دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشنهاد ایران برای بازگشایی تنگه هرمز و پایان درگیریها در یک بازه هفتروزه را رد کرده است؛ تصمیمی که بار دیگر اختلاف تهران و واشنگتن بر سر نحوه آغاز روند کاهش تنش و شروط یک توافق احتمالی را برجسته کرده است.
به گزارش ایران جیب، بر اساس گزارشهای منتشرشده، ایران از طریق میانجیها پیشنهادی را مطرح کرده بود که بر اساس آن، در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و رفع محاصره بنادر ایران، تهران میتوانست ظرف یک هفته روند بازگشایی تنگه هرمز را آغاز کند و مذاکرات هستهای نیز از سر گرفته شود. رویترز گزارش داده که ترامپ در 26 سپتامبر بهصراحت اعلام کرده این پیشنهاد را رد کرده است.
پیشنهاد هفتروزه ایران چه بود؟
بر اساس گزارشهای منتشرشده، طرح ایران شامل مجموعهای از اقدامات متقابل بود. تهران خواستار کاهش فشار نظامی و رفع محاصره دریایی و در مقابل، آمادگی خود را برای بازگشایی تنگه هرمز در یک بازه هفتروزه و ازسرگیری مذاکرات اعلام کرده بود.
ایران پیشتر نیز گفته بود در صورت فراهم شدن شرایط، امکان بازگشایی تنگه هرمز وجود دارد. یک مقام ارشد ایرانی در 22 سپتامبر اعلام کرده بود تهران در صورت کاهش فشار نظامی آمریکا و رفع محاصره بنادر، آماده است این مسیر راهبردی را ظرف یک هفته بازگشایی کند.
در همین حال، ایران روز یکشنبه بار دیگر تأکید کرده که حل بحران باید از مسیر دیپلماسی دنبال شود و بازگشایی تنگه هرمز را به توافق بر سر شرایط مربوط به آن مرتبط دانسته است.
اختلاف اصلی؛ چه کسی باید قدم اول را بردارد؟
یکی از مهمترین اختلافات میان دو طرف، ترتیب اجرای اقدامات است.
تهران میگوید برای ایجاد فضای مناسب مذاکره، ابتدا باید فشار نظامی و اقتصادی کاهش پیدا کند. در مقابل، واشنگتن خواهان توافقی گستردهتر درباره برنامه هستهای ایران و سایر موضوعات مورد اختلاف است.
به این ترتیب، حتی پذیرش پیشنهاد هفتروزه نیز لزوماً به معنای پایان اختلافات نبود؛ بلکه میتوانست آغاز مرحله جدیدی از مذاکرات باشد.
چرا ترامپ پیشنهاد ایران را رد کرد؟
ترامپ در اظهارات خود گفت پیشنهاد ایران را رد کرده و خواستار بازگشایی فوری تنگه هرمز شده است. رویترز گزارش داده که رئیسجمهور آمریکا معتقد است فشار اقتصادی ایجادشده بر ایران، تهران را تحت فشار قرار داده است.
از سوی دیگر، والاستریت ژورنال به نقل از مقامهای آمریکایی گزارش داده که ترامپ نسبت به پایبندی ایران به تعهدات احتمالی تردید دارد و به دستیارانش گفته انتظار دارد حملات پس از انتخابات میاندورهای آمریکا در ماه نوامبر از سر گرفته شود. رویترز نیز این گزارش را بازتاب داده، اما تأکید کرده که نتوانسته این بخش را بهطور مستقل تأیید کند.
بنابراین، بخشی از توضیح درباره چرایی رد پیشنهاد ایران همچنان در سطح گزارشهای رسانهای و اظهارات منابع ناشناس قرار دارد و نمیتوان همه جزئیات آن را بهعنوان تصمیم قطعی واشنگتن تلقی کرد.
آینده مذاکرات ایران و آمریکا چه میشود؟
رد پیشنهاد هفتروزه به معنای پایان کامل مسیر دیپلماتیک نیست. رویترز گزارش داده که ایران همچنان بر راهحل دیپلماتیک تأکید دارد و همزمان اختلافات دو طرف بر سر برنامه هستهای و شرایط بازگشایی تنگه هرمز ادامه دارد.
از سوی دیگر، تنگه هرمز همچنان یکی از مهمترین متغیرهای بحران است؛ زیرا هرگونه اختلال در این مسیر میتواند بر حملونقل انرژی و بازار جهانی نفت اثر بگذارد. گزارشهای اخیر نشان میدهد تحولات مربوط به هرمز همچنان با نوسان قیمت نفت و نگرانیهای بازار انرژی دنبال میشود.
در نتیجه، تصمیم ترامپ برای رد پیشنهاد ایران فعلاً یک مسیر جدید و مشخص برای حل بحران ایجاد نکرده است. ادامه فشار اقتصادی، مذاکرات غیرمستقیم یا بازگشت به درگیری نظامی، از جمله مسیرهایی هستند که در گزارشهای مختلف درباره آینده بحران مطرح شدهاند؛ اما نتیجه نهایی به تصمیمهای سیاسی و مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم دو طرف بستگی خواهد داشت.