به گزارش ایران جیب، بازار خریدوفروش آنلاین طلا در سالهای اخیر بهشدت گسترش یافته و میلیونها کاربر میتوانند تنها با چند کلیک، از چند سوت تا چند گرم طلا خریداری کنند؛ اما همزمان با بزرگتر شدن این بازار، یک سؤال مهم بیش از گذشته مطرح میشود: طلایی که در حساب کاربران نمایش داده میشود، واقعاً کجاست؟
کاربر پول پرداخت میکند و در اپلیکیشن خود مثلاً موجودی 5 گرم طلا میبیند. اما پشت این عدد چه چیزی قرار دارد؟ طلا در کدام خزانه نگهداری میشود؟ چه نهادی موجودی آن را بررسی میکند؟ و آیا مجموع طلای واقعی موجود با میزان طلایی که به مشتریان فروخته شده، تطابق دارد؟
ابهام بزرگ بازار طلای آنلاین
مسئله اصلی در این بازار، تفاوت میان موجودی ثبتشده در حساب کاربران و موجودی واقعی و قابل تحویل است.
اگر یک پلتفرم به هزاران یا میلیونها مشتری طلا فروخته باشد، باید سازوکاری وجود داشته باشد که بهصورت مستقل مشخص کند چه میزان طلای فیزیکی در اختیار پلتفرم است و چه میزان تعهد نسبت به مشتریان ایجاد شده است.
این موضوع برای مشتری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برخلاف خرید یک کالای معمولی، کاربر در خرید طلای آنلاین معمولاً دارایی فیزیکی را همان لحظه تحویل نمیگیرد و مالکیت او از طریق موجودی ثبتشده در سامانه یا اپلیکیشن نمایش داده میشود.
ماجرای میلیگلد دوباره این سؤال را مطرح کرد
در روزهای اخیر گزارشهایی درباره تأخیر در تسویه ریالی و تحویل طلای فیزیکی در میلیگلد منتشر شد. این پلتفرم علت اختلال را محدودیت دسترسی به بخشی از ذخایر طلای خود در بانک کارگشایی اعلام کرده است.
البته این موضوع بهتنهایی به معنای اثبات خالیفروشی نیست و برای اظهارنظر قطعی درباره وجود تخلف، باید منتظر بررسی و اعلام نظر مراجع رسمی بود.
با این حال، اتفاق اخیر یک سؤال اساسی را دوباره مطرح کرده است: اگر طلای مشتریان در حساب آنها ثبت شده، سازوکار اطمینان از وجود و قابلیت دسترسی به این دارایی چیست؟
وقتی «عدد طلا» روی موبایل دیده میشود
فرض کنید کاربری 100 میلیون تومان برای خرید طلا پرداخت کرده و در حساب خود موجودی مشخصی از طلا میبیند. برای او مهم نیست پلتفرم چه تعداد کاربر دارد یا چه میزان تبلیغات انجام میدهد؛ سؤال ساده است:
اگر فردا بخواهم طلای خودم را بفروشم یا تحویل بگیرم، آیا طلای واقعی آن وجود دارد و قابل دسترسی است؟
پاسخ به این سؤال باید پیش از بروز بحران مشخص باشد، نه زمانی که تعداد زیادی از مشتریان همزمان درخواست برداشت یا تحویل دارایی خود را مطرح کنند.
خالیفروشی؛ نگرانیای که سابقه داشته است
نگرانی درباره خالیفروشی در بازار طلای آنلاین نیز موضوع تازهای نیست. پیش از این پروندههایی درباره فروش طلای بدون پشتوانه در فضای آنلاین مطرح شده و برخوردهای قانونی نیز با برخی فعالان این حوزه صورت گرفته است.
به همین دلیل، نظارت بر تطبیق طلای واقعی، موجودی خزانه و مجموع تعهدات پلتفرم اهمیت ویژهای دارد.
مجوز یعنی تضمین موجودی طلا؟
یکی از برداشتهای اشتباه میتواند این باشد که داشتن مجوز فعالیت، بهتنهایی به معنای تضمین کامل دارایی مشتری است.
مجوز، چارچوب فعالیت یک کسبوکار را مشخص میکند؛ اما موضوع دیگری که باید برای مشتری روشن باشد، میزان دارایی واقعی و نحوه تطبیق آن با تعهدات ایجادشده است.
در یک بازار شفاف باید مشخص باشد:
- طلای مشتریان کجا نگهداری میشود؟
- چه نهادی موجودی طلا را بررسی میکند؟
- موجودی واقعی با چه فاصله زمانی راستیآزمایی میشود؟
- میزان طلای فروختهشده به مشتریان چقدر است؟
- در صورت توقف فعالیت پلتفرم، مشتری چگونه طلای خود را دریافت میکند؟
مردم نباید بعد از بحران متوجه مشکل شوند
در بازارهای مبتنی بر دارایی، یکی از مهمترین وظایف نظارتی، شناسایی زودهنگام کسری احتمالی است.
اگر پلتفرمی به اندازه 500 کیلوگرم طلا به مشتریان تعهد داشته باشد اما موجودی واقعی آن کمتر از این میزان باشد، چنین اختلافی نباید زمانی آشکار شود که مشتریان برای دریافت دارایی خود صف بکشند.
نظارت مؤثر باید پیش از بحران، اختلاف میان دارایی واقعی و تعهدات را شناسایی کند.
خطر فقط برای یک پلتفرم نیست
اگر در یک پلتفرم مشکل جدی درباره پشتوانه طلا ایجاد شود، آثار آن میتواند به کل بازار طلای آنلاین سرایت کند.
مشتری ممکن است نهتنها درباره یک شرکت خاص، بلکه درباره اصل خرید طلای آنلاین دچار تردید شود. در نتیجه، حتی پلتفرمهایی که تعهدات خود را بهدرستی مدیریت میکنند نیز ممکن است تحت تأثیر کاهش اعتماد عمومی قرار بگیرند.
بازار آنلاین طلا به شفافیت آنلاین نیاز دارد
راهحل الزاماً تعطیلی یا محدود کردن بازار طلای آنلاین نیست. این بازار میتواند خرید طلای خرد را برای مردم سادهتر کند؛ اما هرچه حجم معاملات افزایش پیدا میکند، شفافیت درباره پشتوانه داراییها نیز اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد.
اگر کاربر میتواند موجودی طلای خود را در لحظه روی تلفن همراه مشاهده کند، انتظار منطقی این است که نهاد ناظر نیز بتواند وضعیت پشتوانه این تعهدات را بهصورت مستمر بررسی کند.
در نهایت، سؤال اصلی بازار طلای آنلاین همچنان ساده است:
طلایی که مردم خریدهاند، کجاست؟
پاسخ به این سؤال باید با گزارشهای شفاف، راستیآزمایی مستقل و سازوکار مشخص نظارتی داده شود؛ نه صرفاً با عددی که روی صفحه یک اپلیکیشن نمایش داده میشود./ تسنیم