طالبان در اقدامی کمسابقه، تلاش کرده است با پیشنهاد سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی در بخشهای معدن، زیرساخت، کشاورزی و تجارت افغانستان، مسیر تازهای برای کاهش فشارهای اقتصادی و تحریمهای واشنگتن باز کند؛ پیشنهادی که همزمان با درخواست کابل برای بازگشایی سفارت آمریکا در افغانستان مطرح شده است.
به گزارش ایران جیب، «امیرخان متقی»، وزیر خارجه طالبان، اعلام کرده افغانستان از سرمایهگذاری آمریکا در بخشهای مختلف اقتصادی استقبال میکند و روابط دو کشور نباید صرفاً بر اساس دو دهه جنگ گذشته ارزیابی شود، بلکه باید بر همکاریهای آینده تمرکز داشته باشد.
ثروت معدنی افغانستان؛ برگ برنده طالبان
بر اساس برآوردهای زمینشناسی انجامشده توسط آمریکا و دولت پیشین افغانستان، این کشور دستکم 1 تریلیون دلار منابع معدنی در اختیار دارد؛ منابعی شامل مس، آهن، طلا، لیتیوم، کبالت و نیوبیوم که بخش قابلتوجهی از آنها تاکنون به دلیل جنگ و ضعف زیرساختها استخراج نشدهاند.
اهمیت این ذخایر در شرایطی بیشتر شده که رقابت جهانی بر سر مواد معدنی حیاتی، بهویژه لیتیوم و عناصر مورد استفاده در صنایع پیشرفته، افزایش یافته است.
طالبان دقیقاً چه پیشنهادی داده است؟
وزیر خارجه طالبان گفته افغانستان آماده پذیرش سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی در معادن، زیرساختها، کشاورزی و تجارت است.
کابل در مقابل امیدوار است روابط اقتصادی با آمریکا به کاهش تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدودشده افغانستان و کاهش انزوای دیپلماتیک این حکومت منجر شود.
طالبان همچنین خواستار بازگشایی سفارت آمریکا در کابل شده است؛ سفارتی که پس از خروج نیروهای آمریکایی در سال 2021 تعطیل شد.
حدود 9.5 میلیارد دلار دارایی افغانستان در خارج از کشور
یکی از مهمترین خواستههای کابل، تعیین تکلیف ذخایر ارزی افغانستان است. بر اساس گزارش فایننشال تایمز، بانک مرکزی افغانستان اعلام کرده حدود 9.5 میلیارد دلار از ذخایر این کشور همچنان خارج از افغانستان قرار دارد که حدود 7 میلیارد دلار آن در آمریکا نگهداری میشود.
طالبان معتقد است داراییهای افغانستان نباید به عنوان ابزار فشار سیاسی مورد استفاده قرار گیرد و خواستار آزادسازی این منابع شده است.
چرا آمریکا ممکن است محتاط باشد؟
با وجود جذابیت منابع معدنی افغانستان، ورود شرکتهای آمریکایی به این کشور با موانع جدی روبهرو است.
تحریمهای بینالمللی علیه شماری از مقامهای طالبان، نگرانیهای حقوق بشری و محدودیتهای شدید اعمالشده علیه زنان و دختران، از مهمترین موانع عادیسازی روابط با حکومت طالبان محسوب میشوند.
از سوی دیگر، افغانستان طی سالهای اخیر تلاش کرده روابط اقتصادی خود را با کشورهایی مانند چین و ایران توسعه دهد. طالبان از سال 2021 تاکنون بیش از 7 میلیارد دلار سرمایهگذاری معدنی با کشورهایی از جمله چین و ایران اعلام کرده است.
بازی بزرگ طالبان برای خروج از انزوا
پیشنهاد سرمایهگذاری آمریکا را میتوان بخشی از تلاش طالبان برای تبدیل منابع طبیعی افغانستان به اهرم مذاکره با غرب دانست.
طالبان از یک سو به سرمایه، فناوری و دسترسی به بازارهای بینالمللی نیاز دارد و از سوی دیگر تلاش میکند با ارائه فرصتهای اقتصادی به کشورهای بزرگ، مسیر به رسمیت شناختهشدن و کاهش فشارهای سیاسی را هموار کند.
با این حال، مشخص نیست دولت دونالد ترامپ حاضر باشد در برابر چنین پیشنهاد اقتصادی، امتیازهای سیاسی قابلتوجهی به طالبان بدهد. بهویژه آنکه ترامپ پیشتر پیشنهاد بازگشت آمریکا به پایگاه هوایی بگرام را مطرح کرده بود؛ پیشنهادی که طالبان آن را رد کرده و بگرام را یک دارایی ملی افغانستان دانسته است.