حذف تعدادی از مشاغل از فهرست مشاغل سخت و زیانآور با انتقاد فعالان کارگری روبهرو شده است. آنها هشدار میدهند تغییر وضعیت یک شغل میتواند بر سابقه سخت و زیانآور و شرایط بازنشستگی کارگران تأثیر بگذارد و خواستار تدوین معیارهای شفاف و یکسان برای تشخیص این مشاغل هستند.
به گزارش ایران جیب، بحث بر سر نحوه تعیین مشاغل سخت و زیانآور بار دیگر بالا گرفته است. برخی فعالان کارگری میگویند تعدادی از مشاغل در جریان بررسیهای دورهای از این گروه خارج شدهاند، در حالی که به اعتقاد آنها شرایط واقعی محیط کار و میزان مواجهه کارگران با عوامل زیانآور باید مبنای اصلی تصمیمگیری باشد.
اهمیت این موضوع تنها به عنوان شغلی محدود نمیشود؛ زیرا اشتغال در مشاغل سخت و زیانآور در صورت احراز شرایط قانونی میتواند بر نحوه و زمان بازنشستگی کارگران اثرگذار باشد.
کدام مشاغل از فهرست سخت و زیانآور حذف شدهاند؟
بهروز بهنیا، فعال کارگری، اعلام کرده است برخی مشاغلی که کارگران در آنها با تشعشعات یا مواد شیمیایی سروکار دارند از فهرست مشاغل سخت و زیانآور خارج شدهاند.
به گفته او، در مجموعه مخابرات نیز حدود 20 مورد از مشاغل به دلیل قرار گرفتن در یک فرآیند کلی از این فهرست حذف شدهاند؛ اقدامی که وی آن را قابل نقد میداند.
این فعال کارگری همچنین معتقد است فهرست جامع و ثابتی که به شکل دقیق وضعیت تمام مشاغل را مشخص کند وجود ندارد و همین مسئله میتواند موجب تفاوت در تصمیم کمیتههای مختلف شود.
نگرانی کارگران از تأثیر تغییرات بر بازنشستگی
یکی از مهمترین نگرانیها به تأثیر حذف یک شغل از فهرست مشاغل سخت و زیانآور بر شرایط بازنشستگی مربوط میشود.
اگر شرایط واقعی محیط کار تغییری نکرده باشد اما در فرآیند بازنگری، وضعیت یک شغل تغییر کند، ممکن است سابقه سخت و زیانآور کارگران آن مجموعه تحت تأثیر قرار گیرد.
این مسئله بهویژه برای افرادی اهمیت دارد که بهطور مستمر با مواد شیمیایی، تشعشعات، آلودگیهای محیطی، عوامل مکانیکی یا سایر عوامل آسیبزا مواجه هستند.
اختلاف بر سر عوامل ارگونومیکی
محمد گنجیکیا، عضو شورای عالی حفاظت فنی و ایمنی کار استان تهران، نسبت به نادیده گرفتن آثار ارگونومیکی ناشی از عوامل مکانیکی انتقاد کرده است.
به گفته او، زمانی که عوامل مکانیکی آسیبزا باعث ایجاد مشکلات ارگونومیکی میشوند، نمیتوان این آثار را در فرآیند تشخیص نادیده گرفت و ارتباط میان این عوامل باید در بررسی کارشناسی مورد توجه قرار گیرد.
نصب تجهیزات ایمنی کافی است؟
یکی دیگر از موضوعات مورد اختلاف، تأثیر اقدامات فنی و ایمنی بر خروج یک شغل از وضعیت سخت و زیانآور است.
طبق مقررات، اگر عوامل زیانآور محیط کار از طریق اقدامات فنی، ایمنی و بهداشتی برطرف شوند، امکان تغییر وضعیت شغل وجود دارد.
با این حال، فعالان کارگری تأکید دارند صرف اعلام نصب تجهیزات یا اجرای اقدامات اصلاحی نباید کافی باشد و شرایط واقعی محل کار نیز باید به شکل میدانی بررسی شود.
برای نمونه، در برخی مشاغل مرتبط با مخابرات موضوع مواجهه با امواج رادیویی مطرح است و به اعتقاد نمایندگان کارگری، میزان واقعی مواجهه نیروی کار باید در تصمیمگیری لحاظ شود.
درخواست برای تعیین یک معیار واحد
فعالان کارگری خواستار آن هستند که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی معیارهای جامع، روشن و قابل استنادی برای تشخیص مشاغل سخت و زیانآور تدوین کند.
هدف از این درخواست، جلوگیری از تصمیمهای متفاوت درباره کارگرانی است که در شرایط کاری مشابه فعالیت میکنند.
به اعتقاد آنها، معیارهای مشخص در کنار ارزیابی دقیق و میدانی محیط کار میتواند اختلاف میان کمیتههای تشخیص را کاهش دهد و مانع تغییر وضعیت مشاغل بدون بررسی کافی شود.
تکلیف کارگران چه میشود؟
در شرایط فعلی، مهمترین مسئله برای کارگران مشمول این مقررات، نحوه اجرای ضوابط و تصمیم کمیتههای تشخیص درباره شرایط واقعی محیط کار است.
بنابراین نمیتوان صرف انتشار خبر حذف برخی عناوین شغلی را به معنای حذف عمومی مزایای بازنشستگی مشاغل سخت و زیانآور دانست. با این حال، تغییر در نحوه تشخیص یا خروج یک شغل از این گروه میتواند برای افراد مشمول اهمیت مستقیم داشته باشد.
شفاف شدن معیارهای وزارت کار و یکسان شدن شیوه ارزیابی در استانها و دستگاههای مختلف میتواند بخش مهمی از ابهامات کارگران درباره آینده سوابق سخت و زیانآور و شرایط بازنشستگی آنها را برطرف کند.