به گزارش ایران جیب به نقل از مهر، هم‌زمان با ۱۸ آبان، روز ملی کیفیت، نشستی با عنوان «واکاوی پیوند گارانتی و کیفیت؛ تحلیل مکانیسم‌های تخریب اعتماد عمومی» به میزبانی روابط عمومی اندیشکده حکمرانی هوشمند برگزار شد.
در این نشست، رئیس اندیشکده حکمرانی هوشمند با انتقاد از وضعیت بازار ضمانت لوازم خانگی، نسبت به افزایش ضمانت‌نامه‌های فاقد هویت و گارانتی‌هایی که امکان پیگیری و استعلام ندارند، هشدار داد.
گارانتی معتبر چگونه قابل تشخیص است؟
بر اساس مقررات وزارت صنعت، معدن و تجارت و ضوابط سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، سامانه جامع گارانتی برای ثبت و رهگیری ضمانت‌نامه کالاها ایجاد شده است. تولیدکنندگان و واردکنندگان باید اطلاعات مربوط به ضمانت کالاهای خود را در این بستر ثبت کنند.
بر این اساس، ضمانت‌نامه‌ای که در سامانه‌های رسمی یا دفاتر شرکت سازنده قابل رهگیری و تطبیق نباشد، نمی‌تواند به‌عنوان گارانتی رسمی و معتبر معرفی شود.
در این زمینه باید میان سه نوع ضمانت تفاوت قائل شد:
-
گارانتی رسمی: ضمانتی که از سوی تولیدکننده یا واردکننده معتبر برای کالای اصیل ارائه شده و قابل استعلام است.
-
خدمات پس از فروش مستقل: شرکت‌های خدماتی می‌توانند با تعهدات شفاف، خدمات ضمانت ارائه دهند؛ اما نباید به‌صورت غیرواقعی ادعای نمایندگی رسمی کنند.
-
ضمانت‌نامه صوری: برگه‌هایی که بدون پشتوانه واقعی صادر می‌شوند و ممکن است با هدف فریب خریدار و دریافت وجه اضافی مورد استفاده قرار گیرند.
دریافت پول برای گارانتی تقلبی چه پیامد قانونی دارد؟
یکی از موضوعات مطرح‌شده در این نشست، دریافت مبالغ چندمیلیونی از خریداران در قبال برچسب‌ها و ضمانت‌نامه‌های فاقد ارزش واقعی بود.
به گفته دادگر، صرف دریافت وجه اضافی بابت گارانتی، به‌تنهایی مصداق کلاهبرداری نیست. برای تحقق جرم کلاهبرداری بر اساس ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری، باید فریب، بردن مال و سایر ارکان قانونی جرم احراز شود.
با این حال، اگر شرکت ارائه‌دهنده گارانتی واقعی باشد اما در اجرای تعهدات خود کوتاهی کند، موضوع می‌تواند از منظر حقوق مدنی و مقررات حمایت از مصرف‌کننده پیگیری شود.
بر اساس تبصره ماده ۱۹ قانون حمایت از مصرف‌کنندگان، عرضه‌کننده در موارد مشمول، موظف به اجرای تعهدات و جبران خسارت خواهد بود. همچنین برای مطالبه مبالغ اضافه دریافت‌شده بابت گارانتی، می‌توان به ماده ۲ این قانون و قواعد عمومی استرداد وجه و جبران خسارت استناد کرد.
فروش کالای تقلبی و گران‌فروشی چه مجازاتی دارد؟
دادگر با اشاره به تخلفات احتمالی فروشندگان، سه عنوان قانونی را برای بررسی رفتارهای غیرقانونی در این بازار مطرح کرده است:
۱. تقلب صنفی
طبق ماده ۵۹ قانون نظام صنفی، عرضه کالایی که از نظر کیفیت یا کمیت با مشخصات اعلام‌شده مطابقت نداشته باشد، می‌تواند مصداق تقلب صنفی باشد. برای این تخلف ضمانت اجراهایی از جمله جریمه نقدی در نظر گرفته شده است. همچنین تبصره یک این ماده، حق استرداد کالا و وجه را برای مصرف‌کننده پیش‌بینی کرده است.
۲. گران‌فروشی
فروش کالا با قیمتی بالاتر از نرخ‌های مصوب یا ضوابط قانونی قیمت‌گذاری، می‌تواند مشمول ماده ۵۷ قانون نظام صنفی شود و از این منظر قابل پیگیری است.
۳. تبلیغات گمراه‌کننده
عرضه کالاهای فاقد اصالت یا معرفی نادرست خدمات گارانتی در شبکه‌های اجتماعی و وب‌سایت‌ها نیز می‌تواند مشمول مواد ۵۰ تا ۵۳ قانون تجارت الکترونیکی باشد. این مقررات بر شفافیت اطلاعات و ممنوعیت تبلیغات بازرگانی گمراه‌کننده تأکید دارند.
خریداران پیش از پرداخت هزینه گارانتی چه نکاتی را بررسی کنند؟
با توجه به گسترش ضمانت‌نامه‌های غیرقابل استعلام، خریداران لوازم خانگی بهتر است پیش از پرداخت هرگونه وجه بابت گارانتی، اطلاعات شرکت ارائه‌دهنده خدمات، مدت ضمانت، تعهدات تعمیر و تأمین قطعات و امکان استعلام ضمانت‌نامه را بررسی کنند.
همچنین دریافت فاکتور رسمی و نگهداری مدارک پرداخت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا در صورت بروز اختلاف، این مدارک می‌توانند برای پیگیری حقوق مصرف‌کننده مورد استفاده قرار گیرند.