به گزارش ایران جیب، عبور نرخ دلار از مرز 200 هزار تومان، سیاستگذار ارزی را وارد مرحله تازهای از مدیریت بازار کرده است؛ از یک سو بانک مرکزی از عرضه 500 میلیون دلار اسکناس به شبکه بانکی خبر داده و از سوی دیگر، مرکز اطلاعات مالی از شناسایی 70 شخص حقیقی و حقوقی دانهدرشت در بازارهای موازی ارز و طلا خبر داده است.
دلار 200 هزار تومانی؛ واکنش بانک مرکزی چیست؟
دلار در روز یکشنبه اول شهریورماه در بازار آزاد از مرز 200 هزار تومان عبور کرد. عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، این سطح قیمتی را موقتی دانست و تأکید کرد که سیاستگذار نباید به دلیل نوسانات کوتاهمدت، مسیر سیاستهای ارزی خود را تغییر دهد.
با این حال، همزمان با این موضع، بانک مرکزی دستور عرضه گسترده اسکناس دلار به بازار را صادر کرد؛ اقدامی که نشان میدهد سیاستگذار قصد دارد در کوتاهمدت از شدت التهاب بازار بکاهد.
عرضه 500 میلیون دلار اسکناس
بانک مرکزی اعلام کرده است که با هدف تقویت عرضه اسکناس و تسهیل دسترسی متقاضیان حقیقی و حقوقی، 500 میلیون دلار اسکناس در اختیار بانکها قرار میگیرد تا از طریق شعب منتخب و صرافیهای بانکی عرضه شود.
اثرگذاری این تصمیم اما به نحوه اجرای آن بستگی دارد. اگر متقاضی واقعی بتواند با سرعت و شرایط مشخص به ارز دسترسی پیدا کند، بخشی از تقاضای بازار غیررسمی میتواند به شبکه رسمی منتقل شود.
در مقابل، اگر فاصله قیمت عرضه رسمی با بازار آزاد زیاد باشد یا فرآیند دریافت ارز با محدودیت و بروکراسی همراه شود، احتمال دارد این سیاست اثر پایدار خود را از دست بدهد.
شناسایی 70 دانهدرشت در بازار ارز و طلا
همزمان با افزایش فشار بر بازار ارز، مرکز اطلاعات مالی از شناسایی 70 شخص حقیقی و حقوقی خبر داده که گردش مالی آنها در بازارهای موازی ارز و طلا طی یک ماه به بیش از 130 هزار میلیارد تومان رسیده است.
این افراد که مظنون به انجام معاملات مشکوک به پولشویی معرفی شدهاند، مشمول برخی تدابیر بازدارنده و محدودیتهای پولی و مالی شدهاند.
همچنین 425 شخص حقیقی و حقوقی دیگر به عنوان اشخاص پرخطر در فهرست نظارت ویژه قرار گرفتهاند.
آیا دلالان عامل اصلی افزایش دلار هستند؟
برخی کارشناسان معتقدند برخورد با فعالیتهای مشکوک و سفتهبازانه میتواند به کاهش التهاب بازار کمک کند، اما نمیتوان رشد نرخ ارز را تنها به فعالیت چند دلال نسبت داد.
حسین سلاحورزی، رئیس سابق اتاق بازرگانی ایران، معتقد است دلالان میتوانند موج بازار را تشدید کنند، اما معمولاً موج را از هیچ ایجاد نمیکنند. از نگاه او، تورم مزمن، کسری بودجه، محدودیت دسترسی به منابع ارزی و نااطمینانی نسبت به آینده روابط خارجی از عوامل بنیادی فشار بر نرخ ارز هستند.
کاهش تامین ارز؛ زنگ خطر برای بازار
بر اساس آمار مطرحشده از سوی رئیس کل بانک مرکزی، متوسط تأمین ارز روزانه از 205 میلیون دلار در مدت مشابه سال گذشته به حدود 175 میلیون دلار رسیده است؛ یعنی نزدیک به 15 درصد کاهش.
این کاهش در شرایطی رخ داده که فعالیت اقتصادی نیز با افت مواجه شده است. بنابراین، تزریق ارز میتواند در کوتاهمدت التهاب بازار را کاهش دهد، اما اگر کاهش تأمین ارز ادامهدار باشد، فشار بنیادی بر بازار همچنان باقی خواهد ماند.
بازار ارز با تزریق یکباره آرام نمیشود
محمد وحیدیراد، تحلیلگر تجارت بینالملل، نیز تأکید کرده است که اهمیت عرضه 500 میلیون دلار تنها به حجم آن مربوط نیست و سه عامل استمرار، دسترسی و قابلیت پیشبینی تعیین میکنند که این سیاست تا چه اندازه موفق خواهد بود.
به اعتقاد او، بازار زمانی آرام میشود که متقاضی اطمینان داشته باشد فردا و هفته آینده نیز میتواند ارز مورد نیاز خود را از مسیر رسمی و با قواعد روشن دریافت کند.
از این منظر، تفاوت مهمی میان «تأمین ارز» و «اعتماد به سیاست ارزی» وجود دارد.
آیا دلار 200 هزار تومانی موقتی است؟
عبور دلار از مرز 200 هزار تومان میتواند تحت تأثیر عوامل کوتاهمدتی مانند هیجان و تقاضای احتیاطی باشد، اما پایداری این سطح قیمتی به عوامل بنیادی اقتصاد نیز وابسته است.
تورم بالا، رشد نقدینگی، کسری بودجه، محدودیت منابع ارزی و نااطمینانی اقتصادی عواملی هستند که میتوانند فشار صعودی بر نرخ ارز ایجاد کنند.
بنابراین، عرضه 500 میلیون دلار و برخورد با شبکههای مشکوک میتواند التهاب کوتاهمدت را مهار کند، اما برای تثبیت پایدار بازار ارز، اصلاح عوامل بنیادی اقتصاد ضروری است.