با نزدیکشدن به آغاز سال تحصیلی، بازار نوشتافزار و لوازم مدرسه در آستانه روزهای شلوغ شهریور قرار گرفته است؛ اما رشد قیمتها و کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده هزینه تهیه یک سبد متوسط از لوازمالتحریر و ملزومات مدرسه برای یک دانشآموز به حدود 13 تا 15 میلیون تومان برسد؛ رقمی که هنوز هزینه لباس فرم، کفش، کتاب، سرویس مدرسه و سایر مخارج آموزشی را شامل نمیشود.
به گزارش ایران جیب، شهریورماه هر سال یکی از مهمترین فصلهای فروش بازار نوشتافزار است. خانوادهها در این روزها برای تهیه دفتر، مداد، خودکار، مدادرنگی، کولهپشتی و سایر لوازم مورد نیاز فرزندانشان راهی بازار میشوند.
امسال اما شرایط بازار متفاوت است. اگرچه آغاز آموزش حضوری میتواند تقاضا برای نوشتافزار را افزایش دهد، اما کاهش قدرت خرید خانوارها باعث شده بسیاری از خانوادهها خرید خود را به کالاهای ضروری محدود کنند و از خرید محصولات فانتزی و برندهای گرانقیمت فاصله بگیرند.
هزینه لوازمالتحریر به 15 میلیون تومان رسید
بررسی قیمتهای فعلی بازار نشان میدهد حتی یک سبد متوسط و غیرلوکس از لوازم مدرسه هزینه قابلتوجهی روی دست خانوادهها میگذارد.
برای نمونه، یک خودکار معمولی حدود 60 تا 65 هزار تومان قیمت دارد و بسته 10 عددی آن حدود 310 تا 375 هزار تومان فروخته میشود. دفتر 100 برگ سیمی نیز در برخی نمونهها حدود 375 هزار تومان قیمت دارد.
در بخش مداد، قیمت یک بسته 3 عددی مداد مشکی استدلر نوریس حدود 697 هزار تومان است. مداد نوکی نیز بسته به برند از حدود 126 هزار تومان آغاز میشود و مدلهای برنددار مانند زبرا و استدلر میتوانند بین 400 تا 700 هزار تومان قیمت داشته باشند.
مداد رنگی 12 رنگ نیز در محدوده 350 تا 420 هزار تومان قرار دارد، اما مدلهای حرفهای و تعداد رنگ بالا بسیار گرانتر هستند؛ برای مثال یک مداد رنگی 120 رنگ حدود 4 میلیون و 880 هزار تومان قیمت دارد.
کولهپشتی بهتنهایی چند میلیون تومان هزینه دارد
بخش مهمی از هزینه شروع سال تحصیلی مربوط به لوازمی است که مستقیماً نوشتافزار محسوب نمیشوند.
یک کولهپشتی مدرسه در نمونههای موجود بازار حدود 4 میلیون و 170 هزار تومان قیمت دارد. جامدادی نیز حدود 500 هزار تومان هزینه دارد.
در کنار این موارد، خانواده باید برای خرید ماژیک، هایلایتر، خودکار رنگی، رواننویس، غلطگیر، چسب، قیچی، خطکش، گونیا و نقاله، پرگار، پوشه، کلربوک، کلاسور، کاغذهای یدک و لوازم نقاشی و کاردستی نیز هزینه کند.
مجموع این اقلام میتواند حدود 7.5 تا 8 میلیون تومان از بودجه خانواده را به خود اختصاص دهد.
با اضافهشدن دفتر، مداد، خودکار، مداد نوکی، پاککن، تراش و مداد رنگی، هزینه یک سبد متوسط لوازم مدرسه به حدود 13 تا 15 میلیون تومان میرسد.
هزینه واقعی بازگشت به مدرسه بیشتر از 15 میلیون تومان است
نکته مهم این است که رقم 13 تا 15 میلیون تومان تنها مربوط به لوازمالتحریر و ملزومات اصلی مدرسه است.
