کشف صدها کارت بانکی در برخی نانوایی‌ها، پرده از شیوه‌ای احتمالی برای ثبت فروش غیرواقعی نان و دریافت سهمیه بیشتر آرد یارانه‌ای برداشته است؛ تخلفی که با وجود اجرای سامانه هوشمند نانینو، همچنان نگرانی‌هایی درباره نظارت بر توزیع آرد ایجاد کرده است.
به گزارش ایران جیب، با اجرای طرح هوشمندسازی یارانه آرد و نان، سهمیه آرد نانوایی‌ها بر اساس میزان فروش ثبت‌شده در سامانه نانینو تعیین می‌شود. با این حال، گزارش‌هایی از کشف کارت‌های بانکی متعدد و ثبت تراکنش‌های ساختگی در برخی نانوایی‌ها، احتمال سوءاستفاده از این سازوکار را مطرح کرده است.
در تازه‌ترین پرونده، مسئولان تعزیرات حکومتی سیستان و بلوچستان از کشف صدها کارت بانکی در یک نانوایی در نیکشهر خبر داده‌اند. بر اساس اعلام مسئولان، بخشی از آرد تخصیصی این واحد از شبکه رسمی توزیع خارج شده و بخشی نیز به خارج از کشور قاچاق شده است.
نانوایی‌ها چگونه سهمیه آرد بیشتری می‌گیرند؟
در سامانه نانینو، میزان آرد تخصیصی هر نانوایی با توجه به تعداد نان فروخته‌شده محاسبه می‌شود. بنابراین ثبت فروش غیرواقعی از طریق تراکنش‌های صوری می‌تواند زمینه افزایش غیرقانونی سهمیه آرد را فراهم کند.
محمدجواد کرمی، رئیس کارگروه آرد و نان اتاق اصناف ایران، در توضیح سازوکار نظارت بر نانوایی‌ها اعلام کرد که سامانه نانینو قابلیت شناسایی تراکنش‌های غیرمتعارف را دارد.
به گفته وی، اگر یک کارت بانکی بیش از حد معمول برای خرید نان استفاده شود، تراکنش‌های مشکوک شناسایی شده و طبق سازوکار اعلام‌شده، در محاسبه سهمیه آرد نانوایی لحاظ نمی‌شود.
کشف 122 کارت بانکی در یک نانوایی
بررسی پرونده‌های قبلی نشان می‌دهد تخلفات احتمالی محدود به نیکشهر نیست.
در فروردین 1404، تعداد 122 کارت بانکی در یک نانوایی در شهرستان خواف کشف شد. همچنین در مرداد همان سال، 93 کارت بانکی در یک واحد نانوایی در یاسوج کشف شد.
در پرونده یاسوج، تخلف مربوط به عرضه خارج از شبکه 12 هزار عدد نان و ثبت تراکنش‌های ساختگی مطرح شد و متخلف به پرداخت 200 میلیون تومان جریمه محکوم شد.
آیا سامانه نانینو جلوی تخلفات را می‌گیرد؟
با وجود قابلیت شناسایی تراکنش‌های غیرعادی، کشف کارت‌های بانکی متعدد در برخی نانوایی‌ها نشان می‌دهد نظارت بر فروش واقعی نان و مصرف آرد یارانه‌ای همچنان اهمیت زیادی دارد.
البته کشف کارت‌های متعدد به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف نیست و برای تشخیص فروش صوری باید اطلاعات تراکنش‌ها، میزان تولید واقعی نان و مصرف آرد بررسی شود.
کارشناسان معتقدند کنترل مؤثر تخلفات علاوه بر پایش هوشمند تراکنش‌ها، نیازمند بازرسی میدانی، بررسی وزن نان و تطبیق میزان آرد دریافتی با تولید واقعی نانوایی‌هاست.
اکنون پرسش اصلی این است که با وجود سامانه هوشمند نانینو، چگونه امکان ثبت تراکنش‌های ساختگی و خروج آرد یارانه‌ای از شبکه رسمی توزیع همچنان مطرح است؟