قیمت دام زنده سبک و سنگین طی یکی دو ماه اخیر حدود ۳۰ درصد کاهش یافته و همزمان میزان عرضه و کشتار دام نیز افزایش پیدا کرده است؛ با این حال قیمت گوشت در بازار همچنان بالا است. فعالان این صنعت معتقدند هزینههای زنجیره توزیع، ضعف زیرساختهای تولید و کمبود ذخایر گوشت منجمد از مهمترین عواملی هستند که مانع انتقال کاهش قیمت دام به بازار مصرف شدهاند.
قیمت دام زنده ۳۰ درصد کاهش یافت
به گزارش ایران جیب به نقل از خبرآنلاین، منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، از کاهش قابل توجه قیمت دام زنده طی یکی دو ماه اخیر خبر داده است.
به گفته او، افزایش عرضه دام و گرمای هوا از مهمترین دلایل این کاهش قیمت بودهاند. در فصل تابستان معمولاً عرضه دام زنده افزایش پیدا میکند، اما امسال افت قیمت محسوستر از شرایط معمول بوده است.
بر اساس این اظهارات، قیمت دام زنده سبک و سنگین حدود ۳۰ درصد کاهش پیدا کرده و در شرایط فعلی میزان عرضه نسبت به تقاضا در وضعیت مناسبی قرار دارد.
قیمت بره و گوساله در بازار دام
رئیس شورای تأمین دام کشور قیمت بره نر شاخص را حدود ۶۳۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم اعلام کرده است.
سایر انواع بره نیز در بخش کشتار عمدتاً در محدوده کمتر از ۶۲۰ تا ۶۳۰ هزار تومان قیمتگذاری میشوند.
در بخش دام سنگین نیز قیمت گوساله با وزن حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم در محدوده ۵۰۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم اعلام شده است.
با این حال، کاهش قیمت دام زنده هنوز اثر متناسبی بر قیمت گوشت در فروشگاهها و قصابیها نداشته است.
چرا گوشت با وجود کاهش قیمت دام ارزان نشد؟
یکی از مهمترین پرسشهای بازار گوشت همین فاصله میان قیمت دام زنده و محصول نهایی است.
پوریان معتقد است بخش قابل توجهی از اختلاف قیمت به هزینههای زنجیره عرضه مربوط میشود. گوشت پس از خرید دام، مراحل مختلفی از جمله حملونقل، کشتار، فرآوری، نگهداری، توزیع و عرضه را پشت سر میگذارد و هر یک از این مراحل هزینههای خاص خود را دارد.
از سوی دیگر، تعداد عرضهکنندگان در بازار زیاد است و قیمت نهایی در مناطق مختلف نیز متفاوت است. برای همین قیمت گوشت در شمال، مرکز و جنوب تهران یکسان نیست و در شهرستانها نیز اختلاف قیمت مشاهده میشود.
این وضعیت نشان میدهد کاهش قیمت در ابتدای زنجیره لزوماً به همان سرعت به مصرفکننده منتقل نمیشود.
تولید داخلی بخش بزرگی از نیاز بازار را تأمین میکند
در ماههای اخیر میزان واردات گوشت کاهش قابل توجهی داشته است.
بر اساس اظهارات رئیس شورای تأمین دام کشور، از اسفندماه تاکنون واردات گوشت در محدوده ۱۰ تا ۱۲ هزار تن بوده که نسبت به نیاز بازار رقم پایینی محسوب میشود.
این کاهش در شرایطی رخ داده که کشور چندین دوره افزایش مصرف، از جمله ماه رمضان، نوروز، عید قربان و ماههای محرم و صفر را پشت سر گذاشته است.
با وجود کاهش واردات، افزایش کشتار دام و تولید داخلی باعث شده بخش قابل توجهی از نیاز بازار از طریق تولید داخل تأمین شود.
ظرفیت تولید دام کشور بسیار بیشتر از تولید فعلی است
یکی از نکات مهم مطرحشده در این گزارش، فاصله میان ظرفیت موجود و میزان تولید واقعی است.
به گفته پوریان، بسیاری از دامداریهای کشور، بهویژه دامداریهای مستقر در شهرکهای دامپروری، با ظرفیت کامل فعالیت نمیکنند و میزان تولید فعلی کمتر از ظرفیت بالقوه آنهاست.
