انتشار خبر استفاده از متانول در ترکیب بنزین، نگرانیهایی را میان مالکان خودرو ایجاد کرده است؛ اما طبق توضیحات شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، استفاده از متانول در چارچوب استاندارد ملی ایران مجاز است و سقف تعیینشده برای آن 3 درصد حجمی است. میزان متانول مورد استفاده در طرح اخیر نیز حدود 0.5 درصد اعلام شده است.
به گزارش ایران جیب، طی روزهای اخیر انتشار مطالبی درباره ترکیب متانول با بنزین و احتمال آسیبدیدن موتور، پمپ بنزین و قطعات سیستم سوخترسانی، نگرانیهایی را میان رانندگان ایجاد کرده است.
با این حال، بررسی توضیحات رسمی وزارت نفت و اظهارات سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نشان میدهد اصل استفاده از متانول در ترکیب سوخت موضوعی جدید یا خارج از استاندارد نیست؛ آنچه اهمیت دارد، درصد متانول، کیفیت بنزین نهایی و رعایت الزامات فنی است.
متانول چرا به بنزین اضافه میشود؟
متانول یکی از ترکیبات اکسیژنهای است که میتواند در فرمولاسیون سوخت مورد استفاده قرار گیرد. شرکت ملی پالایش و پخش اعلام کرده استفاده از چنین ترکیباتی با اهدافی مانند بهبود فرآیند احتراق، افزایش عدد اکتان و مدیریت ترکیب سوخت در جهان شناخته شده است.
بنابراین صرف وجود متانول در بنزین به معنی غیراستاندارد بودن سوخت نیست و کیفیت فرآورده باید بر اساس مجموعه مشخصات فنی آن ارزیابی شود.
متانول 0.5 درصدی است یا 3 درصدی؟
یکی از مهمترین ابهامات ایجادشده در روزهای اخیر، تفاوت میان اعداد 0.5 و 3 درصد است.
طبق توضیح شرکت ملی پالایش و پخش، استاندارد ملی ایران به شماره 22920 استفاده از ترکیبات اکسیژنه از جمله متانول را مجاز دانسته و حداکثر میزان متانول را 3 درصد حجمی تعیین کرده است.
از سوی دیگر، رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، میزان متانول مورد استفاده در ترکیب فعلی بنزین را حدود 0.5 درصد اعلام کرده است.
یعنی میزان مورد اشاره در این طرح، حدود یکششم سقف 3 درصدی تعیینشده در استاندارد ملی است.
آیا 0.5 درصد متانول به موتور خودرو آسیب میزند؟
بر اساس اظهارات رسمی منتشرشده، استفاده از متانول در این میزان به خودی خود به معنای آسیبدیدن موتور خودرو نیست.
سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نیز اعلام کرده استفاده از حدود 0.5 درصد متانول مشکلی برای خودرو ایجاد نمیکند.
البته این موضوع به معنی آن نیست که هر میزان متانول یا هر نوع ترکیب سوختی برای هر خودرویی بیخطر است. درصد اختلاط و انطباق محصول نهایی با استاندارد اهمیت اساسی دارد.
به همین دلیل، نمیتوان درباره اثرات یک سوخت صرفاً بر اساس وجود یا نبود متانول قضاوت کرد.
استاندارد ایران درباره متانول چه میگوید؟
شرکت ملی پالایش و پخش تأکید کرده استاندارد ملی ایران به شماره 22920 با مشارکت ذینفعانی از جمله خودروسازان و سازمان حفاظت محیط زیست تدوین شده و استفاده از ترکیبات اکسیژنه از جمله متانول را در چارچوب مشخص مجاز میداند.
بر اساس این استاندارد، سقف متانول 3 درصد حجمی تعیین شده است. بنابراین استفاده از متانول در محدوده تعیینشده، به خودی خود خارج از چارچوب استانداردهای ملی نیست.
تجربه کشورهای دیگر با سوخت متانولی
استفاده از متانول در سوخت محدود به ایران نیست. طبق توضیحات منتشرشده از سوی شرکت ملی پالایش و پخش و همچنین اظهارات کارشناسی، در برخی کشورها سوختهای متانولی با درصدهای بالاتر نیز مورد استفاده قرار گرفتهاند.
برای نمونه، در چین سوختهای متانولی مانند M15 با حدود 15 درصد متانول در مقیاس تجاری استفاده شده است.
البته مقایسه مستقیم سوختهای با درصد بالای متانول با بنزین معمولی خودروهای ایران درست نیست؛ زیرا هرچه درصد متانول افزایش پیدا کند، الزامات فنی و سازگاری موتور و سیستم سوخت نیز اهمیت بیشتری پیدا میکند.
نگرانی رانندگان از کجا آمده است؟
بخش قابلتوجهی از نگرانیها به این موضوع برمیگردد که متانول در غلظتهای بالا میتواند ویژگیهای متفاوتی نسبت به بنزین داشته باشد و استفاده خارج از استاندارد میتواند مسائل فنی ایجاد کند.
اما مسئله مورد بحث در طرح اخیر، استفاده از حدود 0.5 درصد متانول در ترکیب بنزین اعلام شده است؛ عددی که فاصله زیادی با سقف 3 درصدی استاندارد ملی دارد.
از این رو، نمیتوان صرف شنیدن عبارت «بنزین متانولی» نتیجه گرفت که خودروها قرار است با خرابی گسترده موتور یا سیستم سوخترسانی مواجه شوند.
آیا باید نگران بنزین جدید باشیم؟
پاسخ را باید در کیفیت فرآورده نهایی جستوجو کرد، نه صرفاً نام یکی از ترکیبات آن.
اگر بنزین نهایی مطابق استاندارد تولید، آزمایش و توزیع شود، وجود مقدار مشخصی از ترکیبات اکسیژنه به تنهایی دلیل کافی برای غیرقابلاستفاده بودن سوخت نیست.
در عین حال، نگرانی مصرفکنندگان درباره کیفیت بنزین نیز موضوعی قابلچشمپوشی نیست. شفافیت در اعلام محل تولید، درصد دقیق ترکیبات، نتایج آزمایشهای کیفی و نحوه توزیع میتواند از شکلگیری شایعات جلوگیری کند.