برآورد هزینه تولید بنزین در ایران به یکی از موضوعات مورد بحث در تعیین قیمت این فرآورده تبدیل شده است. یک پژوهشگر انرژی هزینه تولید هر لیتر بنزین را بدون احتساب ارزش نفت خام حدود ۲۰ هزار تومان اعلام کرده، در حالی که مسعود پزشکیان پیشتر این هزینه را در صحن مجلس حدود ۸ هزار تومان عنوان کرده بود.
به گزارش ایران جیب به نقل از نود اقتصادی، همت قلیزاده، پژوهشگر انرژی، درباره هزینه تمامشده تولید بنزین در پالایشگاههای کشور توضیح داده است.
هزینه تولید بنزین؛ ۸ هزار تومان یا ۲۰ هزار تومان؟
بر اساس محاسباتی که قلیزاده به آن اشاره کرده، هزینه تمامشده تولید هر لیتر بنزین در پالایشگاه، بدون در نظر گرفتن ارزش نفت خام، حدود ۲۰ هزار تومان برآورد شده است.
در مقابل، مسعود پزشکیان در جریان سخنرانی در مجلس، هزینه تمامشده بنزین بدون لحاظ قیمت نفت خام را حدود ۸ هزار تومان اعلام کرده بود.
به این ترتیب، میان دو برآورد مطرحشده درباره هزینه تولید بنزین اختلاف قابل توجهی وجود دارد و مبنای محاسبه هر یک از این ارقام اهمیت زیادی پیدا میکند.
هزینه حمل و توزیع هم به قیمت تمامشده اضافه میشود
قلیزاده برای محاسبه هزینه واقعی تولید و عرضه بنزین، به صورتهای مالی حسابرسیشده پالایشگاهها در سامانه کدال استناد کرده است.
بر اساس توضیحات این پژوهشگر، علاوه بر هزینه تولید، حدود هزار تومان برای حمل هر لیتر بنزین و حدود ۲ هزار تومان نیز برای هزینه توزیع در نظر گرفته شده است.
بنابراین، رقم نهایی هزینه عرضه بنزین تنها به هزینه فرآوری در پالایشگاه محدود نمیشود و هزینههای پس از تولید نیز باید در محاسبات لحاظ شوند.
نفت خام در محاسبات چگونه محاسبه میشود؟
یکی از نکات مهم در این بحث، نحوه ارزشگذاری نفت خام مورد استفاده پالایشگاههاست. در برآورد مطرحشده، ارزش نفت خام به دلیل مالکیت ملی آن صفر در نظر گرفته شده است.
با این حال، اگر ارزش اقتصادی نفت خام مصرفشده در تولید بنزین نیز در محاسبات لحاظ شود، رقم هزینه تمامشده میتواند متفاوت باشد. به همین دلیل، مشخص کردن مبنای محاسبه برای مقایسه ارقام مختلف اهمیت دارد.
قیمت واقعی بنزین بر چه مبنایی تعیین میشود؟
اختلاف میان ارقام مطرحشده درباره هزینه تولید بنزین، این پرسش را ایجاد میکند که دولت برای تعیین قیمت یا هدفگذاری قیمتی این فرآورده از چه مبنایی استفاده میکند.
رقم ۴ هزار یا ۵ هزار تومان و سایر اعداد مطرحشده برای قیمت بنزین، زمانی قابل مقایسه خواهند بود که مشخص شود هزینه تولید، حمل، توزیع، ارزش نفت خام و سایر هزینههای مرتبط در هر محاسبه چگونه لحاظ شدهاند.