به گزارش ایران جیب، در شرایطی که تنشهای نظامی در منطقه به بحران کشتیرانی، انرژی و امنیت خلیج فارس تبدیل شده، رایزنیهای ایران با کشورهای عربی منطقه اهمیت تازهای پیدا کرده است. در همین چارچوب، احتمال برگزاری نشست ایران و وزیران خارجه کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در صلاله عمان میتواند به یکی از مهمترین تحولات دیپلماتیک روزهای اخیر تبدیل شود.
موضوع اصلی این رایزنیها، تنها یک نشست سیاسی نیست؛ بلکه آینده تردد کشتیها در تنگه هرمز، امنیت کشتیرانی و کاهش ریسک درگیری در یکی از مهمترین مسیرهای انرژی جهان را نیز در بر میگیرد.
چرا نشست صلاله مهم است؟
ایران و عمان پیشتر درباره ایجاد سازوکارهایی برای مدیریت تردد دریایی در تنگه هرمز گفتوگو کردهاند. حالا مطرح شدن نشست با حضور سایر کشورهای ساحلی خلیج فارس میتواند این روند را وارد مرحله تازهای کند.
در صورت حضور عربستان، قطر، کویت، امارات، بحرین و عمان، موضوع امنیت هرمز از یک اختلاف میان ایران و آمریکا فراتر میرود و به یک مسئله منطقهای میان کشورهای ساحلی تبدیل میشود.
چنین تغییری میتواند زمینه را برای ایجاد سازوکار مشترک جهت عبور امن کشتیها و کاهش خطر برخوردهای نظامی فراهم کند.
هرمز فقط مسئله ایران نیست
تنگه هرمز برای اقتصاد کشورهای عربی منطقه نیز اهمیت حیاتی دارد.
بخش قابل توجهی از صادرات انرژی کشورهای حاشیه خلیج فارس از این آبراه عبور میکند. هرگونه اختلال طولانیمدت در تردد کشتیها میتواند هزینه حملونقل و بیمه را افزایش داده و صادرات نفت و گاز را با مشکل مواجه کند.
از سوی دیگر، ناامن شدن هرمز تنها بازار منطقه را تحت تأثیر قرار نمیدهد و میتواند قیمت انرژی در بازار جهانی را نیز افزایش دهد.
به همین دلیل، کشورهای خلیج فارس انگیزه مستقیمی برای کاهش تنش و یافتن یک سازوکار عملی برای حفظ امنیت کشتیرانی دارند.
نقش عمان در مذاکرات ایران و کشورهای عربی
عمان طی سالهای گذشته یکی از مهمترین کانالهای ارتباطی میان ایران و کشورهای غربی بوده است.
حالا مسقط میتواند نقش متفاوتی نیز ایفا کند؛ یعنی فراهم کردن بستری برای گفتوگوی مستقیم میان ایران و کشورهای ساحلی خلیج فارس درباره امنیت هرمز.
در چنین شرایطی، برگزاری نشست در صلاله میتواند به ایجاد یک مسیر دیپلماتیک منطقهای کمک کند؛ مسیری که در آن کشورهای ساحلی درباره آینده کشتیرانی و امنیت آبراههای منطقه تصمیمگیری کنند.
پاکستان و قطر؛ دو مسیر موازی دیپلماسی
رایزنیهای تهران تنها به عمان محدود نیست.
در روزهای اخیر تماسهای دیپلماتیک ایران با کشورهایی مانند پاکستان و قطر نیز افزایش یافته است. این روند میتواند نشاندهنده تلاش تهران برای فعال کردن چند کانال دیپلماتیک همزمان با هدف جلوگیری از گسترش درگیریها باشد.
در این میان، پاکستان میتواند در انتقال پیامهای سیاسی میان طرفهای درگیر نقش داشته باشد، قطر سابقه طولانی در میانجیگری منطقهای دارد و عمان نیز میتواند بستر گفتوگوهای حساس و ترتیبات مربوط به تردد دریایی را فراهم کند.
بازگشایی هرمز چه تاثیری بر اقتصاد ایران دارد؟
اهمیت مذاکرات تنها به مسائل سیاسی و امنیتی محدود نمیشود.
تداوم اختلال در تردد دریایی میتواند هزینه واردات کالا، صادرات محصولات، بیمه کشتیها و حملونقل دریایی را افزایش دهد.
برای ایران نیز ایجاد یک مسیر امن برای کشتیرانی میتواند به معنای کاهش بخشی از فشارهای اقتصادی و تسهیل دوباره جریان تجارت خارجی باشد.
از این منظر، هرگونه توافق موقت برای مدیریت تردد کشتیها میتواند یک گام مهم اقتصادی محسوب شود.
پیشنهاد ایجاد سازوکار امنیتی مشترک
یکی از مهمترین نتایجی که میتواند از چنین نشستی حاصل شود، ایجاد یک سازوکار دائمی میان کشورهای ساحلی خلیج فارس است.
ایجاد مرکز مشترک تبادل اطلاعات دریایی، هماهنگی عبور کشتیها، کمیته دائمی امنیت کشتیرانی و سازوکار هشدار سریع میتواند از احتمال سوءتفاهم و برخورد نظامی در آبهای منطقه بکاهد.
چنین سازوکاری در صورت موفقیت میتواند فراتر از بحران فعلی نیز ادامه پیدا کند و به بخشی از معماری امنیتی جدید خلیج فارس تبدیل شود.
هرمز؛ نقطه اتصال دیپلماسی و اقتصاد
اهمیت نشست احتمالی صلاله در این است که موضوع تنگه هرمز را از یک پرونده صرفا نظامی به یک موضوع مشترک اقتصادی و امنیتی برای کشورهای منطقه تبدیل میکند.
اگر ایران و کشورهای عربی بتوانند بر سر ترتیبات موقت کشتیرانی به توافق برسند، این اقدام میتواند نخستین گام برای کاهش ریسک در منطقه و بازگرداندن بخشی از جریان تجارت باشد.
در نهایت، هرمز تنها یک آبراه استراتژیک نیست؛ این تنگه یکی از مهمترین شریانهای اقتصاد جهانی است. به همین دلیل، موفقیت دیپلماسی منطقهای در عمان میتواند هم برای ایران و هم برای کشورهای عربی خلیج فارس اهمیت اقتصادی و امنیتی تعیینکنندهای داشته باشد.