به گزارش ایران جیب به نقل از ایسنا، بازار سهام در هفت ماه ابتدایی سال ۱۴۰۵ دوره‌ای پرنوسان را پشت سر گذاشت. جنگ، تعطیلی حدود ۸۰ روزه معاملات، بازگشایی تدریجی بورس از ۲۹ اردیبهشت، آسیب به زیرساخت‌های برخی صنایع بزرگ، نوسانات ارزی و تغییر سیاست‌های اقتصادی از جمله عواملی بودند که بر عملکرد شرکت‌های بورسی اثر گذاشتند.
با وجود رشد شاخص کل و افزایش قیمت سهام در بسیاری از گروه‌ها، بررسی جزئی‌تر نشان می‌دهد رونق پس از بازگشایی به‌صورت یکسان میان صنایع توزیع نشده است. همچنین رشد قیمت سهام لزوماً به معنای بازگشت کامل ظرفیت تولید یا افزایش قطعی سودآوری شرکت‌ها نیست.
کانی‌های غیرفلزی، زغال‌سنگ و دارویی‌ها در صدر بازدهی
بررسی عملکرد ۴۱ صنعت فعال بورس تهران در فاصله ۲۹ اردیبهشت تا ۲۹ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد شاخص ۴۰ صنعت افزایش یافته و تنها یک صنعت با افت مواجه شده است. میانگین رشد شاخص صنایع در این دوره ۱۳۳ درصد بوده و ۲۰ صنعت توانسته‌اند بازدهی بالاتر از این میانگین ثبت کنند.
بر اساس آمارهای منتشرشده، کانی‌های غیرفلزی با رشد ۲۸۰.۶ درصدی در رتبه نخست قرار گرفت. زغال‌سنگ با ۲۶۷.۳ درصد و مواد و محصولات دارویی با ۲۴۸ درصد رشد، رتبه‌های دوم و سوم را به خود اختصاص دادند.
محصولات فلزی با افزایش ۲۳۱.۶ درصدی و صنعت رادیویی با رشد ۲۱۷.۹ درصدی نیز در میان گروه‌های پربازده بازار بودند. شاخص زراعت ۲۰۹.۸ درصد و صنایع غذایی به‌جز قند ۲۰۹ درصد افزایش یافت.
همچنین محصولات کاغذی با ۱۹۱.۹ درصد، سایر معادن با ۱۸۵.۶ درصد و انتشار و چاپ با ۱۸۴.۱ درصد رشد، در جمع ۱۰ صنعت برتر قرار گرفتند.
عملکرد صنایع بزرگ؛ رشد قابل‌توجه در کنار تفاوت بازدهی
در میان گروه‌های بزرگ و اثرگذار بازار سرمایه، فرآورده‌های نفتی ۱۶۷ درصد، استخراج کانه‌های فلزی ۱۷۵.۷ درصد، سیمان ۱۵۷.۲ درصد و فلزات اساسی ۱۵۱.۱ درصد رشد شاخص را تجربه کردند.
در سوی دیگر بازار، حمل‌ونقل با رشد ۵۶ درصدی، خودرو با ۵۲.۳ درصد، لاستیک و پلاستیک با ۴۹.۵ درصد و محصولات کامپیوتری و الکترونیک با ۳۷ درصد، از جمله گروه‌های دارای کمترین بازدهی بودند.
تنها صنعت تأمین آب، برق و گاز نیز در این بازه افت ۴.۵ درصدی را ثبت کرد.
این اختلاف نشان می‌دهد در دوره مورد بررسی، برخی صنایع کوچک‌تر و گروه‌هایی که سهم کمتری در شاخص کل دارند، رشد بیشتری نسبت به تعدادی از صنایع بزرگ بازار تجربه کرده‌اند. بنابراین بررسی وضعیت بورس صرفاً با اتکا به شاخص کل نمی‌تواند تصویر کاملی از عملکرد گروه‌های مختلف ارائه دهد.
صف‌های خرید در مهرماه؛ نشانه‌ای از تغییر رفتار معامله‌گران
یکی دیگر از معیارهای ارزیابی وضعیت بازار، تعداد نمادهای دارای صف خرید و فروش است. در هفته‌های ابتدایی پس از بازگشایی بورس، تقاضا در بسیاری از نمادها افزایش یافت و در برخی روزها تعداد قابل‌توجهی از شرکت‌ها با صف خرید مواجه شدند.
برای نمونه، در پنجم مهرماه ۵۲۷ نماد معاملاتی با صف خرید به ارزش حدود ۸ هزار و ۱۰۴ میلیارد تومان معاملات خود را به پایان رساندند. در همین روز، ۲۲ نماد دارای صف فروش بودند که ارزش این صف‌ها حدود ۳۹۱ میلیارد تومان گزارش شد.
با این حال، افزایش تقاضا در تمام روزهای بعد ادامه پیدا نکرد و بازار در بخش‌هایی از مهرماه با افزایش عرضه و افت شاخص برخی صنایع روبه‌رو شد.
