رئیس سازمان هواشناسی کشور از احتمال وقوع بارشهای فراتر از نرمال در پاییز خبر داد و اعلام کرد بخشهایی از غرب، جنوب غرب و دامنههای زاگرس و البرز بیش از سایر مناطق تحت تأثیر این شرایط قرار خواهند گرفت. همزمان با این پیشبینی، بر ضرورت آمادگی دستگاههای اجرایی برای احتمال وقوع روانآب و سیلاب تأکید شده است.
پاییز پربارش در راه است؟
به گزارش ایران جیب به نقل از خبرگزاری تسنیم، سحر تاجبخش، رئیس سازمان هواشناسی کشور، با اشاره به آخرین نقشههای پیشبینی فصلی گفت بارشهای کشور در پاییز فراتر از نرمال پیشبینی شده است.
بر اساس این پیشبینی، تمرکز اصلی بارشهای بیش از حد معمول در بخشهایی از غرب، جنوب غرب، دامنههای زاگرس و بخشهایی از دامنههای البرز خواهد بود.
به گفته رئیس سازمان هواشناسی، این شرایط تا حدودی در ابتدای زمستان نیز دیده میشود، اما هرچه به زمستان نزدیکتر شویم، سیگنال افزایش بارش در نقشههای پیشبینی ضعیفتر میشود.
النینو چه نقشی در بارشهای ایران دارد؟
یکی از عوامل مورد توجه در پیشبینیهای اقلیمی امسال، شکلگیری پدیده النینو است.
النینو زمانی رخ میدهد که دمای سطح آب در بخش استوایی اقیانوس آرام افزایش پیدا میکند. این تغییر دما میتواند تعادل میان اقیانوس و جو را تحت تأثیر قرار دهد و در نهایت الگوهای آبوهوایی مناطق مختلف جهان را تغییر دهد.
پیامدهای النینو میتواند در نقاط مختلف متفاوت باشد و از افزایش بارش و سیلاب تا خشکسالی و طوفان را شامل شود.
تأثیر النینو بر ایران مستقیم نیست
تاجبخش تأکید کرده است که ایران به دلیل فاصله جغرافیایی از محل شکلگیری النینو، عمدتاً به شکل غیرمستقیم از این پدیده تأثیر میپذیرد.
النینو به معنای انتقال یک پدیده از اقیانوس آرام به ایران نیست؛ بلکه تغییرات ایجادشده در الگوهای جوی میتواند شرایط آبوهوایی مناطق دورتر را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، هرچه فاصله یک منطقه از کانون النینو بیشتر باشد، عوامل اقلیمی دیگری نیز در تعیین میزان و نوع بارش نقش پیدا میکنند.
فقط النینو تعیینکننده بارش ایران نیست
رئیس سازمان هواشناسی با اشاره به پیچیدگی الگوهای جوی منطقه گفت شاخصهای اقلیمی دیگری نیز میتوانند بر وضعیت بارش در ایران اثرگذار باشند.
از جمله این عوامل میتوان به دو قطبی هند، نوسان شبهدوسالانه در لایه استراتوسفر و شاخص بینفصلی MJO اشاره کرد.
در برخی شرایط، همراه شدن فاز مناسب MJO با النینو میتواند زمینه افزایش بارش در منطقه را فراهم کند. بنابراین پیشبینی وضعیت بارش ایران را نمیتوان تنها بر اساس یک شاخص اقلیمی انجام داد.
کدام مناطق بیشتر در معرض بارش هستند؟
بر اساس آخرین نقشههای فصلی اعلامشده، مناطق واقع در غرب، جنوب غرب و جنوب کشور و بهویژه بخشهایی از حاشیه رشتهکوه زاگرس در کانون بارشهای بیش از نرمال پاییزی قرار دارند.
همچنین دامنههای البرز در بخشهایی از کشور میتواند تحت تأثیر افزایش بارش قرار گیرد.
این پیشبینی به معنای بارش شدید و سیلابی در تمام این مناطق نیست؛ بلکه نقشههای فصلی بیشتر نشاندهنده احتمال تغییر میانگین بارش نسبت به شرایط نرمال هستند.
چرا احتمال سیلاب جدی است؟
افزایش بارش به تنهایی به معنای وقوع سیلاب نیست، اما شرایط زیرساختی و تغییرات محیطی میتواند آثار بارش را تشدید کند.
تاجبخش با اشاره به فرسودگی برخی زیرساختها و تغییر کاربری اراضی در مناطق مختلف کشور هشدار داد که حتی بارشهایی که از نظر شدت در محدوده بسیار غیرعادی قرار ندارند نیز در برخی نقاط میتوانند باعث ایجاد روانآب و سیلاب شوند.
در نتیجه، آمادهسازی مسیرهای رودخانهها، زیرساختهای شهری و روستایی و مناطق پرخطر پیش از آغاز بارشها اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پیشبینی دقیق سیلاب چند روز قبل امکانپذیر است؟
یکی از نکات مهم در اظهارات رئیس سازمان هواشناسی، تفاوت میان پیشبینی فصلی و پیشبینی یک رخداد مشخص است.
نقشههای فصلی میتوانند نشان دهند که یک فصل احتمالاً پربارشتر یا کمبارشتر از حالت معمول خواهد بود، اما نمیتوان با استفاده از آنها زمان و محل دقیق یک سیلاب مشخص را تعیین کرد.
بر اساس توضیحات تاجبخش، پیشبینی دقیق رخدادهایی مانند بارشهای سنگین و سیلاب معمولاً در فاصله کوتاهتری از وقوع آنها امکانپذیر است و برای چنین رخدادهایی، اطلاعات هواشناسی حدود دو هفته پیش از وقوع دقت بیشتری پیدا میکند.
زمستان فعلاً نرمال پیشبینی شده است
در حال حاضر، پیشبینیهای هواشناسی بارش زمستان را در محدوده نرمال نشان میدهد و افزایش بارشی که در نقشههای پاییزی دیده میشود، با همان شدت برای زمستان مشاهده نشده است.
با این حال، پیشبینیهای فصلی با ورود دادههای جدید میتوانند تغییر کنند. به همین دلیل سازمان هواشناسی نیز اعلام کرده است که آخرین تغییرات الگوهای جوی را در دورههای بعدی اطلاعرسانی خواهد کرد.
از سوی دیگر، افزایش دما باعث میشود بخش قابلتوجهی از بارشها به شکل باران رخ دهد؛ موضوعی که در برخی مناطق میتواند احتمال ایجاد روانآب را افزایش دهد. بنابراین پیشبینی بارش بیشتر از نرمال، بیش از آنکه به معنای قطعی بودن سیلاب باشد، ضرورت آمادگی قبلی برای مدیریت روانآب و رخدادهای حدی را نشان میدهد.