هزینههایی مانند لباس فرم، کفش، کتاب درسی و کمکدرسی، قمقمه، کیف غذا، سرویس مدرسه، تغذیه، کلاسهای آموزشی و فوقبرنامه در این برآورد لحاظ نشده است.
بنابراین هزینه واقعی آمادهکردن یک دانشآموز برای سال تحصیلی جدید میتواند بهمراتب بیشتر از 15 میلیون تومان باشد.
خانوادهها خریدهای خود را محدود کردهاند
افزایش قیمتها رفتار مصرفکنندگان را نیز تغییر داده است. بسیاری از خانوادهها دیگر مانند گذشته تمام اقلام مورد نیاز یک سال را بهصورت یکجا خریداری نمیکنند.
دفتر، مداد، خودکار، پاککن و تراش در اولویت قرار دارند و کالاهای فانتزی، برندهای گرانقیمت و اقلام غیرضروری معمولاً به مرحله بعد موکول میشوند.
این شرایط برای فروشندگان نیز به معنای کاهش ارزش سبد خرید است. حتی اگر با نزدیکشدن به مهر تعداد مشتریان افزایش پیدا کند، احتمال دارد هر مشتری کالاهای کمتری خریداری کند.
افزایش هزینه تولید و مشکل تأمین مواد اولیه
در سمت دیگر بازار، تولیدکنندگان نیز با افزایش هزینهها مواجه هستند. بخشی از نوشتافزار مورد نیاز کشور در داخل تولید میشود، اما بسیاری از تولیدکنندگان همچنان برای تأمین مواد اولیه به واردات وابستهاند.
افزایش دستمزد، رشد قیمت مواد اولیه، نوسانات ارزی و مشکلات ثبت سفارش میتواند هزینه تولید را افزایش دهد و در نهایت قیمت کالا را برای مصرفکننده بالا ببرد.
این مسئله حتی کالاهای تولید داخل را نیز تحت تأثیر قرار میدهد؛ زیرا داخلیبودن محصول لزوماً به معنای بینیازی کامل از مواد اولیه وارداتی نیست.
طرح ویژه نظارت بر بازار نوشتافزار
همزمان با نزدیکشدن به آغاز سال تحصیلی، طرح ویژه نظارت بر بازار لوازمالتحریر و سایر ملزومات دانشآموزی نیز در دستور کار قرار گرفته است.
بر اساس اعلام اتاق اصناف ایران، این طرح از 10 شهریور تا 10 مهر اجرا میشود و هدف آن کنترل قیمتها، نظارت بر سود واحدهای صنفی و مقابله با عرضه کالاهای قاچاق و تقلبی عنوان شده است.
اجرای این طرح در روزهای اوج خرید مهر میتواند اهمیت زیادی برای خانوادهها داشته باشد؛ چراکه افزایش تقاضای فصلی، احتمال افزایش قیمت برخی کالاها را نیز بیشتر میکند.
مهر امسال؛ افزایش تقاضا یا کاهش قدرت خرید؟
بازار نوشتافزار در شهریور امسال با یک دوگانگی مهم روبهرو است. از یک سو بازگشت دانشآموزان به کلاسهای درس میتواند تقاضای بازار را افزایش دهد و از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها مانع از آن میشود که این افزایش تقاضا الزاماً به رشد متناسب فروش منجر شود.
در واقع پرسش اصلی بازار این نیست که خانوادهها برای خرید لوازم مدرسه به بازار مراجعه میکنند یا خیر؛ بلکه مسئله مهمتر این است که چه میزان از نیاز واقعی خود را میتوانند خریداری کنند.
اگر روند افزایش قیمتها ادامه پیدا کند، احتمالاً سهم کالاهای اقتصادی و ضروری در سبد خرید خانوادهها بیشتر خواهد شد و محصولات فانتزی و برندهای گرانقیمت بیش از گذشته از سبد مصرفی خانوار فاصله خواهند گرفت.