یک فعال کارگری با تشریح مقررات مربوط به مشاغل سخت و زیانآور، بر نقش عوامل ارگونومیک در تشخیص این مشاغل تأکید کرد. او همچنین نحوه محاسبه دستمزد کارگرانی را که پس از تکمیل ساعات قانونی کار، در روز جمعه مشغول به کار میشوند، توضیح داد و ضریب پرداختی در این شرایط را ۱.۹۶ برابر مزد ساعتی عادی اعلام کرد.
به گزارش ایران جیب ، محمدرضا فرزعلیان، مسئول محور غرب و شمال غرب کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان تهران، درباره ضوابط تشخیص مشاغل سخت و زیانآور و همچنین نحوه محاسبه مزد کار در روز جمعه توضیح داد.
نقش عوامل ارگونومیک در مشاغل سخت و زیانآور
فرزعلیان با اشاره به آییننامه اجرایی مشاغل سخت و زیانآور گفت عواملی مانند وضعیت نامناسب بدن، اعمال نیروی بیش از ظرفیت، حرکات تکراری، حمل و جابهجایی بار، ایستادن یا نشستن طولانی، فشار مستمر بر اندامها و طراحی نامناسب ابزار و ایستگاه کار میتوانند موجب فرسایش جسمی و بیماریهای اسکلتی ـ عضلانی شوند.
به گفته این فعال کارگری، حذف کامل ارزیابیهای ارگونومیک از فرآیند تشخیص مشاغل سخت و زیانآور، با هدف و فلسفه این مقررات قابل بحث است.
مشاغل سخت و زیانآور گروه الف و ب
مشاغل سخت و زیانآور بر اساس آییننامه مربوط به دو گروه الف و ب تقسیم میشوند.
در مشاغل گروه الف، امکان حذف یا اصلاح عوامل زیانآور محیط کار از طریق اقدامات فنی، ایمنی و مهندسی وجود دارد؛ اما در مشاغل گروه ب، حتی پس از انجام اقدامات اصلاحی نیز سختی و زیانآوری شغل بهطور کامل از بین نمیرود.
عوامل مختلفی از جمله آلودگی صوتی، ارتعاش، گرما و سرمای شدید، گردوغبار، گازها و بخارات شیمیایی، عوامل بیولوژیکی، کار در ارتفاع یا محیطهای بسته و کماکسیژن، حمل بار سنگین و برخی شرایط نامناسب ارگونومیکی میتوانند در بررسی شرایط شغلی مورد توجه قرار گیرند.
البته صرف وجود یکی از این عوامل برای سخت و زیانآور شناخته شدن یک شغل کافی نیست و شدت و مدت مواجهه، تعداد افراد در معرض خطر، نتایج اندازهگیریهای بهداشت حرفهای و نظر کمیتههای تخصصی نیز در تصمیمگیری مؤثر است.
مزد کارگر در روز جمعه چطور محاسبه میشود؟
فرزعلیان درباره کار در روز جمعه توضیح داد که جمعه، تعطیل هفتگی کارگر محسوب میشود؛ مگر اینکه روز دیگری به عنوان تعطیل هفتگی برای او تعیین شده باشد.
اگر کارگر در طول هفته ۴۴ ساعت قانونی خود را کار کرده باشد و سپس در روز جمعه نیز مشغول به کار شود، ساعات کار جمعه، اضافهکاری محسوب میشود و فوقالعاده مربوط به کار در روز تعطیل هفتگی نیز باید در محاسبه لحاظ شود.
بر اساس توضیح ارائهشده، ابتدا ۴۰ درصد فوقالعاده اضافهکاری به مزد عادی اضافه میشود و سپس بابت کار در روز جمعه، ۴۰ درصد دیگر به نرخ حاصل اضافه خواهد شد.
برای نمونه، اگر مزد هر ساعت کار عادی ۷۵۵ هزار و ۷۱۰ ریال باشد:
- مزد عادی: ۷۵۵,۷۱۰ ریال
- مزد اضافهکاری با ۴۰ درصد افزایش: ۱,۰۵۷,۹۹۵ ریال
- ۴۰ درصد فوقالعاده بابت کار در جمعه: ۴۲۳,۱۹۸ ریال
- مبلغ نهایی هر ساعت کار در این شرایط: ۱,۴۸۱,۱۹۳ ریال
بنابراین:
۱,۴۸۱,۱۹۳ ÷ ۷۵۵,۷۱۰ = حدود ۱.۹۶
در نتیجه، طبق توضیح این فعال کارگری، در شرایطی که کارگر ۴۴ ساعت کار هفتگی خود را تکمیل کرده و سپس در روز جمعه کار کند، مزد هر ساعت کار جمعه ۱.۹۶ برابر مزد هر ساعت کار عادی خواهد بود.
آیا ضریب ۱.۴ یا ۱.۸ صحیح است؟
بر اساس این توضیحات، ضریب ۱.۴ مربوط به فوقالعاده اضافهکاری است و بهتنهایی نرخ نهایی کار در جمعه را نشان نمیدهد. همچنین ضریب ۱.۸ نیز در شرایطی که هم اضافهکاری و هم فوقالعاده کار در روز تعطیل هفتگی باید اعمال شود، نرخ کامل مورد اشاره نیست.
در این حالت، نرخ نهایی محاسبهشده ۱.۹۶ برابر مزد ساعتی عادی است.