هفتمین نمایشگاه بینالمللی خودرو تهران در حالی آغاز به کار کرده که حضور گسترده خودروهای چینی لوکس و مدلهایی با قیمتهای تخمینی چندین میلیارد تومانی، بیش از آنکه تصویری از بازار واقعی خودرو ارائه دهد، شکاف میان توان خرید مردم و محصولات عرضهشده در بازار را به نمایش گذاشته است.
به گزارش ایران جیب به نقل از خبرگزاری تسنیم، هفتمین نمایشگاه بینالمللی خودرو تهران با حضور ۳۵ گروه و شرکت خودرویی افتتاح شد؛ رویدادی که در نخستین ساعات برگزاری، بیشتر از خودروهای اقتصادی و قابل دسترس، میزبان مدلهای جدید و بعضاً لوکس چینی بود.
در سالنهای نمایشگاه، شرکتهایی مانند آفتاب خودرو، نامی خودرو، جیران موتور و سیکاس با برگزاری مراسم رونمایی و معرفی محصولات جدید تلاش کردند توجه بازدیدکنندگان را به خود جلب کنند. در میان خودروسازان بزرگ داخلی نیز تنها ایرانخودرو حضور داشت و همین موضوع، فضای نمایشگاه را بیش از گذشته به سمت برندهای وارداتی سوق داد.
خودروهای ۱۰ میلیاردی؛ مخاطب این نمایشگاه چه کسی است؟
یکی از مهمترین نکات نمایشگاه امسال، قیمت بالای خودروهای به نمایش درآمده است. بسیاری از مدلهای جدید با طراحی مدرن، نمایشگرهای بزرگ، سامانههای کمکراننده، رادارهای متعدد و تجهیزات رفاهی گسترده معرفی شدهاند؛ خودروهایی که برآورد قیمت برخی از آنها در بازار ایران میتواند به محدوده ۱۰ میلیارد تومان و حتی بیشتر برسد.
این موضوع یک سؤال اساسی ایجاد میکند: محصولاتی با چنین قیمتهایی دقیقاً برای چه بخش از بازار ایران عرضه میشوند؟
در شرایطی که افزایش قیمت خودرو و کاهش قدرت خرید، بخش قابل توجهی از متقاضیان را از بازار خارج کرده است، تمرکز واردکنندگان بر خودروهای گرانقیمت نشان میدهد که بخش مهمی از رقابت جدید بازار خودرو به سمت مشتریان پردرآمد حرکت کرده است.
به بیان دیگر، نمایشگاه خودرو تهران دیگر لزوماً آینهای از نیاز عمومی بازار نیست؛ بلکه تا حد زیادی به محلی برای رقابت شرکتها بر سر جذب مشتریان متمول و تثبیت جایگاه برندهای جدید تبدیل شده است.
مشکل اصلی بعد از خرید خودرو آغاز میشود
در کنار قیمت خودروها، موضوع مهمتری وجود دارد که کمتر در ویترین نمایشگاه دیده میشود؛ خدمات پس از فروش و تأمین قطعات یدکی.
خودروهای جدید وارداتی به دلیل استفاده گسترده از تجهیزات الکترونیکی، سنسورها، دوربینها و یونیتهای کنترلی، نیازمند شبکهای تخصصی برای تعمیر و نگهداری هستند. بنابراین صرف وارد کردن خودرو و نمایش آن در یک نمایشگاه نمیتواند به معنای ایجاد یک محصول قابل اتکا برای مصرفکننده باشد.
خریدار خودرویی که چندین میلیارد تومان برای محصول جدید هزینه میکند، انتظار دارد در صورت خرابی یک قطعه یا بروز نقص فنی، امکان تعمیر خودرو و تأمین قطعه در کوتاهترین زمان وجود داشته باشد.
اما درباره برخی شرکتهای تازهوارد، هنوز مشخص نیست شبکه خدمات آنها تا چه اندازه گسترده است و چه تعداد نمایندگی واقعی، تعمیرگاه مجاز و انبار قطعات در اختیار دارند.
رونماییهای متعدد، اما ابهام درباره زمان عرضه
مسئله دیگر، فاصله میان رونمایی و عرضه واقعی خودرو است.
در نمایشگاهها معمولاً مدلهای جدید با تبلیغات گسترده معرفی میشوند، اما آنچه برای مشتری اهمیت دارد، زمان ورود خودرو، تعداد قابل عرضه، قیمت نهایی، شرایط فروش و موعد تحویل است.
