بیش از 20 سال از آغاز اجرای طرح مسکن مهر میگذرد، اما هنوز حداقل 80000 واحد تکمیل و تحویل نشده است. در این میان، برخی متقاضیان میگویند سالها پیش برای خانهدار شدن طلا، سکه و خودرو فروخته و آورده خود را پرداخت کردهاند، اما همچنان مستأجرند. دیوان محاسبات نیز از اختصاص 20000 میلیارد تومان برای تکمیل واحدهای باقیمانده خبر داده است.
به گزارش ایران جیب از مهر، مسکن مهر قرار بود یکی از مهمترین طرحهای دولت برای خانهدار کردن اقشار فاقد مسکن باشد؛ طرحی که با کاهش هزینه تأمین زمین و حمایتهای دولتی آغاز شد، اما پس از گذشت بیش از دو دهه، هنوز بخشی از پرونده آن بسته نشده است.
تازهترین گزارش دیوان محاسبات کشور نشان میدهد حداقل 80000 واحد مسکن مهر همچنان باقی مانده و در برخی موارد، با وجود انجام تعهدات مالی متقاضیان، واحدها به آنها تحویل نشده است.
طلا و خودرو فروختند تا خانهدار شوند
برای بخشی از متقاضیان، ورود به طرح مسکن مهر در سالهای ابتدایی دهه 1390 با فروش بخشی از داراییهای خانوار همراه بود.
برخی متقاضیان میگویند برای تأمین آورده مورد نیاز پروژه، پسانداز، طلا، سکه و حتی خودرو خود را فروختند. در آن زمان تصور میشد با پرداخت آورده و تکمیل مراحل ساخت، واحدها در مدت قابل قبولی تحویل داده خواهند شد.
اما طولانی شدن روند ساخت باعث شد سرمایهای که قرار بود به خانه تبدیل شود، سالها در پروژههای نیمهتمام باقی بماند.
این موضوع اکنون اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ چراکه ارزش طلا، خودرو و سایر داراییها در این سالها افزایش قابل توجهی داشته و در مقابل، بسیاری از این متقاضیان همچنان صاحب واحد مسکونی نشدهاند.
خانه تحویل نشد؛ اجارهبها افزایش یافت
یکی از مهمترین پیامدهای تأخیر در تحویل واحدها، ادامه اجارهنشینی متقاضیان است.
خانواری که قرار بود پس از تحویل مسکن مهر از پرداخت اجارهبها خلاص شود، در بسیاری از موارد مجبور شده طی سالهای گذشته همچنان مستأجر باقی بماند.
افزایش اجارهبها در کنار رشد هزینههای زندگی باعث شده هزینه تأخیر برای این خانوارها تنها به خواب سرمایه محدود نشود؛ بلکه بخشی از درآمد آنها نیز سالها صرف اجاره مسکن شده است.
80000 واحد مسکن مهر هنوز باقی مانده است
بر اساس اعلام دیوان محاسبات کشور، حداقل 80000 واحد مسکن مهر همچنان تکمیل و تحویل نشده است.
این نهاد نظارتی اعلام کرده است که موضوع قصور در تکمیل و تحویل این واحدها، با وجود ایفای تعهدات مالی متقاضیان، مورد رسیدگی قرار گرفته است.
دیوان محاسبات همچنین اعلام کرده مستندسازی پرونده مسئولان وقت در حال انجام است و رسیدگی به قصورهای گذشته، مانع اجرای تکالیف فعلی دستگاههای اجرایی نخواهد شد.
به این ترتیب، همزمان با پیگیری مسئولیتهای گذشته، تکمیل پروژههای نیمهتمام نیز در دستور کار قرار گرفته است.
20000 میلیارد تومان برای تکمیل واحدها
یکی از مهمترین تصمیمهای جدید برای پایان دادن به پرونده واحدهای باقیمانده، اختصاص 20000 میلیارد تومان در سال جاری اعلام شده است.
