تنشها در منطقه خاورمیانه همچنان ادامه داشته و تبادل آتش میان ایران و آمریکا وارد فازی جدید شده است. در همین رابطه، این نگرانی وجود دارد که کشته شدن دو سرباز آمریکایی در یک پایگاه در اردن، زمینه را برای تشدید هرچه بیشتر تهاجم ایالات متحده و گسترش درگیریهای فعلی در سطحی کلانتر فراهم کند و در رفت و برگشت پاسخها، پاسخ فراگیرتر ایران بتواند منجر به تلفات بیشتر نیروهای آمریکایی در منطقه شود. در بحبوحه این درگیریها، خبر سفر وزیر کشور ایران به پاکستان و ادعای آزادی یک شهروندایرانی-آمریکایی نیز بسیار مورد توجه رسانهها قرار گرفته است.
درگیری ایران و آمریکا به کدام سو میرود؟
ضربه به آمریکا در اردن
آمریکا و ایران از شامگاه جمعه دامنه حملات خود را گسترش دادند و زیرساختهای مهم یکدیگر را هدف قرار دادند. در همین رابطه، ارتش آمریکا روز شنبه اعلام کرد که دو نظامی این کشور روز جمعه در پی حمله ایران به یک پایگاه در اردن کشته شدند. این نخستین بار از زمان برقراری آتشبس اولیه در اوایل آوریل است که نیروهای آمریکایی در جریان درگیریها کشته میشوند.
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، همچنین اعلام کرد که یک نظامی دیگر همچنان مفقود است. بنا به بیانیه سنتکام، چهار نظامی آمریکایی نیز پس از انتقال به بیمارستانهای اردن و دریافت درمان، مرخص شدهاند. این در حالی است که کشته شدن این نیروها میتواند زمینهساز حملات تلافیجویانه بیشتر آمریکا شود؛ آن هم در شرایطی که درگیری میان دو طرف از پیش شدت گرفته است. از سوی دیگر، رئیسجمهور آمریکا بر لزوم تداوم عملیات نظامی در منطقه تاکید کرد.
تداوم تنشها در هرمز
این تحولات در حالی روی میدهد که تبادل آتش در خلیج فارس و تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. به تاریخ ۱۸ ژوئیه، سنتکام، با انتشار تصویری از ناوشکن «یواساس دونالد کوک» در دریای عرب ادعا کرد که نیروهای آمریکایی همچنان «محاصره دریایی ایران» را بهطور سختگیرانه اجرا میکنند. سنتکام در شبکه ایکس نوشت که تا روز ۱۸ ژوئیه، مسیر پنج کشتی تجاری را تغییر داده و یک شناور را از کار انداخته است. در ادامه، استانداری هرمزگان اعلام کرد که ساعت ۱:۳۰ بامداد یکشنبه نقطهای در حوالی سیریک هدف حمله نظامی آمریکا قرار گرفت. گزارشهای رسانهای همچنین از شنیده شدن صدای انفجار در بندرعباس خبر دادند.
در ادامه، نقطهای در حوالی قشم نیز هدف حمله آمریکا قرار گرفت. معاون امنیتی استانداری خوزستان نیز گفت که جنگندههای آمریکایی ساعت ۵:۵۵ صبح یکشنبه یک نقطه در اطراف شهر شادگان را با موشک هدف قرار دادند. همچنین، سازمان انرژی اتمی ایران از حمله آمریکا به سایت در حال ساخت نیروگاه هستهای دارخوین خبر داد.
آتش در شیخنشینها
حملات تهاجمی آمریکا البته با واکنش ایران همراه بود. روابط عمومی ارتش ایران روز یکشنبه با انتشار اطلاعیهای از دور جدید حملات پهپادی علیه مواضع آمریکا در منطقه خبر داد. ارتش ایران اعلام کرد که «مرحله هفدهم عملیات صاعقه» را در واکنش به حملات آمریکا به مناطق غیرنظامی انجام داده است. بنا به این اطلاعیه، انبار مهمات ایالات متحده در اردوگاه «العدیری» و سولههای تجهیزات و نفرات در پایگاه «علی السالم» کویت را مجددا هدف قرار داده است. در ادامه حملات متقابل ایران، آژیرهای هشدار حمله هوایی روز یکشنبه در بحرین به صدا درآمد. وزارت کشور بحرین در بیانیهای اعلام کرد: «آژیر هشدار به صدا درآمده است. از شهروندان و ساکنان خواسته میشود آرامش خود را حفظ کنند و به نزدیکترین محل امن بروند.»
نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی نیز روز یکشنبه اعلام کرد که دو کشتی «متخلف» در «مسیر ناایمن» تنگه هرمز دچار «حادثه» شدند. نیروی دریایی سپاه یک بار دیگر تاکید کرد که کنترل کامل تنگه هرمز را در اختیار دارد و تنها مسیر مورد تایید ایران ایمن تلقی میشود. در بیانیه سپاه آمده است: «چهار فروند کشتی متخلف با شیطنت و حمایت تروریستهای آمریکایی و با خاموش کردن سامانههای ناوبری و بیتوجهی به اخطارهای پایگاه کنترل تنگه هرمز نیروی دریایی سپاه، قصد اخلال و خروج از تنگه هرمز را از مسیر ناایمن داشتند که دو فروند از آنها دچار حادثه شده، در جای خود متوقف شدهاند و دو فروند دیگر از ادامه مسیر منصرف شدند.»
همچنین، سفارت آمریکا در اردن اعلام کرد که فرودگاه و بندر «العقبه» این کشور در پی یک تهدید مشخص تخلیه شده است. این سفارتخانه بهشدت به همه شهروندان آمریکایی هشدار داد که از سفر به فرودگاه یا بندر در العقبه خودداری کنند. با این همه، ساعاتی بعد، اردن اعلام کرد که پس از هشدار سفارت آمریکا در این رابطه، هیچگونه تهدیدی گزارش نشده است. رسانههای دولتی به نقل از سخنگوی دولت اردن گزارش دادند که فرودگاه و بندر در العقبه به طور عادی فعالیت میکنند.
در سوی دیگر این تحولات، وزارت خارجه امارات متحده عربی با ابراز «نگرانی عمیق» از تحولات چند روز گذشته در منطقه، خواستار توقف فوری تشدید تنشها و خودداری همه طرفها از اقداماتی شد که میتواند به بیثباتی بیشتر منجر شود. در بیانیه وزارت خارجه امارات آمده است که این کشور خواهان «بیشترین حد خویشتنداری» و پرهیز از هر اقدامی است که میتواند چرخه تازهای از خشونت و بیثباتی ایجاد کند. وزارت خارجه امارات همچنین بر ضرورت توقف فوری همه اقدامات خصمانه و بازگشت سریع به میز مذاکره تاکید کرد و افزود که حفظ آزادی و امنیت دریانوردی از طریق تنگه هرمز برای ثبات اقتصاد جهانی اهمیت حیاتی دارد.
آزادی یک شهروند آمریکایی
در میانه تبادل آتش میان آمریکا و ایران و احتمال گسترش هرچه بیشتر تخاصمها، برخی رسانهها از آزادی یک شهروند ایالات متحده از ایران خبر دادند. بنا به گزارشها، دنا کراری، شهروند ایرانی-آمریکایی که نزدیک به دو سال به جرم جاسوسی در ایران زندانی بود، با انتشار تصویری در فرودگاههای آمریکا خبر از آزادی خود داد. این در حالی است که طی روزهای گذشته رئیسجمهوری آمریکا مدعی شده بود که یک شهروند دوتابعیتی ایرانی-آمریکایی پس از ماهها ممنوعالخروجی اجازه خروج از ایران را دریافت کرد. این ادعای ترامپ البته از سوی قوه قضائیه رد شد. به تاریخ ۲۵ تیرماه، قوه قضائیه ادعای دونالد ترامپ در فضای مجازی مبنی بر آزادی یک زندانی آمریکایی بازداشتشده در دوران بایدن را بهکلی رد کرد.
سفر وزیر کشور ایران به پاکستان
در تحولی دیگر و در ادامه سفر مقامات ایران و پاکستان، اسکندر مومنی وزیر کشور ایران قرار است امروز دوشنبه راهی اسلام آباد شود. تقویت روابط دوجانبه با فعال کردن مسیرهای تجاری و بازارچههای مرزی، تامین امنیت در مرزهای شرقی و طبیعتا گفتوگو درباره یادداشت تفاهم متوقف شده اسلام آباد بخشی از اهداف این سفر است./ دنیای اقتصاد