توسعه تولید قراردادی و ایجاد شرایط اقتصادی مناسب برای دامداران میتواند انگیزه سرمایهگذاری در این بخش را افزایش دهد.
در صورت افزایش تولید، علاوه بر تأمین نیاز داخلی، امکان ایجاد ظرفیت صادرات قانونی دام و گوشت نیز بیشتر خواهد شد.
ایران حدود ۶۷ میلیون رأس دام سبک دارد
رئیس شورای تأمین دام کشور با اشاره به ظرفیت دامپروری ایران اعلام کرده است که کشور حدود ۶۷ میلیون رأس دام سبک دارد و از نظر تعداد دام سبک در منطقه جایگاه بالایی دارد.
با وجود این ظرفیت، مسئله اصلی تنها تعداد دام نیست؛ بلکه هزینه تولید، بهرهوری، زیرساخت کشتار و توزیع و نحوه مدیریت زنجیره تأمین نیز در تعیین قیمت نهایی گوشت نقش دارد.
به همین دلیل، افزایش تعداد دام بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده کاهش قیمت گوشت برای مصرفکننده باشد.
افزایش ذخایر گوشت منجمد؛ راهکار کاهش قیمت؟
یکی از پیشنهادهای مطرحشده برای کنترل بازار، افزایش ذخایر گوشت منجمد است.
پوریان معتقد است باید حجم این ذخایر به حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار تن برسد و سهم گوشت منجمد از سبد مصرفی به حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد افزایش پیدا کند.
استدلال این است که افزایش ذخایر و عرضه گوشت منجمد میتواند در زمان افزایش تقاضا یا کاهش عرضه، نقش ضربهگیر بازار را ایفا کند و از جهش قیمتها جلوگیری کند.
البته اجرای چنین سیاستی نیازمند زیرساخت مناسب برای نگهداری، تأمین مالی، مدیریت ذخایر و توزیع بهموقع است.
نیاز کشور به گوشت چقدر است؟
بر اساس اظهارات رئیس شورای تأمین دام کشور، نیاز سالانه ایران در بالاترین سطح مصرف حدود یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن برآورد میشود.
در مقابل، تولید داخلی گوشت در حال حاضر حدود ۹۷۰ هزار تن اعلام شده است.
به همین دلیل، هدفگذاری برای افزایش تولید داخلی تا سطح یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن میتواند کشور را از نظر تأمین گوشت به وضعیت باثباتتری برساند و حتی ظرفیت صادرات را نیز ایجاد کند.
پاییز میتواند بازار گوشت را آرامتر کند
بررسی وضعیت دامداریهای بزرگ کشور نشان میدهد چشمانداز تولید در پاییز میتواند بهتر از سال گذشته باشد.
به گفته پوریان، در صورت تحقق افزایش تولید، عرضه گوشت در ماههای آینده افزایش خواهد یافت و این موضوع میتواند بر قیمت بازار اثر بگذارد.
با این حال، افزایش تولید به تنهایی کافی نیست و اگر هزینههای توزیع، واسطهگری و نگهداری همچنان بالا باشد، ممکن است کاهش قیمت دام با تأخیر به مصرفکننده منتقل شود.
آیا قیمت گوشت در پاییز کاهش مییابد؟
کاهش ۳۰ درصدی قیمت دام زنده در کنار افزایش عرضه، ظرفیت مناسبی برای کاهش قیمت گوشت ایجاد کرده است؛ اما برای مشاهده اثر آن در بازار مصرف، چند عامل باید همزمان اتفاق بیفتد.
افزایش عرضه دام، رشد تولید داخلی، مدیریت هزینههای زنجیره توزیع و تقویت ذخایر گوشت منجمد میتواند فاصله میان قیمت دام و گوشت را کاهش دهد.
بنابراین، پاییز میتواند نقطه مهمی برای بازار گوشت باشد. اگر افزایش عرضه پیشبینیشده محقق شود و سیاست تنظیم بازار نیز بهدرستی اجرا شود، احتمال ثبات یا کاهش قیمت برخی اقلام گوشت وجود دارد؛ در غیر این صورت، ممکن است کاهش قیمت در بازار دام همچنان در مسیر رسیدن به سفره مصرفکننده با تأخیر مواجه شود.