صنعت گاز در آستانه زمستان با مأموریتی همزمان روبه‌روست؛ حفظ تولید میدان‌ها، تکمیل طرح‌های توسعه و بازگرداندن ظرفیت تأسیسات آسیب‌دیده. در این میان، رکوردهای تولید زمانی به تأمین پایدار منجر می‌شوند که امکان فرآورش و انتقال گاز به شبکه نیز فراهم باشد.
به گزارش ایران‌جیب، افزایش مصرف گاز در ماه‌های سرد، بار دیگر توان تولید و پایداری شبکه را در کانون توجه قرار داده است. مصرف خانگی در زمستان افزایش می‌یابد و همزمان، نیروگاه‌ها و صنایع نیز برای ادامه فعالیت به تأمین مستمر سوخت نیاز دارند.
بر اساس گزارش شرکت ملی نفت ایران، تولید روزانه گاز خام در زمستان 1403 نسبت به زمستان سال قبل حدود 35 میلیون مترمکعب افزایش یافت. در بهمن 1404 نیز رکورد تولید روزانه حدود 16 میلیون مترمکعب بالاتر از رکورد سال قبل ثبت شد.
با این حال، افزایش تولید گاز خام به‌تنهایی نشان‌دهنده رفع کمبود گاز نیست. ظرفیت پالایشگاه‌ها، وضعیت خطوط انتقال و میزان مصرف، تعیین می‌کنند چه مقدار از گاز تولیدشده در اختیار مصرف‌کنندگان قرار بگیرد.
پارس جنوبی؛ افزایش برداشت با چاه‌های جدید
تولید روزانه گاز خام پارس جنوبی در آذر 1404 به 729.6 میلیون مترمکعب رسید و در 28 بهمن همان سال، رکورد 730 میلیون مترمکعب را ثبت کرد.
ورود چاه‌های جدید از عوامل افزایش تولید این میدان مشترک بود. در فاز 11، تعداد 7 چاه با ظرفیت مجموع 15 میلیون مترمکعب در روز به بهره‌برداری رسید. در فاز 13 نیز 7 چاه، روزانه 10.5 میلیون مترمکعب به ظرفیت تولید اضافه کردند و 2 چاه فاز 14 در مجموع ظرفیت تولید روزانه 3 میلیون مترمکعب داشتند.
حفر چاه‌های درون‌میدانی و تعمیر چاه‌های موجود نیز دنبال شده است؛ اقداماتی که در کنار توسعه فازها، برای مقابله با افت طبیعی تولید و حفظ ظرفیت برداشت اهمیت دارند.
توسعه میدان‌ها از جنوب تا شمال‌شرق
در میدان گازی دی، ورود 3 چاه جدید به مدار، روزانه 3 میلیون مترمکعب به تولید اضافه کرد. در میدان‌های آغار، مزدوران، دالان و تنگ‌بیجار نیز چاه‌های تازه وارد مدار شدند. توسعه میدان‌های توس و خارتنگ و افزایش ظرفیت میدان شانول، از دیگر برنامه‌های اعلام‌شده است.
در شمال‌شرق کشور، طرح توسعه میدان توس با سرمایه‌گذاری اعلام‌شده 120 میلیون یورو به بهره‌برداری اولیه رسید. هدف این طرح، دستیابی به تولید روزانه حدود 5 میلیون مترمکعب گاز پس از تکمیل 4 حلقه چاه است.
البته بهره‌برداری اولیه به معنای تحقق ظرفیت نهایی نیست و سهم این میدان در تأمین گاز زمستان، به میزان تولید واقعی و تکمیل مراحل توسعه وابسته خواهد بود.
ذخیره گاز برای روزهای اوج مصرف
در سال 1404، حدود 3 میلیارد و 160 میلیون مترمکعب گاز در مخازن سراجه و شوریجه ذخیره شد؛ رقمی که در گزارش عملکرد، رکورد تاریخی ذخیره‌سازی کشور معرفی شده است.
این ذخایر می‌توانند بخشی از نیاز روزهای سرد را پوشش دهند، اما حجم ذخیره‌شده تنها معیار ارزیابی نیست. توان برداشت روزانه، آمادگی تجهیزات و امکان انتقال گاز به مناطق پرمصرف نیز بر میزان اثرگذاری ذخیره‌سازی تأثیر دارد.
بازسازی ظرفیت آسیب‌دیده؛ متغیر مهم زمستان
طبق گزارش‌های عملکرد، حمله به 4 پالایشگاه پارس جنوبی در اسفند 1404، حدود 230 میلیون مترمکعب از ظرفیت روزانه تولید گاز این مجموعه را از دسترس خارج کرد.
بر اساس پیش‌بینی اعلام‌شده، قرار است حدود 100 میلیون مترمکعب از ظرفیت آسیب‌دیده پیش از آغاز روزهای سرد به مدار بازگردد. تحقق این برنامه به پیشرفت تعمیرات، تأمین تجهیزات و آماده‌سازی تأسیسات وابسته است؛ بنابراین ظرفیت پیش‌بینی‌شده را نمی‌توان از هم‌اکنون تولید محقق‌شده تلقی کرد.
آیا افزایش تولید برای عبور از زمستان کافی است؟
وضعیت تأمین گاز زمستان به مجموع چند عامل وابسته است: حفظ تولید میدان‌های موجود، بازگشت ظرفیت پالایشگاه‌ها، برداشت از ذخایر و مدیریت مصرف.
رکوردهای تولید، بخشی از توان بالادستی صنعت گاز را نشان می‌دهند؛ اما معیار نهایی، میزان گاز قابل‌تحویل به شبکه در روزهای اوج مصرف است. سرعت بازسازی تأسیسات و پایداری تولید، تعیین می‌کند طرح‌های توسعه تا چه اندازه به کاهش فاصله عرضه و تقاضا کمک خواهند کرد.