برآوردهای منتشرشده نشان می‌دهد ارزش دلاری نقدینگی ایران به حدود 83 میلیارد دلار رسیده؛ رقمی حدود 41 درصد پایین‌تر از میانگین تاریخی. این کاهش به معنای کم‌شدن پول در اقتصاد نیست، بلکه نشان می‌دهد نرخ دلار از حجم نقدینگی سریع‌تر رشد کرده است.
به گزارش ایران جیب، ارزش دلاری نقدینگی از تقسیم حجم ریالی نقدینگی بر نرخ دلار مورد استفاده در محاسبه به دست می‌آید. بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، این شاخص اکنون به سطوح نزدیک به سال 1384 رسیده است؛ با این حال، چنین مقایسه‌ای به معنای بازگشت اندازه اقتصاد یا قدرت خرید مردم به آن سال نیست.
فاصله 41 درصدی با میانگین تاریخی
در محاسبات مورد اشاره، میانگین بلندمدت ارزش دلاری نقدینگی حدود 141 میلیارد دلار و سقف تاریخی آن در مرداد 1396 حدود 359 میلیارد دلار برآورد شده است. رقم فعلی کمتر از یک‌چهارم این قله است.
| مقطع یا شاخص | ارزش دلاری نقدینگی |
| برآورد فعلی | 83 میلیارد دلار |
| میانگین تاریخی | 141 میلیارد دلار |
| سقف تاریخی؛ مرداد 1396 | 359 میلیارد دلار |
| محدوده گزارش‌شده در سال 1391 | 122 میلیارد دلار |
| محدوده گزارش‌شده در سال 1397 | 119 میلیارد دلار |
| محدوده گزارش‌شده در سال 1399 | 101 میلیارد دلار |
این ارقام به نرخ ارز انتخاب‌شده و زمان محاسبه وابسته‌اند و باید به‌عنوان برآورد تحلیلی خوانده شوند.
چرا با افزایش نقدینگی، ارزش دلاری آن کاهش یافته است؟
در گزارش، حجم نقدینگی پایان مرداد 1405 حدود 18 هزار و 541 همت اعلام شده است. همچنین به نقل از رئیس‌کل بانک مرکزی، رشد نقطه‌به‌نقطه نقدینگی در مرداد 54.3 درصد عنوان شده است.
کاهش ارزش دلاری نقدینگی در چنین شرایطی تناقض ندارد؛ اگر نرخ دلار سریع‌تر از حجم پول ریالی افزایش یابد، حاصل تقسیم این دو کوچک‌تر می‌شود. بنابراین، افت این شاخص نشان‌دهنده کاهش حجم نقدینگی نیست.
آیا دلار باید ارزان شود؟
پایین‌بودن این نسبت به‌تنهایی نمی‌تواند کاهش قطعی قیمت دلار را پیش‌بینی کند. فاصله با میانگین تاریخی ممکن است از مسیر کاهش نرخ ارز، افزایش نقدینگی در دوره ثبات دلار یا ترکیبی از این دو کمتر شود.
برای افزایش شاخص از 83 به 141 میلیارد دلار، این نسبت باید نزدیک به 70 درصد رشد کند؛ اما این محاسبه مشخص نمی‌کند تعدیل از کدام مسیر و در چه زمانی رخ خواهد داد. میانگین تاریخی نیز الزاماً هدفی نیست که شاخص باید به آن بازگردد.
پیام این شاخص برای بازارهای دارایی
جهش سریع ارز می‌تواند باعث شود قیمت دلاری برخی دارایی‌های ریالی کاهش پیدا کند، به‌ویژه زمانی که قیمت‌های داخلی با تأخیر تعدیل می‌شوند. با این حال، این وضعیت به‌تنهایی نشانه ارزندگی یا تضمین رشد بورس، مسکن و سایر بازارها نیست.
پیام اصلی برآورد 83 میلیارد دلاری، فاصله گرفتن سرعت رشد دلار از نقدینگی است. مسیر بعدی این شکاف به تحولات ارزی، رشد پول، شرایط تولید و سیاست‌های اقتصادی بستگی دارد.