تشدید درگیریهای ایران و آمریکا در آبهای جنوبی، تنگه هرمز را بار دیگر به یکی از خطرناکترین نقاط بحران تبدیل کرده است. حمله به نفتکشها، تهدید شناورها و پاسخهای موشکی دو طرف، نگرانیها درباره گسترش جنگ و جهش دوباره قیمت نفت را افزایش داده است.
به گزارش ایران جیب، درگیریهای دریایی میان ایران و آمریکا در روزهای اخیر وارد مرحلهای تازه شده و دو طرف علاوه بر اهداف نظامی، بهطور فزایندهای زیرساختها و شناورهای مرتبط با صادرات نفت را هدف قرار میدهند. گزارشهای منتشرشده از حمله به چند نفتکش ایرانی و پاسخ موشکی ایران به مواضع آمریکا حکایت دارد.
آمریکا از حمله به 5 نفتکش خبر داد
فرماندهی مرکزی آمریکا، سنتکام، مدعی شده است که در واکنش به حملات موشکی ایران به شناورهای نظامی آمریکا، 5 نفتکش حامل نفت خام ایران را از مدار فعالیت خارج کرده است.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، یکی از حملات در نزدیکی جزیره خارک و حمله دیگری در محدوده جاسک انجام شده است. پیشتر نیز سنتکام از هدف قرار دادن نفتکشهای ایرانی خبر داده بود.
این تحولات نشان میدهد درگیری از سطح حمله به اهداف نظامی فراتر رفته و زنجیره صادرات نفت ایران نیز به یکی از محورهای اصلی فشار تبدیل شده است.
پاسخ موشکی ایران به پایگاه آمریکا
در واکنش به حملات آمریکا، سپاه پاسداران اعلام کرده است که پایگاه هوایی الازرق در اردن را با موشکهای بالستیک هدف قرار داده است.
سپاه مدعی شده در این عملیات بخشهایی از زیرساختهای مرتبط با جنگندههای آمریکایی، از جمله آشیانههای تعمیر و نگهداری و محل استقرار جنگندهها، هدف قرار گرفتهاند.
این ادعاها از سوی ایران مطرح شده و جزئیات مستقل درباره میزان خسارت واردشده به پایگاه همچنان نیازمند راستیآزمایی است.
شکار یک شناور زیرسطحی آمریکا در هرمز
یکی دیگر از تحولات مهم، اعلام نیروی دریایی سپاه درباره بهدامانداختن یک شناور زیرسطحی بدونسرنشین آمریکایی در ورودی تنگه هرمز بود.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، آمریکا اصل حادثه را تأیید کرده اما گفته است شناور پیش از آن دچار نقص فنی شده بود.
این اتفاق از نظر نظامی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا نشان میدهد رقابت دو طرف تنها به حملات موشکی و هوایی محدود نمانده و جنگ اطلاعاتی و دریایی در عمق تنگه هرمز نیز در حال تشدید است.
هرمز خلوتتر شد
یکی از مهمترین نشانههای افزایش ریسک، کاهش شدید تردد کشتیهای تجاری در تنگه هرمز است.
گزارشهای منتشرشده از کاهش عبور کشتیها حکایت دارد و برخی گزارشها تعداد عبور شناورهای تجاری در یک روز را تنها 6 فروند اعلام کردهاند. کاهش تردد در چنین مسیر راهبردی میتواند مستقیماً بازار جهانی انرژی را تحت فشار قرار دهد.
نفت دوباره بالای 100 دلار رفت
افزایش تنش در تنگه هرمز بلافاصله به بازار نفت منتقل شده است. قیمت نفت برنت در جریان این تحولات از مرز 100 دلار عبور کرد.
بازار نفت به دلیل اهمیت هرمز نسبت به هرگونه اختلال در عبور نفتکشها حساس است و ادامه حملات میتواند ریسک «حق بیمه جنگی» نفت را افزایش دهد.
به این ترتیب، حتی پیش از آنکه عرضه جهانی نفت بهطور گسترده کاهش پیدا کند، ترس از اختلال در عرضه میتواند قیمتها را بالا ببرد.
تغییر تاکتیک آمریکا؛ فشار روی صادرات نفت ایران
مهمترین تحول در مرحله جدید جنگ، تغییر احتمالی تمرکز آمریکا از شناورهای نظامی به زنجیره صادرات نفت است.
هدف قرار گرفتن نفتکشها در نزدیکی نقاطی مانند خارک و جاسک، در صورت تداوم، میتواند به معنای تلاش برای ایجاد اختلال در صادرات نفت از مبدأ باشد؛ نه صرفاً جلوگیری از عبور نفتکشها از تنگه هرمز.
این مسئله برای اقتصاد ایران اهمیت ویژهای دارد، زیرا کاهش صادرات نفت میتواند هم درآمدهای ارزی کشور را کاهش دهد و هم فشار مضاعفی بر بازار ارز وارد کند.
ایران به دنبال ایجاد مسیرهای عبور جدید؟
در مقابل، ایران تلاش دارد قواعد جدیدی برای تردد شناورها در منطقه ایجاد کند.
اعلام محدودههای ممنوعه جدید در اطراف آبهای جنوبی و همچنین مطرح شدن مسیرهای موقت دریایی، بخشی از تلاش تهران برای مدیریت رفتوآمد کشتیها و مقابله با فشار دریایی آمریکا ارزیابی میشود.
این روند اگر ادامه پیدا کند، ممکن است تنگه هرمز را از یک مسیر تجاری صرف به مرکز اصلی تقابل اقتصادی و نظامی ایران و آمریکا تبدیل کند.
خطر ورود جنگ به مرحله جدید
اکنون نگرانی اصلی فقط شدت حملات نیست؛ بلکه تغییر ماهیت اهداف است.
اگر حملات از پایگاهها و شناورهای نظامی به سمت نفتکشها، بنادر، پایانههای صادراتی و زیرساختهای انرژی گسترش پیدا کند، هزینه اقتصادی جنگ برای هر دو طرف و برای بازار جهانی بسیار بیشتر خواهد شد.
در چنین شرایطی، یک حمله میتواند پاسخ متقابل و حمله بعدی را به دنبال داشته باشد؛ چرخهای که کنترل آن دشوار است.