رئیس انجمن صنفی شرکتهای ریلی با رد توجیه اقتصادی انتقال ترانزیتی نفت خام از مسیر ریلی افغانستان به چین گفت حمل نفت با واگن مخزندار از نظر فنی امکانپذیر است، اما هزینه بالای حمل ریلی باعث میشود چنین مسیری برای انتقال نفت خام در مقیاس تجاری، گزینهای اقتصادی نباشد.
حمل نفت خام با قطار از نظر فنی امکانپذیر است
به گزارش ایران جیب به نقل از ایلنا، سبحان نظری، رئیس انجمن صنفی شرکتهای ریلی، درباره ادعای انتقال نفت ایران از مسیر ریلی افغانستان به چین اظهار کرد که از نظر فنی، حمل نفت و سایر سیالات با قطار امکانپذیر است.
به گفته او، در ایران واگنهای مخزنداری وجود دارد که برای جابهجایی انواع سیالات مورد استفاده قرار میگیرند و در حال حاضر نیز سوخت و برخی فرآوردههای نفتی از طریق شبکه ریلی حمل میشوند.
بنابراین، اصل امکان بارگیری و انتقال نفت در واگنهای مخصوص را نمیتوان از نظر فنی منتفی دانست.
مشکل اصلی؛ هزینه بالای حمل نفت با ریل
با این حال، رئیس انجمن صنفی شرکتهای ریلی تأکید کرد که میان «امکان فنی» و «توجیه اقتصادی» تفاوت اساسی وجود دارد.
نظری گفت قیمت و ماهیت نفت خام به گونهای است که هزینه انتقال آن با قطار میتواند بخش قابل توجهی از صرفه اقتصادی این روش را از بین ببرد.
در بازار جهانی نیز نفت خام عمدتاً با استفاده از خطوط لوله و کشتی جابهجا میشود؛ زیرا این روشها برای انتقال حجمهای بسیار بالا در مسافتهای طولانی هزینه تمامشده پایینتری دارند.
از این منظر، استفاده از قطار برای حمل نفت خام را باید بیشتر یک گزینه فنی و محدود دانست تا یک مسیر رقابتی برای انتقال گسترده نفت.
سابقه حمل فرآوردههای نفتی با قطار وجود دارد
نکته مهم این است که حمل ریلی محصولات نفتی در ایران موضوع جدیدی نیست.
به گفته نظری، واگنهای مخزندار سالهاست برای جابهجایی محصولاتی مانند گازوئیل، مازوت و سایر فرآوردههای پالایشگاهی مورد استفاده قرار میگیرند.
بنابراین شبکه ریلی ایران تجربه حمل مواد نفتی را دارد، اما این تجربه عمدتاً مربوط به فرآوردههای نفتی است و نه انتقال نفت خام در مسیرهای طولانی و ترانزیتی.
وضعیت حمل نفت در مسیر ایران و افغانستان
رئیس انجمن صنفی شرکتهای ریلی درباره مسیر ریلی ایران به افغانستان نیز گفت کالاهای مختلفی از این مسیر جابهجا میشوند و محصولات نفتی نیز بخشی از این محمولهها را تشکیل میدهند.
در مسیر منتهی به هرات و در محدوده مرز شمتیغ نیز حمل برخی کالاها انجام میشود و مقدار محدودی گازوئیل و فرآوردههای نفتی در این مسیر جابهجا میشود.
با این حال، انتقال نفت خام از این مسیر سابقهای ندارد و نباید حمل محدود فرآوردههای نفتی را با انتقال حجم بالای نفت خام یکسان دانست.
آیا نفت ایران میتواند از افغانستان به چین برود؟
نظری درباره امکان انتقال نفت خام از مسیر افغانستان به چین گفت اگر نفت صرفاً برای مصرف داخل افغانستان جابهجا شود، شرایط متفاوت خواهد بود.
اما اگر هدف، انتقال ترانزیتی نفت خام از ایران، از مسیر افغانستان و سپس به مقصد چین باشد، این مسیر از نظر اقتصادی و عملیاتی با چالشهای جدی مواجه است.
مسافت طولانی، هزینه حمل ریلی، ظرفیت محدود مسیر و نیاز به جابهجایی حجم بالای نفت از جمله عواملی هستند که میتوانند هزینه نهایی چنین مسیری را افزایش دهند.
چرا خط لوله و کشتی همچنان گزینه اصلی نفت هستند؟
انتقال نفت خام در جهان به دلیل حجم بالای محمولهها و حساسیت هزینه حمل، عمدتاً بر پایه خطوط لوله و حملونقل دریایی انجام میشود.
حمل ریلی میتواند در شرایط خاص و برای مقاصد محدود مورد استفاده قرار گیرد، اما تبدیل آن به یک مسیر ترانزیتی گسترده میان ایران، افغانستان و چین نیازمند زیرساخت، ظرفیت و توجیه اقتصادی قابل توجهی است.
بر همین اساس، امکان فنی حمل نفت با قطار به معنای اقتصادی بودن آن نیست و درباره ادعای انتقال نفت ایران به چین از مسیر افغانستان، مهمترین پرسش همچنان میزان واقعی محموله، مسیر دقیق، ظرفیت حمل و هزینه تمامشده این انتقال است.