کانال سوئز تنها یک آبراه میان دریای مدیترانه و دریای سرخ نیست؛ این گذرگاه یکی از مهمترین شریانهای تجارت جهانی محسوب میشود و حدود 10 تا 12 درصد تجارت دریایی جهان و بخش قابلتوجهی از صادرات نفت و گاز مایع (LNG) از آن عبور میکند. به همین دلیل، بسته شدن کامل این کانال میتواند پیامدهایی فراتر از منطقه خاورمیانه داشته باشد.
1. جهش هزینه حملونقل دریایی
نخستین پیامد، افزایش شدید هزینه حمل کالا خواهد بود. کشتیها ناچار میشوند به جای عبور از کانال سوئز، مسیر طولانی دماغه امید نیک در جنوب آفریقا را انتخاب کنند؛ مسیری که حدود 10 تا 15 روز به زمان سفر میان آسیا و اروپا اضافه میکند و مصرف سوخت، هزینه خدمه و بیمه را به شدت افزایش میدهد.
2. افزایش قیمت نفت و گاز
کانال سوئز و خط لوله سومد از مسیرهای کلیدی انتقال انرژی هستند. اختلال در این مسیر باعث میشود:
عرضه نفت به اروپا کندتر شود.
هزینه حمل انرژی افزایش یابد.
قیمت جهانی نفت و گاز با فشار صعودی روبهرو شود.
بازارهای انرژی با نوسانات بیشتری مواجه شوند.
3. اختلال در زنجیره تأمین جهانی
بخش بزرگی از کالاهای تولیدی آسیا از طریق کانال سوئز به اروپا میرسد. بسته شدن این مسیر میتواند موجب:
تأخیر در تحویل کالاها
کمبود برخی قطعات صنعتی
اختلال در صنایع خودروسازی، الکترونیک و تجهیزات پزشکی
افزایش هزینه تولید کارخانهها
شود.
افزایش هزینه حملونقل و انرژی، قیمت تمامشده بسیاری از کالاها را بالا میبرد. در نتیجه منحنی عرضه جهانی به سمت چپ منتقل میشود و قیمت تعادلی افزایش مییابد. این موضوع میتواند موج تازهای از تورم را در بسیاری از کشورها ایجاد کند؛ بهویژه در اروپا که وابستگی بیشتری به این مسیر دارد.
4. فشار بر اقتصاد اروپا
اروپا بیش از سایر مناطق از بسته شدن کانال سوئز آسیب میبیند، زیرا بخش بزرگی از واردات کالا، مواد اولیه و انرژی این قاره از این مسیر عبور میکند. صنایع اروپایی با افزایش هزینه تولید و کمبود مواد اولیه روبهرو خواهند شد.
5. افزایش هزینه بیمه کشتیها
با افزایش ریسک امنیتی، شرکتهای بیمه حق بیمه کشتیهای عبوری از منطقه را افزایش میدهند. این هزینه در نهایت به قیمت کالاهای وارداتی منتقل میشود.
6. سود برخی کشورها و مسیرهای جایگزین
در مقابل، برخی کشورها و مسیرهای حملونقل ممکن است از این وضعیت منتفع شوند، از جمله:
بنادر آفریقای جنوبی
شرکتهای حملونقل ریلی میان آسیا و اروپا
مسیرهای زمینی و کریدورهای تجاری جایگزین
برخی صادرکنندگان منطقهای که به بازارهای مقصد نزدیکتر هستند.
تجربه سال 2021 چه میگوید؟
به گل نشستن کشتی «اور گیون» در سال 2021 تنها به مدت 6 روز کانال سوئز را مسدود کرد، اما همان وقفه کوتاه نیز صدها کشتی را پشت این آبراه متوقف کرد، میلیاردها دلار تجارت را به تعویق انداخت و نرخ حملونقل دریایی را افزایش داد. بسته شدن طولانیمدت کانال میتواند اثراتی بهمراتب گستردهتر بر اقتصاد جهانی داشته باشد.
جمعبندی
بسته شدن کانال سوئز تنها یک مشکل حملونقل دریایی نیست؛ این اتفاق میتواند زنجیرهای از پیامدها شامل افزایش قیمت نفت، رشد هزینه حمل کالا، تشدید تورم، اختلال در زنجیره تأمین و کاهش رشد اقتصادی جهان را به دنبال داشته باشد. هرچه مدت زمان انسداد طولانیتر باشد، فشار بر بازارهای جهانی و اقتصاد کشورهای وابسته به تجارت دریایی نیز بیشتر خواهد شد.