که برخلاف بیشتر صنایع، رشد فعالیت آنها منفی گزارش نشده است.

تولید نفت ایران همچنان کمتر از سال گذشته

بخش نفت نیز در ماه‌های ابتدایی سال جاری افت محسوسی را تجربه کرده است.

بر اساس برآوردهای منتشرشده، رشد فعالیت بخش نفت در سه‌ماهه منتهی به فروردین منفی 2.7 درصد بود، اما در اردیبهشت به منفی 20.2 درصد رسید.

این رقم در خرداد به منفی 17.6 درصد و در سه‌ماهه منتهی به تیر به منفی 10 درصد تغییر کرد.

همچنین داده‌های مورد استفاده در گزارش نشان می‌دهد متوسط تولید نفت خام ایران در ماه‌های ژوئن و ژوئیه 2026 حدود 15 درصد کمتر از مدت مشابه سال قبل بوده است.

بنابراین، با وجود کاهش شدت افت فعالیت بخش نفت، تولید همچنان پایین‌تر از سطح سال گذشته قرار داشته است.

کشاورزی تنها بخش دارای رشد مثبت

در میان بخش‌های اصلی اقتصاد، کشاورزی با رشد مثبت 6 درصدی عملکرد متفاوتی داشته است.

در مقابل، رشد بخش خدمات منفی 4.2 درصد برآورد شده که نشان می‌دهد این بخش نیز هنوز به رشد مثبت بازنگشته است.

عملکرد مثبت کشاورزی توانسته تا حدودی از شدت افت مجموع فعالیت‌های اقتصادی بکاهد، اما برای جبران کاهش تولید در بخش‌های صنعت، نفت و خدمات کافی نبوده است.

آیا اقتصاد ایران از رکود خارج می‌شود؟

کاهش رشد منفی اقتصاد از 12.1 درصد در بهار به 5.6 درصد در سه‌ماهه منتهی به تیر، نشانه‌ای از کمتر شدن شدت افت تولید است.

با این حال، برای اعلام خروج اقتصاد از رکود، تنها کاهش شدت رشد منفی کافی نیست و باید نشانه‌های پایدارتری از افزایش تولید، بهبود فعالیت بنگاه‌ها و بازگشت رشد مثبت مشاهده شود.

در مجموع، تازه‌ترین برآوردها نشان می‌دهد اقتصاد ایران پس از افت شدید فعالیت در ماه‌های ابتدایی سال 1405، با کاهش سرعت افت تولید مواجه شده است؛ اما تداوم رشد منفی در بخش‌های صنعت، نفت و خدمات نشان می‌دهد مسیر بازگشت به رونق همچنان با چالش‌های جدی روبه‌روست.