بررسی تازه‌ترین اطلاعات تسهیلات کلان بانک‌های تجارت، صادرات و ملت نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از وام‌های ارزی این بانک‌ها در اختیار تعداد محدودی از شرکت‌های بزرگ نفتی، پتروشیمی، صنعتی و شهرداری‌ها قرار گرفته است. برخی از این تسهیلات نیز دوره بازپرداختی بیش از 12 سال دارند.
به گزارش ایران‌جیب از فارس، اطلاعات منتشرشده از تسهیلات کلان جاری 3 بانک تجارت، صادرات و ملت نشان می‌دهد مجموع تسهیلات دلاری ثبت‌شده این بانک‌ها، بر مبنای ارزش ریالی اعلام‌شده، به حدود 174.2 هزار میلیارد تومان می‌رسد.
نکته قابل توجه، تمرکز بالای این تسهیلات در میان چند دریافت‌کننده بزرگ است؛ به‌طوری‌که سهم 5 مشتری بزرگ بانک صادرات به بیش از 90 درصد و سهم 5 مشتری بزرگ بانک تجارت به حدود 76 درصد می‌رسد.
سهم 5 وام‌گیرنده بزرگ از تسهیلات دلاری بانک‌ها
| نام بانک | کل تسهیلات دلاری به ارزش تومانی | سهم 5 دریافت‌کننده بزرگ |
| صادرات | 88.4 هزار میلیارد تومان | 90.8% |
| تجارت | 36.7 هزار میلیارد تومان | 75.7% |
| ملت | 49.1 هزار میلیارد تومان | حدود 49% |
بزرگ‌ترین وام‌گیرندگان دلاری بانک تجارت
بانک تجارت در مجموع 36.7 هزار میلیارد تومان تسهیلات دلاری به 12 شرکت اختصاص داده است. بررسی فهرست دریافت‌کنندگان نشان می‌دهد شرکت‌های فعال در صنایع پتروشیمی، معدن و تولید بیشترین سهم را از این منابع دارند.
| دریافت کننده | مبلغ تسهیلات | مدت بازپرداخت |
| پتروشیمی گچساران | 8 هزار میلیارد تومان | بیش از 12 سال |
| معدنی و صنعتی گل‌گهر | 7.2 هزار میلیارد تومان | بیش از 10 سال |
| پالایش گاز بیدبلند خلیج فارس | 5.1 هزار میلیارد تومان | بیش از 11 سال |
| گروه غذایی صنایع تبریز | 4 هزار میلیارد تومان | 8 سال |
| کاشی و سرامیک آرین‌تاک | 3.4 هزار میلیارد تومان | 7 سال |
مجموع تسهیلات این 5 شرکت به 27.7 هزار میلیارد تومان می‌رسد که معادل 75.7 درصد از کل تسهیلات دلاری بانک تجارت است.
نکته مهم اینکه پتروشیمی گچساران و پالایش گاز بیدبلند خلیج فارس، از مجموعه شرکت‌های وابسته به صنایع پتروشیمی خلیج فارس، دوره‌های بازپرداختی بیش از 12 و 11 سال دارند.
تمرکز بیش از 90 درصد وام‌های دلاری بانک صادرات در اختیار 5 مشتری
بانک صادرات با 88.4 هزار میلیارد تومان، بیشترین حجم تسهیلات دلاری را در میان این 3 بانک ثبت کرده است.
| دریافت کننده | مبلغ تسهیلات |
| شرکت ملی نفت ایران | 41.7 هزار میلیارد تومان |
| راه‌آهن شهری تهران و حومه | 24.3 هزار میلیارد تومان |
| گروه گسترش نفت و گاز پارسیان | 8.1 هزار میلیارد تومان |
| شرکت آلومینیوم ایران | 4.1 هزار میلیارد تومان |
| شایان گستر ارومیه | 1.9 هزار میلیارد تومان |
شرکت ملی نفت ایران به‌تنهایی با دریافت 41.7 هزار میلیارد تومان، بزرگ‌ترین دریافت‌کننده تسهیلات دلاری بانک صادرات محسوب می‌شود.
همچنین راه‌آهن شهری تهران و حومه با 24.3 هزار میلیارد تومان در جایگاه دوم قرار دارد.
مجموع تسهیلات 5 دریافت‌کننده بزرگ این بانک به 80.3 هزار میلیارد تومان می‌رسد که 90.8 درصد کل تسهیلات دلاری بانک صادرات را تشکیل می‌دهد.
شهرداری‌ها در فهرست بزرگ‌ترین وام‌گیرندگان بانک ملت
بانک ملت نیز 49.1 هزار میلیارد تومان تسهیلات دلاری به 15 شرکت اختصاص داده است.
| دریافت‌کننده | مبلغ تسهیلات | مدت بازپرداخت |
|---|---|---|
| توسعه نفت و گاز مپنا | 7.8 هزار میلیارد تومان | 7 سال |
| پتروشیمی تبریز | 5.2 هزار میلیارد تومان | 6 سال |
| شهرداری کرمانشاه | 4.2 هزار میلیارد تومان | 4.7 سال |
| پارس ایزوتوپ | 3.9 هزار میلیارد تومان | 7 سال |
| شهرداری تبریز | 2.8 هزار میلیارد تومان | 5 سال |
بر اساس اطلاعات منتشرشده، شرکت پارس ایزوتوپ علاوه بر تسهیلات 3.9 هزار میلیارد تومانی درج‌شده در این فهرست، در مجموع 21 فقره تسهیلات دلاری به ارزش 12.8 هزار میلیارد تومان دریافت کرده است.
همچنین حضور شهرداری‌های کرمانشاه و تبریز در میان دریافت‌کنندگان بزرگ تسهیلات دلاری بانک ملت از نکات قابل توجه این گزارش است.
تمرکز وام‌های ارزی در اختیار تعداد محدودی شرکت
مقایسه عملکرد این 3 بانک نشان می‌دهد تمرکز تسهیلات دلاری در بانک صادرات بیش از 2 بانک دیگر است.
از سوی دیگر، طولانی بودن دوره بازپرداخت برخی تسهیلات، به‌ویژه در صنایع پتروشیمی، اهمیت بررسی شرایط قراردادها، نحوه تأمین منابع و ریسک بازپرداخت ارزی را افزایش می‌دهد.
البته اطلاعات منتشرشده مربوط به تسهیلات کلان جاری است و قرار گرفتن نام یک شرکت در این فهرست به معنای معوق بودن وام یا تخلف در دریافت تسهیلات نیست.
با این حال، انتشار جزئیات این تسهیلات می‌تواند به شفاف‌تر شدن نحوه تخصیص منابع ارزی بانک‌ها و بررسی میزان تمرکز اعتبارات در بخش‌های مختلف اقتصاد کمک کند.