بررسی عملکرد هفتگی نیز نشان می‌دهد در هفته ۱۸ تا ۲۲ مهر، از مجموع ۴۱ شاخص صنعت، ۳۰ شاخص مثبت و ۱۱ شاخص منفی بودند. در این بازه، هتل و رستوران با رشد ۱۵.۶ درصدی، سیمان با ۱۴.۵ درصد و استخراج نفت به‌جز اکتشاف با ۱۳.۹ درصد، بیشترین بازدهی هفتگی را ثبت کردند.
البته آمار تجمیعی صف‌های خرید و فروش به تفکیک صنایع در کل دوره هفت‌ماهه در دسترس نیست؛ بنابراین نمی‌توان بر اساس اطلاعات یک روز، صنعتی را به‌عنوان دارنده بیشترین صف خرید یا فروش در تمام این مدت معرفی کرد.
صنایع فولادی؛ بازسازی تولید پس از خسارت‌های جنگی
صنعت فولاد از جمله گروه‌هایی بود که در جریان جنگ با آسیب‌های مستقیم به زیرساخت‌های تولیدی مواجه شد. فولاد مبارکه و فولاد خوزستان از جمله مجموعه‌هایی بودند که بخشی از ظرفیت عملیاتی آن‌ها در جریان حملات آسیب دید.
فولاد مبارکه در اطلاعیه ۱۳ فروردین خود از توقف کامل خطوط تولید به دلیل خسارت به تأسیسات مرتبط با فرآیند تولید خبر داده بود. پس از آن، روند بازسازی و راه‌اندازی مجدد تجهیزات آغاز شد.
وزیر صنعت، معدن و تجارت نیز اعلام کرد بیشتر کوره‌های فولاد مبارکه که از مدار تولید خارج شده بودند، دوباره وارد چرخه تولید شده‌اند و تجهیزات کوره‌های احیا نیز در حال بازگشت به مدار هستند.
در همین حال، شاخص گروه فلزات اساسی از زمان بازگشایی بورس تا ۲۹ مهر ۱۵۱.۱ درصد افزایش یافته است. این رشد نشان می‌دهد سهام شرکت‌های این گروه نیز از موج صعودی بازار تأثیر پذیرفته‌اند.
با این حال، نباید رشد قیمت سهام را معادل بازگشت کامل تولید و سودآوری شرکت‌های فولادی دانست. نرخ فروش محصولات، هزینه انرژی و مواد اولیه، نوسانات ارز و سرعت بازسازی ظرفیت‌های آسیب‌دیده، همچنان از عوامل تعیین‌کننده وضعیت مالی این شرکت‌ها هستند.
پالایشی‌ها زیر تأثیر فرمول جدید قیمت‌گذاری
یکی از تحولات مهم سیاست‌گذاری در بازار سرمایه طی مهرماه، تغییر دستورالعمل قیمت‌گذاری خوراک و فرآورده‌های نفتی پالایشگاه‌ها بود. بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، مصوبه جدید هیأت وزیران از ابتدای مهرماه مبنای محاسبات صنعت پالایش قرار گرفته و جایگزین ابلاغیه قبلی وزارت نفت شده است.
برآورد سود شش پالایشگاه بورسی نشان می‌دهد اجرای این مصوبه می‌تواند سود این صنعت را حدود ۱۰ درصد کاهش دهد. همچنین در یک سناریوی پیش‌بینی، با فرض بازگشت کرک‌اسپردها به میانگین، سود شرکت‌ها در سال ۱۴۰۶ ممکن است در مقایسه با محاسبات مبتنی بر مصوبه قبلی حدود ۲۶ درصد کمتر باشد.
البته تمام مفاد مصوبه جدید اثر منفی ندارند و در بخش‌هایی مانند تخفیف میعانات گازی و جریمه‌های کیفی نیز تغییراتی اعمال شده است.
با این وجود، کاهش تخفیف نفت خام، ابهام در برخی بندهای دستورالعمل و نگرانی درباره نحوه تسویه مطالبات پالایشگاه‌ها از دولت، از مهم‌ترین ریسک‌هایی هستند که می‌توانند بر سودآوری و ارزش‌گذاری سهام این گروه اثر بگذارند.
جمع‌بندی؛ رشد شاخص‌ها به معنای بهبود یکسان صنایع نیست
عملکرد هفت‌ماهه صنایع بورسی نشان می‌دهد رشد بازار پس از بازگشایی، فرصت بازدهی قابل‌توجهی برای بسیاری از گروه‌ها ایجاد کرده است؛ اما وضعیت عملیاتی و چشم‌انداز سودآوری شرکت‌ها همچنان متفاوت است.
در حالی که صنایعی مانند کانی‌های غیرفلزی، زغال‌سنگ و دارویی‌ها رشد بیشتری را تجربه کرده‌اند، گروه‌هایی مانند خودرو و حمل‌ونقل بازدهی پایین‌تری داشته‌اند. از سوی دیگر، فولادی‌ها همچنان با موضوع بازسازی ظرفیت تولید و پالایشی‌ها با پیامدهای فرمول جدید قیمت‌گذاری مواجه‌اند.
از این رو، برای ارزیابی وضعیت سهام صنایع مختلف، علاوه بر میزان رشد شاخص‌ها باید عواملی مانند درآمد عملیاتی، حاشیه سود، ظرفیت تولید، هزینه‌های انرژی و مواد اولیه و سیاست‌های اقتصادی دولت نیز مورد توجه قرار گیرد.