پرونده مسکن مهر پردیس پس از حدود ۱۷ سال همچنان باز است؛ بر اساس آخرین اعلام مسئولان، حدود ۵ هزار واحد با پیشرفت فیزیکی بالای ۷۵ درصد در اولویت تکمیل قرار گرفتهاند و برای تعیین تکلیف و تکمیل واحدهای باقیمانده، ۱۷.۶ هزار میلیارد تومان منابع مالی نیاز است.
مسکن مهر پردیس؛ پروژهای که ۱۷ ساله شد
مسکن مهر شهر جدید پردیس از اواخر دهه ۸۰ وارد مرحله اجرا شد و در مجموع بیش از ۸۴ هزار واحد مسکونی برای این شهر تعریف و جانمایی شد. با وجود گذشت نزدیک به دو دهه، هنوز بخشی از واحدها درگیر تکمیل عملیات ساختمانی، رفع نقص، تأمین خدمات، مسائل اداری و واگذاری هستند.
به گزارش ایران جیب به نقل از تسنیم، بر اساس آخرین آمارهای اعلامشده، از مجموع ۸۴ هزار و ۱۴۷ واحد حمایتی که عملیات اجرایی آنها در پردیس آغاز شده، حدود ۷۲ هزار و ۵۰۰ واحد پیش از آغاز دولت چهاردهم تکمیل و تحویل شده بود. با این حال، بخشی از واحدهای تکمیلشده نیز به دلیل مشکلات اداری یا مسائل مربوط به متقاضیان هنوز بهطور کامل واگذار نشدهاند.
چند واحد مسکن مهر پردیس هنوز باقی مانده است؟
در ماههای اخیر اعداد متفاوتی درباره واحدهای باقیمانده پردیس اعلام شده است. اوایل تیرماه، مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید ایران از وجود حدود ۱۲ هزار واحد مسکن مهر در مراحل مختلف تکمیل، رفع نقص یا عملیات ساختمانی خبر داده بود.
در آمار جدیدتر، اعلام شده است که ۱۱ هزار و ۶۳ واحد آمادهسازی شدهاند اما به دلیل مشکلات شخصی متقاضیان یا مسائل اداری، هنوز بهطور کامل واگذار نشدهاند. همچنین در دولت چهاردهم بیش از ۳۲۴۳ واحد از واحدهای باقیمانده تحویل شده است.
بنابراین اختلاف میان آمارهای ۱۲ هزار، ۱۱ هزار و ۶۳ واحد و سایر ارقام اعلامشده الزاماً به معنای تناقض نیست؛ زیرا «واحد باقیمانده»، «واحد تکمیلنشده»، «واحد دارای نقص» و «واحد آماده واگذاری» تعاریف متفاوتی دارند.
۱۷.۶ هزار میلیارد تومان برای پایان کار پردیس
یکی از مهمترین موانع تکمیل واحدهای باقیمانده، تأمین منابع مالی است. بر اساس اعلام مدیرعامل شرکت عمران شهرهای جدید ایران، برای تکمیل نهایی واحدهای مسکن حمایتی در شهر جدید پردیس حدود ۱۷.۶ هزار میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز است.
این منابع قرار است در بخشهای مختلف هزینه شود؛ بهطوری که حدود ۲.۲ هزار میلیارد تومان برای خرید آسانسورها، ۱.۲ هزار میلیارد تومان برای زیرساختهای محوطهسازی و آمادهسازی و حدود ۱۴.۲ هزار میلیارد تومان برای ادامه عملیات ساخت اختصاص خواهد یافت.
این ارقام نشان میدهد مشکل پردیس صرفاً به ساخت واحدهای مسکونی محدود نیست و بخش قابل توجهی از هزینههای باقیمانده مربوط به آمادهسازی و تکمیل شرایط بهرهبرداری از واحدهاست.
اولویت با ۵ هزار واحد دارای پیشرفت بالای ۷۵ درصد
در برنامه جدید قرار است پروژههایی که پیشرفت فیزیکی بالاتری دارند، زودتر تعیین تکلیف شوند.
سیدعلی یزدیخواه، رئیس مجمع نمایندگان استان تهران، اعلام کرده است که حدود ۵ هزار واحد مسکونی در پردیس بیش از ۷۵ درصد پیشرفت فیزیکی دارند و این واحدها در اولویت تکمیل قرار گرفتهاند.
بر اساس این برنامه، تلاش میشود این واحدها طی سال ۱۴۰۵ تکمیل و به متقاضیان تحویل داده شوند.
برای تأمین مالی نیز استفاده از ظرفیتهای قانونی، تسهیلات بلندمدت، مولدسازی و تهاتر زمین با پیمانکاران در دستور کار قرار گرفته است.
تشکیل کمیته ویژه برای حل مشکلات پردیس
یکی از تصمیمات جدید برای سرعت بخشیدن به روند تکمیل پروژهها، تشکیل کمیتهای ویژه با حضور نمایندگان استان تهران و وزارت راه و شهرسازی است.
فرزانه صادق، وزیر راه و شهرسازی، با اشاره به طولانیشدن مشکلات مسکن مهر پردیس تأکید کرده است که برخی مسائل این شهر بیش از ۱۷ یا ۱۸ سال ساکنان را درگیر کرده و حل آنها نیازمند همکاری چند دستگاه است.
قرار است این کمیته علاوه بر پیگیری تکمیل واحدهای مسکونی، موضوعاتی مانند منابع مالی، اسناد مالکیت، اختلافات میان شهرداری و شرکت عمران پردیس و کمبود خدمات عمومی را نیز بررسی کند.