این منابع قرار است برای تکمیل و تحویل واحدهای باقیمانده مسکن مهر مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، صرف اختصاص اعتبار به معنای تحویل فوری واحدها نیست. برخی پروژهها علاوه بر مشکلات مالی با مسائل دیگری مانند اختلافات قراردادی، مشکلات پیمانکاران، کمبود زیرساخت، انشعابات، محوطهسازی و خدمات روبنایی و زیربنایی مواجه هستند.
چرا مسکن مهر بعد از 20 سال تمام نشد؟
طولانی شدن پروژههای مسکن مهر دلایل مختلفی داشته است. مشکلات پیمانکاران، کمبود منابع مالی، اختلافات قراردادی، تغییرات مدیریتی و تأخیر در تأمین زیرساختهای مورد نیاز از جمله عواملی هستند که در برخی پروژهها روند تکمیل را طولانی کردهاند.
البته همه 80000 واحد باقیمانده شرایط یکسانی ندارند و وضعیت هر پروژه باید به صورت جداگانه بررسی شود.
با این حال، از نگاه متقاضیانی که تعهدات مالی خود را انجام دادهاند، طولانی شدن بیش از دو دههای پروژه قابل قبول نیست.
زندگی متقاضیان در این 20 سال تغییر کرده است
یکی از جنبههای کمتر دیدهشده پرونده مسکن مهر، تغییر شرایط زندگی متقاضیان در طول این سالهاست.
فردی که در ابتدای دهه 1390 برای یک واحد مسکونی ثبتنام کرده، ممکن است امروز ازدواج کرده، صاحب فرزند شده یا شرایط شغلی و درآمدی متفاوتی داشته باشد.
در چنین شرایطی، خانهای که قرار بود چند سال پس از ثبتنام تحویل شود، اکنون پس از بیش از یک دهه ممکن است دیگر متناسب با شرایط خانوار نباشد.
از سوی دیگر، افزایش هزینه ساخت و قیمت مسکن باعث شده قدرت خرید خانوارها نسبت به سالهای ابتدایی اجرای طرح تغییر کند.
آیا 20000 میلیارد تومان پایان انتظار خواهد بود؟
اختصاص 20000 میلیارد تومان میتواند فرصت مهمی برای پایان دادن به پروژههای باقیمانده باشد، اما موفقیت این برنامه به نحوه تخصیص منابع و نظارت بر اجرای پروژهها بستگی دارد.
برای جلوگیری از تکرار تأخیرهای گذشته، لازم است برای هر پروژه زمانبندی مشخصی تعیین شود و متقاضیان بدانند واحد آنها چه زمانی تکمیل و تحویل خواهد شد.
همچنین باید مشخص باشد که مسئول مستقیم هر پروژه کدام دستگاه است و منابع مالی اختصاصیافته دقیقاً در چه بخشهایی هزینه میشود.
دیوان محاسبات نیز اعلام کرده است که نظارت بر اجرای تعهدات و تکمیل پروژهها را تا تحویل واحدها و استیفای حقوق متقاضیان ادامه خواهد داد.
مسکن مهر؛ پروژهای که هنوز تمام نشده است
مسکن مهر قرار بود راهی برای خانهدار شدن میلیونها خانوار باشد، اما برای حداقل 80000 متقاضی هنوز به پایان نرسیده است.
برای افرادی که سالها پیش طلا، سکه، خودرو یا پسانداز خود را برای تأمین آورده فروختهاند، اکنون دیگر وعده جدید کافی نیست. آنچه اهمیت دارد، تکمیل واقعی پروژه و تحویل کلید خانه است.
اختصاص 20000 میلیارد تومان میتواند گام مهمی برای پایان این انتظار طولانی باشد؛ اما نتیجه نهایی زمانی مشخص خواهد شد که واحدهای باقیمانده واقعاً تکمیل و به متقاضیان تحویل داده شوند.