مدلهای جدید هواشناسی از احتمال پاییزی پربارش برای ایران خبر میدهند؛ شرایطی که میتواند فرصتی مهم برای تقویت منابع آبی، افزایش تولید کشاورزی و کاهش فشار بر سفرههای زیرزمینی باشد. با این حال، مدیریت سیلاب و آمادهسازی زیرساختها پیش از آغاز بارشها اهمیت ویژهای دارد.
پیشبینی پاییز متفاوت برای ایران؛ بارشها بالاتر از نرمال میشود
بررسی تازهترین مدلهای اقلیمی و پیشبینیهای فصلی نشان میدهد پاییز امسال میتواند نسبت به سالهای اخیر بارندگی بیشتری داشته باشد. شکلگیری احتمالی پدیده النینو (El Niño) یکی از عواملی است که میتواند بر الگوی بارش در ایران و منطقه اثرگذار باشد.
بر اساس پیشبینیها، ماههای مهر، آبان و آذر احتمالاً شاهد بارشهایی بالاتر از میانگین بلندمدت خواهند بود و بیشترین فعالیت سامانههای بارشی در بازه زمانی مهر تا اوایل آبان پیشبینی شده است.
مناطق شمالی، غربی و نواحی زاگرس از جمله مناطقی هستند که میتوانند بیشترین تأثیر را از ورود سامانههای بارشی دریافت کنند.
بارش بیشتر؛ فرصت یا تهدید برای ایران؟
افزایش بارندگی در کشوری که سالها با خشکسالی و کاهش ذخایر آبی روبهرو بوده، یک فرصت ارزشمند محسوب میشود؛ اما در صورت نبود برنامهریزی، همین بارشها میتوانند خطر سیلاب و خسارتهای گسترده را افزایش دهند.
کارشناسان تأکید دارند مدیریت سیلاب باید پیش از شروع بارندگیها انجام شود و اقداماتی مانند:
لایروبی رودخانهها و مسیلها
آزادسازی حریم رودخانهها
جلوگیری از ساختوساز در مناطق پرخطر
تقویت سامانههای هشدار سریع سیلاب
میتواند میزان خسارتهای احتمالی را کاهش دهد.
ضرورت ذخیرهسازی آب بارشها
در شرایطی که ایران با کاهش منابع آب زیرزمینی مواجه است، هر میزان بارندگی میتواند سرمایهای مهم برای آینده باشد.
افزایش ظرفیت آبگیری سدها، توسعه سازههای آبخیزداری و اجرای طرحهای تغذیه مصنوعی آبخوانها از جمله اقداماتی است که میتواند بارشهای پاییزی را به ذخیرهای پایدار تبدیل کند.
تغذیه سفرههای زیرزمینی علاوه بر کاهش تبخیر آب، میتواند فشار بر چاهها و منابع محدود زیرزمینی را کاهش دهد.
پاییز پربارش؛ فرصت تازه برای کشاورزی
بارندگی مناسب میتواند زمینه افزایش تولید محصولات کشاورزی و کاهش وابستگی به واردات را فراهم کند.
با برنامهریزی مناسب، ارائه مشوق به کشاورزان، تأمین نهادهها و کاهش موانع اداری، میتوان از این شرایط برای افزایش کشت محصولات راهبردی استفاده کرد.
کاهش واردات محصولات اساسی و صرفهجویی ارزی یکی از مهمترین دستاوردهایی است که میتواند از مدیریت صحیح این فرصت حاصل شود.
جمعبندی؛ دو ماه سرنوشتساز برای مدیریت بارشها
پاییز پربارش پیشرو میتواند برای ایران یک فرصت مهم باشد؛ اما نتیجه نهایی به نحوه مدیریت این منابع بستگی دارد.
اگر اقدامات پیشگیرانه برای کنترل سیلاب، ذخیره آب و حمایت از بخش کشاورزی بهموقع انجام شود، بارشهای پیشرو میتوانند از یک رخداد طبیعی به فرصتی برای تقویت امنیت آبی و غذایی کشور تبدیل شوند.