مشکل پردیس فقط خانههای نیمهتمام نیست
یکی از نکات مهم درباره پردیس این است که حتی تکمیل ساختمانها به معنای پایان مشکلات این شهر نیست.
کمبود مدرسه، مراکز درمانی، سالنهای ورزشی، فضای سبز و سایر خدمات روبنایی از جمله مشکلاتی است که طی سالهای گذشته همواره مورد انتقاد ساکنان بوده است.
وزیر راه و شهرسازی نیز بر ضرورت توسعه این خدمات تأکید کرده و گفته است که همزمان با ساخت و تحویل واحدها، باید زیرساختهای مورد نیاز زندگی شهری نیز توسعه پیدا کند.
از این منظر، پرونده مسکن مهر پردیس را نمیتوان تنها با تعداد واحدهای ساختهشده سنجید. یک واحد مسکونی زمانی عملاً آماده سکونت است که خدمات آب، برق، گاز، آسانسور، محوطه، مدرسه، درمان و دسترسی مناسب به حملونقل نیز در اطراف آن فراهم باشد.
اتصال پردیس به شبکه ریلی در دستور کار
حملونقل عمومی یکی دیگر از موضوعات مهم مطرحشده درباره آینده پردیس است. اتصال قطار حومهای تهران به پردیس از جمله طرحهایی است که وزارت راه و شهرسازی بر پیگیری آن تأکید کرده است.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که افزایش جمعیت پردیس بدون توسعه مسیرهای ارتباطی میتواند فشار بیشتری بر محورهای مواصلاتی شرق تهران وارد کند.
در برنامههای مطرحشده، استفاده از ظرفیت بخش خصوصی، تهاتر زمین و ارزشافزایی اراضی برای تأمین بخشی از منابع مورد نیاز این طرحها نیز مورد توجه قرار گرفته است.
چرا مسکن مهر پردیس اینقدر طولانی شد؟
طولانیشدن پروژههای پردیس تنها یک علت ندارد. افزایش هزینههای ساخت، کمبود منابع مالی، تأخیر پیمانکاران، مشکلات قراردادی، تأمین خدمات زیربنایی و روبنایی و مسائل مربوط به اسناد و متقاضیان، همگی در طولانیشدن این پروژه نقش داشتهاند.
در برخی پروژهها نیز واحد از نظر ساختمانی به مرحله بالایی از پیشرفت رسیده اما به دلیل نبود آسانسور، محوطهسازی یا برخی خدمات امکان تحویل نهایی وجود نداشته است.
به همین دلیل، تزریق منابع مالی به تنهایی نمیتواند تضمینکننده پایان سریع پروژه باشد و تعیین تکلیف پیمانکاران، نظارت بر اجرای پروژه و هماهنگی میان دستگاههای مختلف نیز اهمیت زیادی دارد.
جلسات مشترک هر دو ماه یکبار برگزار میشود
بر اساس تصمیمات جدید، کمیته مشترک وزارت راه و شهرسازی و نمایندگان استان تهران قرار است هر دو ماه یکبار تشکیل جلسه دهد.
هدف از این جلسات، پیگیری مستمر مشکلات پردیس و جلوگیری از متوقفشدن تصمیمات در فرآیندهای اداری است. در این چارچوب قرار است موضوعاتی مانند تأمین منابع، تکمیل واحدها، خدمات شهری، اسناد مالکیت، حملونقل و اختلافات میان دستگاههای مسئول بهصورت مستمر دنبال شود.
این مدل نظارت در صورت استمرار میتواند یکی از تفاوتهای مهم مرحله جدید پروژه با سالهای گذشته باشد؛ چراکه یکی از مشکلات اصلی پروژههای طولانیمدت، فاصله میان اعلام تصمیم و اجرای عملی آن است.
آیا سال ۱۴۰۵ پایان انتظار متقاضیان مسکن مهر پردیس است؟
مسکن مهر پردیس اکنون پس از حدود ۱۷ سال وارد مرحلهای شده که مسئولان از تأمین منابع، اولویتبندی پروژهها و نظارت ویژه برای تکمیل واحدهای باقیمانده سخن میگویند.
وجود حدود ۵ هزار واحد با پیشرفت بالای ۷۵ درصد، نیاز به ۱۷.۶ هزار میلیارد تومان منابع و تشکیل کمیته ویژه، نشانه آن است که دولت قصد دارد بخش مهمی از پرونده را در سال ۱۴۰۵ تعیین تکلیف کند.
با این حال، تجربه نزدیک به دو دهه گذشته نشان میدهد پایان مسکن مهر پردیس صرفاً با تحویل چند هزار واحد مسکونی محقق نمیشود. رفع نواقص، تأمین آسانسور و محوطهسازی، صدور اسناد، توسعه مدارس و مراکز درمانی، ایجاد فضاهای ورزشی و سبز و بهبود حملونقل عمومی بخش دیگری از این مسیر است.
در واقع، پردیس اکنون با یک پرونده چندلایه روبهروست؛ یک لایه مربوط به تحویل خانههایی است که متقاضیان سالها در انتظار آنها بودهاند و لایه دیگر به تبدیل این مجموعه بزرگ مسکونی به شهری با زیرساختهای متناسب با جمعیت آن مربوط میشود. باید دید آیا برنامه جدید و تزریق منابع میتواند در سال ۱۴۰۵ این پرونده ۱۸ ساله را واقعاً به پایان برساند یا بخش دیگری از مشکلات به سالهای بعد منتقل خواهد شد.