اظهارات اخیر رئیسجمهور درباره هزینه واقعی بنزین و قیمت 130 هزار تومانی آن، بار دیگر بحث اصلاح قیمت سوخت را داغ کرده است؛ اما کارشناسان معتقدند مسئله اقتصاد ایران تنها قیمت بنزین نیست و باید به شکاف قیمتی در خودرو، کالاها و هزینههای زندگی نیز توجه شود.
به گزارش ایران جیب، صحبتهای مسعود پزشکیان درباره اینکه دولت بنزین را با هزینهای بسیار بالاتر از قیمت فروش تأمین میکند، واکنشهای زیادی به همراه داشت. رئیسجمهور اعلام کرده بود منطقی نیست دولت بنزین را با قیمت 130 هزار تومان تهیه کند و آن را با نرخ 1500 تومان عرضه کند.
با این حال، پرسش اصلی جامعه فقط درباره قیمت بنزین نیست؛ بلکه درباره مجموعه هزینههایی است که مردم در زندگی روزمره پرداخت میکنند.
یکی از نمونههای مهم، بازار خودرو است. فاصله قیمت خودروهای خارجی در ایران با بازارهای منطقه نشان میدهد عوامل مختلفی مانند تعرفه واردات، محدودیتهای تجاری، نرخ ارز، مالیات و هزینههای جانبی در افزایش قیمتها نقش دارند.
برای نمونه، خودروهایی که در کشورهای منطقه با قیمتهای چند میلیارد تومانی معامله میشوند، در بازار ایران گاهی با چند برابر قیمت عرضه میشوند. به همین دلیل بسیاری از مردم معتقدند اگر قرار است درباره «قیمت واقعی» صحبت شود، باید همه هزینهها از سوخت گرفته تا خودرو و کالاهای مصرفی بررسی شود.
شفافیت درباره هزینه واقعی بنزین
در کنار بحث افزایش احتمالی قیمت سوخت، کارشناسان بر ضرورت انتشار جزئیات محاسبه قیمت تمامشده بنزین تأکید دارند؛ از هزینه تولید و پالایش گرفته تا حملونقل، واردات و نرخ ارز مورد استفاده در محاسبات.
پیش از این نیز در طرح آزمایشی عرضه بنزین با عنوان «نرخ تمامشده پالایشگاهی» در کرمان، عدد 87 هزار و 200 تومان مطرح شده بود؛ موضوعی که باعث شد اختلاف میان ارقام اعلامشده درباره هزینه واقعی بنزین مورد توجه قرار گیرد.
اصلاح قیمت بدون اصلاح ساختار؟
بسیاری از کارشناسان معتقدند اصلاح قیمت انرژی بدون اصلاح سایر بخشهای اقتصاد، میتواند فشار بیشتری به خانوارها وارد کند. اگر قیمت بنزین افزایش یابد اما همزمان مشکلاتی مانند گرانی خودرو، قطعات، حملونقل و کاهش قدرت خرید حل نشود، نتیجه برای مصرفکننده تنها افزایش هزینهها خواهد بود.
مسئله اصلی اقتصاد ایران فقط یک لیتر بنزین نیست؛ بلکه تفاوت میان درآمد مردم و هزینه واقعی زندگی است. شفافیت در همه بخشها میتواند اعتماد عمومی به سیاستهای اقتصادی را افزایش دهد.