به گزارش ایران جیب، سیاست دولت برای اصلاح قیمت و سهمیهبندی بنزین وارد مرحله تازهای شده است. در حالی که طی روزهای گذشته چند سناریو برای تغییر نظام سهمیهبندی و قیمت بنزین روی میز دولت قرار داشت، اظهارات اخیر مسعود پزشکیان نشان میدهد دولت فعلاً مسیر افزایش تدریجی نرخ سوم بنزین را به جای تخصیص سهمیه به کد ملی دنبال میکند.
رئیسجمهور در گفتوگویی خبری اعلام کرده است که دولت قصد دارد نرخ سهمیه سوم بنزین را به 10 هزار تومان افزایش دهد. این تصمیم در ادامه سیاست سهنرخی شدن بنزین و برنامه افزایش تدریجی نرخ سوم اتخاذ شده است.
طرح بنزین به کد ملی چه شد؟
در روزهای گذشته، سه سناریو برای اصلاح سیاست بنزینی کشور مورد بررسی قرار گرفته بود؛ تغییر سهمیههای اول و دوم، افزایش نرخ سوم بنزین و طرح تخصیص سهمیه بنزین به کد ملی.
طرح تخصیص بنزین به کد ملی که از سوی مجموعه تحت هدایت اسماعیل سقاب مطرح شده بود، بر این ایده استوار است که سهمیه بنزین به جای خودرو، به افراد اختصاص پیدا کند.
در این مدل، سهمیه به افراد تعلق میگیرد و امکان خرید و فروش آن نیز وجود خواهد داشت تا قیمت بنزین در بازار بر اساس عرضه و تقاضا شکل بگیرد.
موافقان طرح کد ملی چه میگویند؟
صادق الحسینی، کارشناس اقتصادی، از طرفداران این مدل است. استدلال اصلی موافقان این است که منابع انرژی کشور متعلق به مردم است و سهمیه بنزین باید بهصورت عادلانه میان آنها توزیع شود.
در این نگاه، افرادی که مصرف بنزین کمتری دارند میتوانند سهمیه خود را بفروشند و از ارزش آن منتفع شوند؛ در نتیجه افزایش قیمت انرژی نیز به جای آنکه مستقیماً به درآمد دولت اضافه شود، بخشی از منفعت آن به مردم برسد.
مخالفان طرح کد ملی چه ایرادی دارند؟
در مقابل، حبیبالله ظفریان، معاون مرکز پژوهشهای مجلس، معتقد است اجرای طرح تخصیص بنزین به افراد میتواند برای بخشی از جامعه پیامدهای منفی داشته باشد.
به اعتقاد منتقدان، افرادی که مصرف بیشتری دارند یا سهمیه کافی در اختیار ندارند ممکن است مجبور شوند بنزین مورد نیاز خود را با قیمت بالاتری از بازار تهیه کنند. از این منظر، طرح کد ملی میتواند به ایجاد یک بازار جدید و افزایش فشار بر برخی خانوارها منجر شود.
دولت فعلاً کدام مسیر را انتخاب کرده است؟
اظهارات اخیر رئیسجمهور نشان میدهد دولت فعلاً مسیر افزایش تدریجی نرخ سوم بنزین را انتخاب کرده است.
بر اساس این سیاست، به جای تغییر ناگهانی ساختار سهمیهبندی، نرخ سوم بنزین بهصورت مرحلهای افزایش پیدا میکند. پزشکیان اعلام کرده است که نرخ سوم به 10 هزار تومان خواهد رسید.
این تصمیم در واقع نشان میدهد دولت فعلاً ترجیح داده است اصلاح قیمت بنزین را به شکل تدریجی انجام دهد و از اجرای یکباره طرح تخصیص سهمیه به کد ملی فاصله بگیرد.
کاهش 5 درصدی مصرف بنزین با اجرای طرح جدید
بر اساس گزارش کمیسیون انرژی مجلس، سیاست تدریجی افزایش نرخ سوم بنزین در نخستین مرحله اجرا با کاهش حدود 5 درصدی مصرف بنزین همراه بوده است.
حامیان این سیاست معتقدند افزایش تدریجی قیمت میتواند بدون ایجاد شوک شدید اجتماعی، مصرف سوخت را مدیریت کند.
در مقابل، اجرای هرگونه افزایش قیمت بنزین همچنان با حساسیت بالایی همراه است و نحوه جبران فشار هزینهای بر خانوارها یکی از مهمترین موضوعات در تصمیمگیری دولت خواهد بود.
آیا قیمت بنزین دوباره افزایش پیدا میکند؟
اظهارات رئیسجمهور درباره رسیدن نرخ سوم به 10 هزار تومان، نشان میدهد سیاست دولت در کوتاهمدت بر اصلاح تدریجی قیمت متمرکز است.
با این حال، میزان افزایشهای بعدی و زمان اجرای آنها به تصمیمات دولت، شرایط اقتصادی و ارزیابی آثار اجتماعی و مصرفی این سیاست بستگی خواهد داشت.