دولت آمریکا دو نفتکش توقیفشده مرتبط با پرونده صادرات نفت ونزوئلا را به یک شرکت بازیافت کشتی مستقر در دبی فروخته است تا در هند اوراق شوند؛ اقدامی که همزمان با تغییر سیاست واشنگتن از فشار و محاصره نفتی به مدیریت و کنترل جریان فروش نفت ونزوئلا انجام شده است.
به گزارش ایران جیب، دولت آمریکا دو نفتکش توقیفشده با نامهای Era و Lileo را که در پرونده تحریمهای نفتی و فعالیتهای مرتبط با ناوگان موسوم به «سایه» قرار داشتند، به شرکت Global Marketing Systems (GMS) مستقر در دبی فروخته است. بر اساس گزارش Lloyd's List و Reuters، این دو شناور قرار است برای اوراقسازی به بندر آلانگ هند منتقل شوند.
مبلغ معامله اعلام نشده است. مدیرعامل GMS نیز تأیید کرده که خرید با مجوز قضایی انجام شده و روند معامله به دلیل پیچیدگیهای مالکیت و تحریمهای مرتبط با شناورها با دشواریهایی همراه بوده است.
دو نفتکش چگونه توقیف شدند؟
نفتکش Era که پیشتر با نامهای Marinera و Bella 1 فعالیت میکرد، در جریان عملیات آمریکا علیه شبکه انتقال نفت تحریمی توقیف شد. این شناور پیش از توقیف تلاش کرده بود از محدودیتهای اعمالشده بر صادرات نفت ونزوئلا عبور کند.
نفتکش دوم یعنی Lileo نیز پیشتر با نامهای Galileo و Veronica فعالیت کرده بود. هر دو شناور سابقه تغییر نام و ساختار مالکیت داشتهاند؛ موضوعی که در پروندههای مربوط به ناوگان تحریمی و «ناوگان سایه» اهمیت ویژهای دارد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، آمریکا در مجموع تا حدود 10 نفتکش مرتبط با فعالیتهای تحریمی را در جریان عملیات و اقدامات پس از آن تحت کنترل خود قرار داده است.
از محاصره نفتی تا کنترل جریان فروش
اهمیت این اقدام صرفاً به فروش دو کشتی محدود نمیشود. تحولات ماههای اخیر نشان میدهد سیاست آمریکا در قبال نفت ونزوئلا از محدودسازی صادرات به سمت مدیریت مستقیم جریان فروش و درآمدهای نفتی حرکت کرده است.
پس از عملیات نظامی آمریکا در ژانویه 2026 و دستگیری نیکلاس مادورو، واشنگتن اعلام کرد که صادرات نفت ونزوئلا تحت سازوکار جدیدی انجام خواهد شد. شرکتهای تجاری بزرگی مانند Vitol و Trafigura نیز برای بازاریابی و صادرات نفت ونزوئلا مجوز دریافت کردند.
جهش صادرات نفت ونزوئلا پس از تغییر سیاست آمریکا
دادههای ردیابی نفتکشها نشان داد صادرات نفت خام و سوخت ونزوئلا در ژانویه 2026 به حدود 800 هزار بشکه در روز رسید؛ در حالی که این رقم در دسامبر حدود 498 هزار بشکه در روز بود.
| شاخص | دسامبر 2025 | ژانویه 2026 |
| صادرات نفت ونزوئلا | 498,000 بشکه در روز | 800,000 بشکه در روز |
| صادرات توسط Vitol و Trafigura | - | حدود 12 میلیون بشکه در ماه |
| معادل روزانه صادرات Vitol و Trafigura | - | حدود 392,000 بشکه در روز |
| ارزش توافق نفتی آمریکا و ونزوئلا | - | تا 2 میلیارد دلار |
بر اساس گزارشهای منتشرشده، Vitol و Trafigura در ژانویه حدود 12 میلیون بشکه نفت خام و سوخت ونزوئلا را صادر کردند که معادل حدود 392 هزار بشکه در روز است. بخش قابل توجهی از این محمولهها ابتدا به پایانههای ذخیرهسازی در منطقه کارائیب منتقل شد.
آمریکا دوباره مقصد اصلی نفت ونزوئلا شد
یکی از مهمترین تغییرات بازار پس از پایان محاصره، افزایش سهم آمریکا از صادرات نفت ونزوئلا بود.
بر اساس دادههای منتشرشده، آمریکا در ژانویه حدود 284 هزار بشکه در روز نفت ونزوئلا دریافت کرد. از این میزان، حدود 220 هزار بشکه در روز توسط شرکت آمریکایی Chevron جابهجا شد.
این رقم در مقایسه با حدود 99 هزار بشکه در روز در ماه قبل، افزایش قابل توجهی را نشان میدهد.
چرا فروش نفتکشها به عنوان قراضه اهمیت دارد؟
فروش Era و Lileo به عنوان قراضه، از یک منظر اقتصادی پایان عمر تجاری این دو شناور را رقم میزند؛ اما از منظر ژئوپلیتیکی، این اتفاق بخشی از پرونده گستردهتر آمریکا علیه شبکه انتقال نفت تحریمی است.
به گفته Lloyd's List، حتی پس از توقیف نیز فروش این کشتیها به دلیل تحریمها، ساختارهای مالکیتی پیچیده و محدودیتهای بانکی، بیمهای و خدماتی با موانع مختلف روبهرو بوده است.
در واقع، کشتیهایی که زمانی برای انتقال نفت تحریمی مورد استفاده قرار میگرفتند، اکنون ارزش اقتصادی خود را نه از طریق حمل نفت، بلکه از طریق اوراقسازی و فروش ضایعات فلزی به دست میآورند.
نفت ونزوئلا؛ از تحریم به مدیریت بازار
تحولات ونزوئلا نشان میدهد سیاست نفتی واشنگتن وارد مرحله متفاوتی شده است. آمریکا از یک سو فشارهای تحریمی را در مقاطعی کاهش داده و اجازه داده شرکتهایی مانند Chevron، Vitol و Trafigura در صادرات نفت فعالیت کنند و از سوی دیگر تلاش کرده بر مسیر فروش و درآمد حاصل از صادرات نظارت داشته باشد.
این تغییر میتواند بازار جهانی نفت را نیز تحت تأثیر قرار دهد؛ زیرا ونزوئلا دارای یکی از بزرگترین ذخایر نفت خام جهان است و افزایش تولید و صادرات آن در صورت تداوم، میتواند عرضه نفت سنگین به پالایشگاههای آمریکا و سایر بازارها را افزایش دهد.