سامانه «حسام» بانک مرکزی با هدف یکپارچه‌سازی اطلاعات حساب‌های بانکی و سامان‌دهی حساب‌های اشخاص حقیقی به‌صورت رسمی وارد مرحله بهره‌برداری شد. این سامانه در مرحله نخست، امکان دسترسی و مدیریت متمرکز اطلاعات حساب‌های بانکی افراد را فراهم می‌کند و قرار است به شفافیت و پاک‌سازی داده‌های بانکی کمک کند.
به گزارش ایران جیب به نقل از تسنیم، سامانه حسام روز دوشنبه ۱۳ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور رئیس کل بانک مرکزی رسماً رونمایی و وارد مرحله بهره‌برداری شد. طراحی، تولید و پیاده‌سازی این سامانه بر عهده شرکت خدمات انفورماتیک بوده و بانک مرکزی مدیریت و راهبری پروژه را انجام داده است.
سامانه حسام چیست و چه کاری انجام می‌دهد؟
محمد میرزاآقایی، مدیر سیستم‌های ملی پرداخت شرکت خدمات انفورماتیک، اعلام کرد سامانه حسام بر پایه اطلاعات تجمیع‌شده در سامانه سیاح طراحی شده است.
این سامانه برای مدیریت حساب‌هایی ایجاد شده که صاحبان آنها به دلایل مختلف دیگر از آنها استفاده نمی‌کنند یا حتی از وضعیت و وجود برخی حساب‌های قدیمی خود اطلاع دقیقی ندارند.
به این ترتیب، حسام می‌تواند دسترسی افراد به اطلاعات حساب‌های بانکی خود را ساده‌تر کرده و همزمان به سامان‌دهی و افزایش قابلیت اعتماد داده‌های بانکی کمک کند.
تمرکز اولیه حسام بر حساب‌های اشخاص حقیقی
در مرحله نخست، دامنه بهره‌برداری سامانه حسام به حساب‌های اشخاص حقیقی اختصاص یافته است.
تعداد حساب‌هایی که در این سامانه مورد مدیریت قرار می‌گیرند و نحوه انتخاب آنها نیز بر اساس سیاست‌ها و مقررات موجود تعیین خواهد شد.
بانک مرکزی اعلام کرده است که این سامانه در آینده می‌تواند توسعه پیدا کند و به بستری برای دسترسی یکپارچه افراد به اطلاعات حساب‌های بانکی خود تبدیل شود.
احراز هویت دو عاملی و سطح امنیتی بالا
یکی از بخش‌های مهم طراحی حسام، موضوع امنیت و احراز هویت کاربران است. به گفته مدیر سیستم‌های ملی پرداخت شرکت خدمات انفورماتیک، احراز هویت کاربران از طریق دولت هوشمند و مطابق الزامات تعیین‌شده انجام می‌شود.
فرآیند احراز هویت با سطح ۳ و به‌صورت دو عاملی طراحی شده است تا در کنار سهولت دسترسی، الزامات امنیتی و حفاظتی نیز رعایت شود.
به گفته این مقام مسئول، سامانه حسام همچنین مراحل مختلف آزمون نفوذ را پشت سر گذاشته و بررسی‌های امنیتی متعددی در جریان طراحی و راه‌اندازی آن انجام شده است.
معماری فنی حسام چگونه است؟
سامانه حسام با استفاده از معماری توزیع‌شده و Cloud Native طراحی شده است. در این معماری، بخش‌های مختلف سامانه وظایف مشخصی دارند و زیرساخت شبکه بانکی NIBN به‌طور کامل از بخش عمومی و اینترنتی سامانه جدا شده است.
ارتباط میان این دو بخش نیز از طریق سازوکارهای کنترل‌شده و امن انجام می‌شود.
همچنین بخش مرتبط با بانک‌ها بر بستر Kubernetes میزبانی شده و برای بازیابی خودکار سامانه در صورت بروز اختلال یا قطعی، تمهیدات لازم در نظر گرفته شده است.
امکان توسعه حسام با افزایش کاربران
یکی دیگر از ویژگی‌های فنی این سامانه، استفاده از معماری Microservices است. این معماری امکان توسعه و مقیاس‌پذیری سامانه را فراهم می‌کند.
در نتیجه، با افزایش تعداد کاربران و حجم درخواست‌ها، زیرساخت حسام می‌تواند متناسب با نیازهای جدید توسعه پیدا کند.
سامانه با پنجره واحد دولت هوشمند، سرویس‌های بانک مرکزی، سامانه سیاح و شبکه بانکی کشور یکپارچه شده است؛ فرآیندی که به گفته مسئولان پروژه، نیازمند هماهنگی میان مجموعه‌های مختلف بوده است.
حسام چه تغییری در مدیریت حساب‌های بانکی ایجاد می‌کند؟
راه‌اندازی حسام را می‌توان گامی در جهت یکپارچه‌سازی اطلاعات حساب‌های بانکی اشخاص حقیقی دانست. با افزایش تعداد حساب‌های بانکی و ایجاد اطلاعات در سامانه‌های مختلف طی سال‌های گذشته، دسترسی متمرکز به این اطلاعات به یکی از نیازهای نظام بانکی تبدیل شده است.
بر اساس اعلام شرکت خدمات انفورماتیک، اجرای این پروژه از زمان جدی‌شدن تا مرحله بهره‌برداری حدود سه ماه به‌صورت فشرده ادامه داشته است. هدف نهایی این است که حسام در آینده بتواند دامنه خدمات خود را گسترش داده و مدیریت یکپارچه اطلاعات حساب‌های بانکی افراد را تسهیل کند.