رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی با انتقاد از رویکرد صرفاً قیمتی در اصلاح مصرف سوخت گفت تجربه سالهای گذشته نشان داده افزایش قیمت بنزین بهتنهایی نتوانسته مشکل مصرف و ناترازی انرژی را حل کند. او همچنین طرح اختصاص سهمیه بنزین به کد ملی را غیرمنطقی دانست و تأکید کرد سهمیه باید متناسب با تعداد اعضای خانوار تعیین شود.
اصلاح قیمت بنزین باید پلکانی و برنامهریزیشده باشد
به گزارش ایران جیب به نقل از تسنیم، نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، با اشاره به ضرورت اصلاح قیمت حاملهای انرژی اظهار کرد برای اصلاح قیمتها ابتدا باید فاصله میان قیمت فعلی و قیمت واقعی مشخص شود و سپس این اختلاف در قالب یک برنامه تدریجی، مانند طرح پلکانی یا برنامه چهار ساله، اصلاح شود.
او معتقد است یکی از مشکلات اساسی در سیاستگذاری انرژی این است که مصرفکننده تصور میکند مبلغ پرداختی برای بنزین، قیمت واقعی این حامل انرژی است؛ در حالی که بخش قابل توجهی از هزینه واقعی انرژی در قیمت نهایی منعکس نمیشود.
نجفی هشدار داد ادامه این وضعیت به معنای مصرف منابع انرژی متعلق به نسلهای آینده است و آیندگان درباره نحوه مدیریت و مصرف منابع انرژی کشور قضاوت مثبتی نخواهند داشت.
انتقاد از طرح دولت برای اصلاح نظام توزیع بنزین
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی درباره طرح دولت برای اصلاح نظام توزیع بنزین نیز گفت این طرح از نگاه او هنوز کارشناسیشده نیست.
به گفته نجفی، اگر قرار است دولت طرحی در حوزه انرژی و بنزین اجرا کند، مطابق قانون بهبود مستمر محیط کسبوکار باید نظر تشکلهای حرفهای مرتبط را نیز دریافت کند و طرح پیش از اجرا در اختیار آنها قرار گیرد.
او همچنین مدعی شد که حتی میان برخی بخشهای مرتبط با دولت درباره جزئیات طرح هماهنگی و اطلاعرسانی کافی وجود نداشته و برخی ساختارهای مرتبط با پخش و پالایش نیز از تصمیمات جدید بیاطلاع بودهاند.
آیا طرح جدید میتواند مشکل بنزین را حل کند؟
نجفی درباره اینکه طرح جدید دولت تا چه اندازه میتواند مشکل بنزین کشور را برطرف کند، اظهار کرد باید منتظر اجرای طرح و نتایج آن ماند.
این اظهارنظر در شرایطی مطرح میشود که رشد مصرف بنزین، افزایش هزینه تأمین سوخت و محدودیت ظرفیت تولید، موضوع ناترازی بنزین را به یکی از چالشهای مهم سیاستگذاری انرژی تبدیل کرده است.
از این منظر، موفقیت هر طرح جدید تنها به نحوه تعیین قیمت یا توزیع سهمیه وابسته نیست و عواملی مانند کیفیت خودروها، توسعه حملونقل عمومی، مصرف سوخت خودروها و نحوه تخصیص یارانه نیز در نتیجه نهایی اثرگذار خواهند بود.
تجربه افزایش قیمت؛ چرا مصرف بنزین اصلاح نشد؟
رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی تأکید کرد اصلاح ساختار اقتصاد ایران در نهایت نیازمند اصلاح قیمتهاست، اما افزایش قیمت بهتنهایی نمیتواند تمام مشکلات را حل کند.
نجفی با اشاره به تجربه سالهای گذشته گفت قیمت بنزین در دورههای مختلف بهشدت افزایش یافته، اما با وجود این افزایشها، مشکل مصرف بالای بنزین و ساختار مصرف انرژی در کشور همچنان پابرجاست.
این دیدگاه نشان میدهد از نگاه بخش خصوصی، سیاست قیمتی باید تنها یکی از اجزای یک بسته اصلاحی بزرگتر باشد. اگر همزمان با قیمت، زیرساخت حملونقل عمومی، بهرهوری خودروها و الگوی مصرف اصلاح نشود، افزایش قیمت ممکن است صرفاً هزینه خانوارها را افزایش دهد بدون اینکه کاهش پایدار مصرف را تضمین کند.
مخالفت با سهمیه بنزین برای هر کد ملی
یکی دیگر از محورهای اظهارات نجفی، مخالفت با اختصاص سهمیه بنزین به کد ملی بود.
او معتقد است اگر سهمیه به افراد تعلق بگیرد، تفاوتی میان فرد دارای خودرو و فرد فاقد خودرو وجود نخواهد داشت و در نهایت هزینه اجرای چنین سیاستی به کل جامعه منتقل میشود.
به گفته نجفی، اختصاص سهمیه به خانوار میتواند منطقیتر باشد؛ زیرا در این مدل تعداد اعضای خانوار نیز در میزان سهمیه لحاظ میشود.
برای مثال، یک خانوار یکنفره نباید الزاماً سهمیهای برابر با خانوار سه یا چهار نفره دریافت کند. بنابراین میتوان تعداد اعضای خانوار را بهعنوان یکی از معیارهای تعیین سهمیه در نظر گرفت.
سهمیه خانوار چه تفاوتی با سهمیه کد ملی دارد؟
تفاوت اصلی این دو مدل در نحوه توزیع یارانه سوخت است. در مدل سهمیه کد ملی، هر فرد سهم مشخصی دریافت میکند؛ اما در مدل خانوار، سهمیه میتواند بر اساس تعداد اعضای خانواده محاسبه شود.
مدل خانوار همچنین این امکان را ایجاد میکند که افرادی که خودرو ندارند نیز از بخشی از ارزش یارانه سوخت بهرهمند شوند؛ موضوعی که یکی از اهداف اصلی طرحهای اصلاح نظام توزیع یارانه انرژی محسوب میشود.
با این حال، اجرای چنین مدلی نیازمند طراحی دقیق سازوکار انتقال، فروش یا استفاده از سهمیه است تا از ایجاد بازارهای غیرشفاف و مشکلات اجرایی جلوگیری شود.
موضع اتاق بازرگانی درباره طرح بنزین هنوز نهایی نیست
نجفی در پایان تأکید کرد طرح دولت هنوز بهصورت رسمی در اختیار اتاق بازرگانی قرار نگرفته و پس از ارائه رسمی، این نهاد درباره آن نظر کارشناسی خواهد داد.
با این حال، او بر اساس اطلاعاتی که تاکنون درباره طرح منتشر شده، پیشبینی کرد استقبال چندانی از آن در اتاق بازرگانی صورت نگیرد.
در مجموع، اظهارات رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی نشان میدهد اختلاف اصلی بر سر اصل اصلاح قیمت انرژی نیست، بلکه درباره نحوه اجرای آن و کافی نبودن سیاست قیمتی بهتنهایی است. اگر هدف نهایی کاهش مصرف بنزین و کنترل ناترازی باشد، اصلاح قیمت باید در کنار اصلاح خودروها، حملونقل عمومی، الگوی مصرف و شیوه توزیع یارانه اجرا شود.