ایران با وجود برخورداری از منابع گسترده انرژی، نیروی انسانی تحصیلکرده و ظرفیتهای صنعتی و علمی، در تازهترین ارزیابی شاخص رفاه لگاتوم در رتبه 116 جهان قرار گرفته است؛ جایگاهی که پایینتر از میانگین تاریخی ایران در این شاخص است.
به گزارش ایران جیب، شاخص رفاه لگاتوم تنها بر اساس درآمد یا تولید ناخالص داخلی کشورها را ارزیابی نمیکند، بلکه مجموعهای از عوامل اقتصادی، اجتماعی، نهادی و مدنی را در سنجش رفاه در نظر میگیرد. بر اساس اطلاعات منتشرشده در پروفایل ایران، بهترین رتبه ثبتشده کشور در این شاخص 102، بدترین رتبه 132 و میانگین رتبه ایران 113 بوده است.
چرا منابع ایران به رفاه تبدیل نشدهاند؟
ایران از ذخایر قابل توجه نفت و گاز، بازار داخلی بزرگ، نیروی انسانی تحصیلکرده و زیرساختهای صنعتی و علمی برخوردار است؛ اما برخورداری از منابع بهتنهایی به معنای برخورداری از رفاه عمومی نیست.
در شاخص لگاتوم، مؤلفههایی مانند شرایط اقتصادی، آموزش، سلامت، محیط کسبوکار، امنیت، آزادیهای مدنی و کیفیت روابط اجتماعی نیز مورد توجه قرار میگیرند. به همین دلیل، عملکرد یک کشور در این شاخص میتواند با میزان منابع طبیعی آن تفاوت قابل توجهی داشته باشد.
تورم، کاهش قدرت خرید، نااطمینانی اقتصادی، تغییر مقررات، دشواری فعالیت بنگاهها و خروج نیروی انسانی متخصص نیز از عواملی هستند که میتوانند بر کیفیت زندگی و چشمانداز اقتصادی خانوارها و کسبوکارها اثر بگذارند.
پیشبینیپذیری؛ حلقه مهم رفاه
یکی از عوامل اثرگذار بر رفاه اقتصادی، امکان برنامهریزی برای آینده است. خانوارها و بنگاهها زمانی میتوانند تصمیمهای بلندمدت بگیرند که قواعد اقتصادی و فضای کسبوکار تا حد قابل قبولی باثبات و قابل پیشبینی باشد.
تغییرات مکرر مقررات، تصمیمهای کوتاهمدت و افزایش نااطمینانی میتواند افق تصمیمگیری اقتصادی را کوتاه کند. در چنین شرایطی، بخشی از سرمایه ممکن است به جای سرمایهگذاری مولد و بلندمدت، به سمت حفظ ارزش داراییها، فعالیتهای کوتاهمدت یا خروج سرمایه حرکت کند.
رتبه 116 چه چیزی را نشان میدهد؟
قرار گرفتن ایران در رتبه 116 به این معنا نیست که وضعیت رفاه در تمام حوزهها یکسان است؛ بلکه این رتبه حاصل ترکیب مجموعهای از شاخصها و مؤلفههای مختلف است.
اهمیت شاخص لگاتوم نیز از همین منظر است؛ زیرا نشان میدهد ارزیابی رفاه کشورها تنها با اندازه اقتصاد یا میزان منابع طبیعی انجام نمیشود و عواملی مانند کیفیت نهادها، شرایط زندگی، فرصتهای اقتصادی و اجتماعی و امنیت نیز در نتیجه نهایی نقش دارند.
بر اساس دادههای رسمی شاخص لگاتوم، رتبه فعلی ایران 116، بهترین رتبه تاریخی 102، بدترین رتبه 132 و میانگین رتبه کشور 113 اعلام شده است.