به گزارش ایران جیب، روزنامه انگلیسی دیلیمیل در گزارشی هشدار داده است که نفوذ ایران و متحدانش در اطراف مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان، از تنگه هرمز تا بابالمندب و دریای سرخ، میتواند بازار جهانی نفت و گاز را با یک شوک بزرگ مواجه کند.
در شرایطی که جنگ و تنشهای نظامی در منطقه ادامه دارد، نگاه بازارهای جهانی بیش از گذشته به مسیرهای عبور نفتکشها و کشتیهای حامل انرژی دوخته شده است. دیلیمیل معتقد است تداوم حملات و ناامنی در این مسیرها میتواند آثار جنگ را از خاورمیانه فراتر برده و به اقتصاد جهانی منتقل کند.
«بمب هستهای» انرژی در خاورمیانه؟
دیلیمیل در توصیف ظرفیت ایجاد اختلال در مسیرهای انرژی، از تعبیری بسیار تند استفاده کرده و توان بالقوه این تحولات را با پیامدهای یک «بمب هستهای» مقایسه کرده است.
این تعبیر البته تحلیل و ادعای مطرحشده در گزارش این روزنامه است و نباید به معنای مقایسه نظامی واقعی یا برخورداری ایران از سلاح هستهای تلقی شود.
محور اصلی گزارش، قدرت اثرگذاری بر مسیرهای انتقال انرژی است؛ مسیری که در صورت مختل شدن میتواند قیمت نفت، هزینه حملونقل دریایی و در نهایت تورم جهانی را افزایش دهد.
سه گلوگاه حساس انرژی زیر ذرهبین
در گزارش دیلیمیل سه منطقه بیش از همه مورد توجه قرار گرفتهاند:
| گلوگاه | اهمیت |
| تنگه هرمز | یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان |
| بابالمندب | مسیر حیاتی میان دریای سرخ و اقیانوس هند |
| دریای سرخ | مسیر مهم تجارت و حملونقل انرژی |
اهمیت این مناطق در آن است که هرگونه اختلال در آنها میتواند کشتیها را مجبور به تغییر مسیر، افزایش زمان سفر و پرداخت هزینههای بیشتر کند.
چرا تنگه هرمز برای بازار نفت حیاتی است؟
تنگه هرمز در میان مهمترین گلوگاههای انرژی جهان قرار دارد و اختلال جدی در تردد نفتکشها از این مسیر میتواند مستقیماً بر عرضه جهانی نفت اثر بگذارد.
حتی پیش از وقوع یک توقف کامل، افزایش ریسک عبور کشتیها میتواند هزینه بیمه، حملونقل و کرایه نفتکشها را افزایش دهد.
بازار نفت نیز معمولاً به چنین ریسکهایی با افزایش «حق ریسک» در قیمتها واکنش نشان میدهد.
به همین دلیل، حتی شایعه کاهش عبور نفتکشها از یک مسیر استراتژیک میتواند برای معاملهگران نفت اهمیت زیادی داشته باشد.
بابالمندب؛ دومین نقطه حساس
در سوی دیگر منطقه، بابالمندب و دریای سرخ نیز اهمیت ویژهای دارند.
حملات حوثیهای یمن به کشتیها طی سالهای اخیر باعث شده بخشی از شرکتهای کشتیرانی مسیرهای خود را تغییر دهند و برای دور زدن منطقه، مسیرهای طولانیتری را انتخاب کنند.
این اتفاق تنها هزینه حملونقل را افزایش نمیدهد؛ بلکه زمان رسیدن محمولههای انرژی و کالا به مقصد را نیز بیشتر میکند.
در صورت تشدید ناامنی، فشار بر بازار انرژی میتواند همزمان از چند مسیر وارد شود.
نگرانی بزرگتر؛ نفت گران و تورم جهانی
سناریوی مورد نگرانی دیلیمیل فقط افزایش قیمت نفت نیست.
اگر اختلال در مسیرهای انرژی طولانی شود، زنجیرهای از افزایش هزینهها شکل میگیرد:
اختلال در مسیر کشتیرانی → افزایش هزینه حمل → افزایش قیمت نفت و سوخت → رشد هزینه تولید و حمل کالا → افزایش تورم جهانی
به همین دلیل است که بحران خاورمیانه دیگر تنها یک مسئله نظامی یا سیاسی نیست و مستقیماً به اقتصاد جهانی ارتباط پیدا کرده است.
حملات به عربستان؛ نگرانی بازار بیشتر شد
در بخش دیگری از گزارش، به حملات اخیر حوثیها به اهدافی در عربستان سعودی اشاره شده است.
دیلیمیل مدعی شده است که برخی تأسیسات و نقاط مرتبط با زیرساختهای انرژی عربستان هدف قرار گرفتهاند و این حملات نگرانیها درباره امنیت عرضه نفت را افزایش داده است.
هرگونه آسیب به زیرساختهای نفتی عربستان برای بازار جهانی اهمیت بالایی دارد؛ زیرا این کشور یکی از بازیگران اصلی بازار نفت جهان محسوب میشود.
ایران و متحدانش؛ یک اهرم بزرگ در بازار انرژی
محور اصلی تحلیل دیلیمیل این است که ایران و گروههای متحد آن در اطراف چند مسیر مهم انرژی حضور و نفوذ دارند.
از نگاه این روزنامه، قرار گرفتن تنگه هرمز در یک سوی منطقه و بابالمندب در سوی دیگر، شرایطی ایجاد کرده که هرگونه تشدید همزمان تنش در این دو مسیر میتواند بازار انرژی را با ریسک کمسابقهای مواجه کند.
فارع المسلمی، کارشناس مسائل منطقه، نیز در این گزارش بر اهمیت دو «گلوگاه راهبردی» در منطقه تأکید کرده است.
نفت در آستانه یک شوک جدید؟
بازار جهانی نفت هماکنون نسبت به تحولات منطقه حساس است و هرگونه خبر درباره حمله به نفتکشها، زیرساختهای نفتی یا کاهش تردد کشتیها میتواند قیمتها را تحت تأثیر قرار دهد.
در چنین شرایطی، تداوم جنگ و گسترش دامنه حملات میتواند ریسک یک جهش جدید در قیمت نفت را افزایش دهد.
اگر همزمان تنگه هرمز و مسیرهای دریای سرخ با اختلال جدی روبهرو شوند، بازار با مسئلهای بسیار بزرگتر از یک بحران منطقهای مواجه خواهد شد.
جمعبندی؛ گلوگاههای انرژی، برگ برنده جدید؟
گزارش دیلیمیل نشان میدهد که در جنگ و تنشهای امروز، کنترل یا ایجاد ناامنی در مسیرهای انتقال انرژی میتواند به اندازه حمله مستقیم به تأسیسات نفتی اهمیت داشته باشد.
تنگه هرمز، بابالمندب و دریای سرخ سه نقطهای هستند که هرگونه اختلال در آنها میتواند آثار خود را در قیمت نفت، هزینه حملونقل، تورم و رشد اقتصادی جهان نشان دهد.
به همین دلیل، سؤال اصلی بازار اکنون این نیست که جنگ در منطقه تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؛ بلکه این است:
اگر گلوگاههای انرژی جهان همزمان ناامن شوند، قیمت نفت تا کجا میتواند بالا برود؟