توقف واردات خودروهای لوکس، برنامه عرضه 2 میلیارد دلار اسکناس و دستور قضایی برای شناسایی عوامل اخلال در بازار ارز، محورهای اقدامات تازه دولت برای کنترل التهاب ارزی است؛ اقداماتی که میزان اثرگذاری آن‌ها به نحوه اجرا و تحولات اقتصادی و سیاسی بستگی دارد.
به گزارش ایران جیب، دولت تلاش دارد هم‌زمان با افزایش عرضه رسمی ارز، منابع ارزی را به سمت کالاهای ضروری و خودروهای اقتصادی هدایت کند. در کنار این اقدامات، دادستانی تهران نیز شناسایی عوامل اخلال در معاملات میدانی و فضای مجازی را در دستور کار قرار داده است.
توقف واردات خودروهای لوکس با دستور رئیس‌جمهور
سیدمحمد اتابک، وزیر صنعت، معدن و تجارت، در نشست با کمیسیون اصل 90 مجلس اعلام کرده است که با دستور رئیس‌جمهور، واردات خودروهای لوکس حتی برای ایرانیان مقیم خارج از کشور متوقف شده است.
بر اساس توضیحات وزارت صمت، جهت‌گیری جدید بر تأمین خودروهای اقتصادی و پاسخ به نیاز طبقات متوسط و پایین جامعه متمرکز خواهد بود.
محمدصادق مفتح، قائم‌مقام وزیر صمت، نیز تأکید کرده است که استفاده از ارز اشخاص، هزینه ارزی واردات را از بین نمی‌برد؛ زیرا خرید خودرو از خارج، در نهایت مستلزم مصرف منابع ارزی است.
با این حال، در گزارش ارائه‌شده، معیار دقیق تشخیص خودروهای لوکس و فهرست مدل‌های مشمول این تصمیم مشخص نشده است.
برنامه عرضه 2 میلیارد دلار اسکناس
در بخش ارزی، بانک مرکزی از برنامه عرضه تا سقف 2 میلیارد دلار اسکناس خبر داده است. طبق اطلاعیه نقل‌شده در گزارش، فروش مرحله نخست به ارزش یک میلیارد دلار از طریق شعب منتخب بانک‌ها و صرافی‌های بانکی آغاز شده است.
بر اساس همین اطلاعیه، افراد بالای 18 سال می‌توانند با ارائه کارت ملی، تا سقف 10 هزار دلار ارز خریداری کنند.
اعلام سقف عرضه با فروش کامل این میزان ارز تفاوت دارد و برای ارزیابی اثر برنامه، میزان فروش واقعی و استمرار دسترسی متقاضیان به مسیر رسمی اهمیت خواهد داشت.
نگرانی از بازگشت پول فروش خودرو به بازار ارز
یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده از سوی بانک مرکزی، تبدیل درآمد ریالی فروش خودروهای وارداتی به تقاضای تازه برای ارز است.
مهدی دارابی، دستیار رئیس‌کل بانک مرکزی در امور ارزی، توضیح داده است که حتی در صورت تأمین سرمایه اولیه توسط ایرانیان مقیم خارج، فروش خودرو در داخل به ریال انجام می‌شود. اگر سرمایه‌گذار بخواهد اصل سرمایه و سود خود را به خارج منتقل کند، ممکن است این درآمد دوباره به تقاضای ارز تبدیل شود.
از این منظر، سیاست‌گذار علاوه بر منشأ ارز خرید خودرو، به جریان مالی پس از فروش آن نیز توجه دارد.
دستور دادستانی برای شناسایی اخلالگران
دادستانی تهران در پی نوسانات اخیر بازار ارز، به ضابطان قضایی مأموریت داده است عوامل اخلال در بازار را با بررسی‌های اطلاعاتی، میدانی و رصد فضای مجازی شناسایی و به مراجع قضایی معرفی کنند.
بر اساس اطلاعیه دادستانی، بخشی از نوسانات به فعالیت برخی عوامل میدانی، صفحات و کانال‌های مجازی نسبت داده شده است. همچنین اقدامات انجام‌شده باید به‌صورت روزانه به دادستانی گزارش شود.
ورود کمتر از هزار خودروی کارکرده به گمرکات
وزیر صمت همچنین اعلام کرده است که تاکنون کمتر از هزار دستگاه خودروی کارکرده وارد گمرکات کشور شده است.
ورود به گمرک به معنای ترخیص و عرضه نهایی در بازار نیست. اثر این خودروها بر قیمت‌ها به تعداد ترخیص‌شده، سرعت عرضه و قیمت تمام‌شده آن‌ها بستگی خواهد داشت.
آیا این اقدامات دلار را مهار می‌کند؟
افزایش عرضه رسمی ارز می‌تواند در کوتاه‌مدت از فشار تقاضا و شدت معاملات هیجانی بکاهد. محدود کردن واردات کالاهای گران‌قیمت نیز با هدف مدیریت مصرف ارز دنبال می‌شود.
با این حال، آرامش پایدار بازار تنها به عرضه اسکناس وابسته نیست. تورم، رشد نقدینگی، درآمدهای ارزی و تحولات سیاسی همچنان بر انتظارات معامله‌گران اثر می‌گذارند.
در بازار خودرو نیز اولویت دادن به مدل‌های اقتصادی زمانی به نفع مصرف‌کننده خواهد بود که به عرضه بیشتر با قیمت نهایی قابل‌دسترس منجر شود؛ صرف تغییر ترکیب واردات، کاهش قیمت‌ها را تضمین نمی‌کند.