محدودیت پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی در شماری از کشورهای منطقه پس از تشدید تحریمهای آمریکا، پای سازمان بینالمللی هوانوردی کشوری را به ماجرا باز کرده است؛ ایران با ثبت اعتراض رسمی در ایکائو خواستار پیگیری محدودیتهای ایجادشده شده است.
به گزارش ایران جیب، موج تازه محدودیتها علیه ایرلاینهای ایرانی باعث توقف یا اختلال در شماری از پروازهای خارجی شده است. این محدودیتها پس از آن گسترش یافت که آمریکا تحریمهای تازهای علیه صنعت هوانوردی ایران وضع کرد و ارائه برخی خدمات به شرکتهای هواپیمایی تحریمشده را مشمول خطر تحریمهای ثانویه دانست.
در روزهای اخیر پرواز ایرلاینهای ایرانی در کشورهایی از جمله امارات، عمان، جمهوری آذربایجان، گرجستان و عراق با محدودیت یا توقف مواجه شده است.
ایران رسماً به ایکائو شکایت کرد
ابوذر شیرودی، رئیس سازمان هواپیمایی کشوری، اعلام کرده است اعتراض رسمی ایران درباره محدودیتهای ایجادشده تنظیم و برای سازمان بینالمللی هوانوردی کشوری (ایکائو) ارسال شده است.
به گفته وی، مستندات مربوط به اختلال ایجادشده در پروازها نیز همراه این اعتراض ارائه شده و پیگیریهای حقوقی و دیپلماتیک برای بازگشت مسیرهای متوقفشده ادامه دارد.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز از پیگیری موضوع در نهادهای بینالمللی هوانوردی خبر داده است.
کنوانسیون شیکاگو درباره محدودیت پروازها چه میگوید؟
یکی از مباحث مطرحشده در این پرونده، ماده ۹ کنوانسیون شیکاگو است. براساس این ماده، کشورهای عضو در شرایط مشخص و با دلایلی مانند ضرورت نظامی یا امنیت عمومی میتوانند پروازها را در بخشهایی از قلمرو خود محدود کنند.
با این حال، این ماده برای چنین محدودیتهایی شرایطی تعیین کرده است. از جمله اینکه در برخی موارد محدودیت باید بدون تبعیض بر اساس ملیت هواپیماها اعمال شود.
بنابراین ایران استدلال میکند محدودیتهایی که مشخصاً تحت تأثیر تحریمهای آمریکا علیه شرکتهای هواپیمایی ایرانی اعمال شدهاند، باید از منظر مقررات و توافقهای بینالمللی هوانوردی بررسی شوند.
البته صرف استناد به ماده ۹ به این معنا نیست که از نظر حقوقی، هرگونه توقف پرواز یک شرکت یا کشور مشخص الزاماً نقض کنوانسیون شیکاگو محسوب میشود؛ زیرا طبق ماده ۶ همین کنوانسیون، انجام پروازهای بینالمللی برنامهای به مجوز کشور مقصد نیز وابسته است.
پروازهای عراق در کانون پیگیریها
عراق یکی از مهمترین مقاصدی است که پروازهای ایران به آن تحت تأثیر محدودیتهای اخیر قرار گرفته است. پروازهای ایرلاینهای ایرانی به فرودگاههای بغداد، نجف، اربیل و سلیمانیه با توقف مواجه شده بود.
مقامهای سازمان هواپیمایی کشوری اعلام کردهاند مذاکرات برای بازگشت این مسیرها ادامه دارد و مسیر نجف یکی از نخستین مسیرهایی است که برای ازسرگیری پروازها مورد مذاکره قرار گرفته است.
مسیرهای جایگزین برای مسافران ایرانی
محدودیت پروازهای مستقیم باعث شده مسیرهای اتصالی اهمیت بیشتری پیدا کنند. استانبول یکی از مهمترین قطبهایی بوده که مسافران ایرانی برای ادامه سفر به مقاصد دیگر از آن استفاده کردهاند.
با ادامه محدودیتها، هزینه و مدت سفرهای خارجی نیز میتواند برای بخشی از مسافران افزایش پیدا کند.
سرنوشت پروازهای خارجی ایران چه میشود؟
اکنون نتیجه مذاکرات ایران با کشورهای منطقه و همچنین بررسی اعتراض ثبتشده در ایکائو اهمیت زیادی پیدا کرده است.
موضوع از یکسو به تحریمهای آمریکا و نگرانی شرکتها و فرودگاههای خارجی از تحریمهای ثانویه مرتبط است و از سوی دیگر، ایران معتقد است محدودیتهای اعمالشده باید از منظر مقررات بینالمللی هوانوردی و توافقهای دوجانبه بررسی شود.
به همین دلیل هنوز نمیتوان از نتیجه حقوقی این پرونده سخن گفت. آنچه مشخص است، محدودیتهای اخیر شبکه پروازهای خارجی ایرلاینهای ایرانی را تحت فشار قرار داده و تهران اکنون مسیرهای حقوقی و دیپلماتیک را برای بازگرداندن پروازها دنبال میکند.