در چنین شرایطی، صرف معرفی چندین مدل جدید نمیتواند نشانه افزایش واقعی عرضه در بازار باشد. اگر خودروها به دلیل مشکلات تخصیص ارز، فرآیندهای گمرکی یا سایر موانع اداری با تأخیر وارد کشور شوند، رونمایی زودهنگام آنها بیشتر جنبه تبلیغاتی پیدا خواهد کرد.
برای مصرفکننده نیز تفاوت زیادی میان «خودرویی که روی استیج نمایشگاه قرار دارد» و «خودرویی که امکان خرید، تحویل و دریافت خدمات پس از فروش آن وجود دارد» وجود دارد.
هزینههای سنگین نمایشگاه؛ تبلیغات از جیب چه کسی؟
یکی دیگر از موضوعات قابل تأمل، هزینههای بالای برگزاری و تبلیغات برخی غرفههاست.
غرفههای بزرگ، دکورهای پرهزینه، نورپردازی، مراسم رونمایی و تیمهای تبلیغاتی بخش قابل توجهی از هزینه شرکتها را تشکیل میدهند. البته حضور پررنگ تبلیغاتی برای معرفی یک برند جدید امری طبیعی است، اما در نهایت این سؤال مطرح میشود که هزینه این تبلیغات چگونه در ساختار اقتصادی شرکتها جبران خواهد شد.
در بازار خودرو ایران، هزینههای بازاریابی، واردات، ارز، گمرک، حملونقل و خدمات پس از فروش در نهایت بخشی از قیمت تمامشده خودرو را تشکیل میدهد. بنابراین افزایش هزینههای جانبی میتواند در شرایطی که خودرو با حاشیه سود بالا عرضه میشود، فشار بیشتری بر مصرفکننده نهایی وارد کند.
البته برای نسبت دادن مستقیم هزینههای نمایشگاه به قیمت خودرو، اطلاعات مالی دقیق هر شرکت لازم است و نمیتوان بدون سند مشخص، تمام هزینههای تبلیغاتی را مستقیماً از جیب مشتری دانست.
جای خالی نظارت بر واردکنندگان خودرو
با افزایش تعداد شرکتهای فعال در واردات خودرو، نقش نهادهای نظارتی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
موضوع فقط صدور مجوز واردات نیست؛ بلکه باید مشخص باشد شرکت واردکننده از چه میزان توان مالی برخوردار است، چه تعداد نمایندگی در اختیار دارد، قطعات یدکی را چگونه تأمین میکند و در صورت بروز مشکل برای مشتری، چه سازوکاری برای اجرای تعهدات خود دارد.
وزارت صمت، سازمان حمایت و سایر دستگاههای مرتبط باید بتوانند عملکرد شرکتها را نه فقط در زمان ورود خودرو، بلکه در تمام دوره خدمات پس از فروش رصد کنند.
تجربه بازار خودرو نشان داده است که ضعف در این بخش میتواند در نهایت به تشکیل پروندههای متعدد، تأخیر در تحویل خودرو و نارضایتی خریداران منجر شود.
نمایشگاه خودرو باید فراتر از یک ویترین لوکس باشد
هفتمین نمایشگاه خودرو تهران تصویری متفاوت از بازار خودرو ایران ارائه میکند؛ بازاری که در یک سوی آن خودروهای اقتصادی و توان خرید مصرفکننده قرار دارد و در سوی دیگر، محصولاتی چند میلیارد تومانی با امکانات پیشرفته به نمایش گذاشته میشوند.
برای ارزیابی واقعی موفقیت این نمایشگاه اما نباید تنها به تعداد خودروهای رونماییشده یا جذابیت غرفهها نگاه کرد. معیار مهمتر، تعداد خودروهایی است که واقعاً وارد کشور میشوند، با چه قیمتی به دست مشتری میرسند و پس از فروش چه سطحی از خدمات و تأمین قطعات برای آنها ارائه خواهد شد.
اگر این زنجیره کامل نباشد، خودروهای جدید صرفاً ویترینی جذاب خواهند بود؛ ویترینی که شاید برای مشتریان ثروتمند جذاب باشد، اما فاصله چندانی با نیاز بخش بزرگی از مصرفکنندگان بازار خودرو ندارد.