پل راهبردی B1 در آزادراه شمالی کرج، یکی از پیچیدهترین پروژههای مهندسی کشور که بدون حضور خارجیها در آستانه بهرهبرداری بود، در حملات هوایی فروردینماه تخریب شد؛ اکنون برآوردها نشان میدهد بازسازی این سازه شاخص دستکم ۳.۵ همت هزینه خواهد داشت.
کمتر از یک ماه از حمله به پل B1 کرج میگذرد؛ پروژهای که نهتنها بهعنوان یکی از نمادهای مهندسی پیشرفته ایران شناخته میشد، بلکه قرار بود گره ترافیکی یکی از پرترددترین محورهای کشور را نیز باز کند. حالا این سازه استراتژیک، بهجای افتتاح، در مرکز توجه برنامههای بازسازی قرار گرفته است.
ابوالفضل رحمانی، مدیرعامل شرکت ساخت آزادراه شمالی کرج، با تأکید بر ویژگیهای منحصربهفرد این پروژه اعلام کرده که پل B1 بهطور کامل با دانش و فناوری داخلی و بدون حضور حتی یک کارشناس خارجی در حال ساخت بوده است.
به گفته او، این پروژه نمونهای از توان مهندسی بومی است که ایران را در زمره معدود کشورهای صاحب فناوری ساخت پلهای پیشرفته قرار داده است.
پل B1 بخشی از مسیر ۲۴ کیلومتری آزادراه شمالی کرج است؛ مسیری که با هدف کاهش بار ترافیکی محور تهران–کرج–قزوین طراحی شد. این محور در حال حاضر حدود ۲۸ درصد از کل ترافیک کشور را به خود اختصاص داده و روزانه بین ۱۰۰ تا ۶۰۰ هزار تردد در آن ثبت میشود.
بر اساس برآوردها، بهرهبرداری از این آزادراه میتوانست ۴۰ تا ۴۵ درصد از این بار ترافیکی را کاهش دهد.
اهمیت این پروژه تنها به کاهش ترافیک محدود نمیشود. رحمانی تأکید کرد که این مسیر میتوانست نقش مهمی در کاهش مصرف سوخت و هزینههای اقتصادی ایفا کند؛ بهطوری که تنها در حوزه انرژی، روزانه حدود ۱۳۰ میلیارد تومان صرفهجویی به همراه داشت.
پل B1 با طولی نزدیک به یک کیلومتر و ارتفاع ۱۳۶ متر، یکی از پیچیدهترین سازههای مهندسی کشور به شمار میرود. این پل با استفاده از فناوری «اکسترادوز» ساخته شده؛ روشی پیشرفته که ترکیبی از کابلهای داخلی و خارجی پیشتنیده را در بر میگیرد و طی دو دهه اخیر در پروژههای خاص جهانی به کار گرفته شده است.
به گفته مسئولان پروژه، این نوع طراحی و اجرا در چنین ابعادی در غرب آسیا بیسابقه بوده است.
با وجود پیشرفت ۹۲ درصدی پروژه و نزدیک بودن به زمان افتتاح، این پل در ۱۳ فروردینماه در سه مرحله هدف حملات هوایی قرار گرفت. نخستین حمله در حوالی ساعت ۱۴ به بخش میانی و شرقی پل آسیب جدی وارد کرد.
ساعاتی بعد، حمله دوم با هدف افزایش تلفات انسانی و تخریب بیشتر، بخشهای دیگری از پل را دربر گرفت. در نهایت، حمله سوم با استفاده از پهپادها به قطع کابلهای سازه انجامید.
در جریان این حملات، ۱۳ نفر از شهروندان و عوامل پروژه جان خود را از دست دادند و ۹۵ نفر دیگر مجروح شدند. به گفته رحمانی، شدت حملات و تکرار آن در یک روز، نشاندهنده هدفگذاری دقیق برای تخریب کامل سازه و افزایش تلفات انسانی بوده است.
اکنون تمرکز اصلی بر بازسازی این پل قرار دارد. برآوردهای اولیه نشان میدهد که هزینه بازسازی دستکم به ۳.۵ هزار میلیارد تومان (۳.۵ همت) خواهد رسید؛ رقمی که بیش از دو برابر هزینه ساخت اولیه آن است.
با این حال، هنوز تصمیم نهایی درباره بازسازی کامل یا ترمیم بخشهای آسیبدیده اتخاذ نشده و بررسیهای فنی برای ارزیابی وضعیت سازه ادامه دارد.
رحمانی تأکید کرده که یکی از سناریوهای اصلی، حفظ پل B1 بهعنوان یک نماد ملی است؛ حتی اگر نیاز به بازطراحی و تقویت بخشهایی از آن باشد. به گفته او، هدف این است که این پروژه نهتنها احیا شود، بلکه بهعنوان نمادی از توان مهندسی و تابآوری زیرساختی کشور باقی بماند.
در مجموع، ماجرای پل B1 را میتوان فراتر از یک پروژه عمرانی دانست؛ این پل به نمادی از ظرفیت فنی داخلی، اهمیت زیرساختهای حیاتی و ضرورت توجه به ملاحظات پدافندی در پروژههای کلان تبدیل شده است.
اکنون، چالش اصلی نهفقط بازسازی یک سازه، بلکه بازگرداندن کارکرد یک مسیر حیاتی در شبکه حملونقل کشور است./ فارس