تفاوت میان قرارداد «پیشفروش» و «مشارکت در تولید» به یکی از اصلیترین چالشهای بازار خودرو تبدیل شده است؛ چراکه نوع قرارداد میتواند میزان حمایت خریداران در برابر افزایش قیمت خودرو هنگام تحویل را تعیین کند. شورای رقابت اعلام کرده قراردادهای مشارکت در تولید غیرقانونی نیستند، اما مشمول حمایتهای مصوبه 473 این شورا مانند قراردادهای پیشفروش نخواهند بود.
تغییر قراردادها؛ آغاز اختلاف میان خریداران و خودروسازان
به گزارش ایران جیب، اعتراض مشتریان خودرو در هفتههای اخیر تنها به تأخیر در تحویل یا افزایش قیمت محدود نمانده و اکنون به ماهیت قراردادهای فروش نیز کشیده شده است.
بخشی از خریداران معتقدند قراردادهایی که با پرداخت وجه اولیه و تعیین زمان تحویل خودرو منعقد شدهاند، در عمل ماهیت پیشفروش دارند و باید تحت حمایتهای قانونی این نوع قرارداد قرار گیرند. با این حال، برخی خودروسازان این قراردادها را در قالب «مشارکت در تولید» تنظیم کردهاند؛ قراردادی که از نظر حقوقی تفاوتهایی اساسی با پیشفروش دارد.
سپهر دادجوی توکلی، سخنگوی شورای رقابت، اعلام کرده است که این شورا تاکنون ممنوعیتی برای قراردادهای مشارکت در تولید تصویب نکرده و مسئله اصلی، تغییر شیوه قراردادها و پیامدهای آن برای مصرفکنندگان است.
تفاوت پیشفروش و مشارکت در تولید چیست؟
در قرارداد پیشفروش، خریدار معمولاً مبلغی را پیش از تحویل خودرو پرداخت میکند و چارچوب مشخصی برای تعیین قیمت نهایی و حقوق مشتری وجود دارد.
اما در قرارداد مشارکت در تولید، خریدار به نوعی در فرآیند تولید خودرو شریک میشود و ممکن است سود و زیان ناشی از شرایط تولید و هزینهها در قیمت نهایی تأثیرگذار باشد.
به همین دلیل، نحوه محاسبه قیمت خودرو در زمان تحویل میتواند برای خریداران این دو نوع قرارداد متفاوت باشد.
مصوبه 473 شورای رقابت؛ نقطه اختلاف اصلی
یکی از مهمترین موضوعات مورد اختلاف، اجرای مصوبه 473 شورای رقابت است. این مصوبه برای قراردادهای پیشفروش، چارچوبهایی درباره نحوه تعیین قیمت خودرو در زمان تحویل مشخص کرده است.
اما طبق اعلام شورای رقابت، قراردادهای مشارکت در تولید از همان سطح حمایت برخوردار نیستند.
این موضوع باعث شده برخی مشتریان که در زمان ثبتنام تصور میکردند قرارداد پیشفروش امضا کردهاند، اکنون با افزایش قیمت خودرو در زمان تحویل مواجه شوند و نسبت به شرایط قرارداد اعتراض کنند.
الزام خودروسازان به شفافسازی قراردادها
شورای رقابت تأکید کرده است که هدف، لغو قراردادهای مشارکت در تولید نیست، بلکه خریداران باید پیش از امضای قرارداد از تمام آثار مالی و حقوقی آن اطلاع داشته باشند.
کارشناسان معتقدند در شرایط تورمی، تفاوت میان پیشفروش و مشارکت در تولید میتواند اختلاف قابل توجهی در مبلغ پرداختی نهایی ایجاد کند؛ بهخصوص زمانی که فاصله میان ثبتنام و تحویل خودرو چند ماه یا بیشتر باشد.
بلاتکلیفی قراردادهای قدیمی خودرو
یکی از پرسشهای اصلی خریداران این است که قراردادهای منعقدشده پیش از تغییر رویه شرکتها باید بر اساس چه ضابطهای قیمتگذاری شوند.
مشتریان این قراردادها خواستار تعیین تکلیف روشن درباره نحوه محاسبه قیمت نهایی خودرو و میزان تعهد شرکتها هستند.
بازار خودرو همچنان تحت تأثیر شرایط اقتصادی
سخنگوی شورای رقابت ریشه بخشی از مشکلات بازار خودرو را به تبدیل شدن خودرو از یک کالای مصرفی به کالای سرمایهای مرتبط دانسته است.
با این حال، برای بسیاری از خریداران فعلی، مهمترین مطالبه کوتاهمدت، شفاف شدن قراردادها، مشخص شدن قیمت نهایی و اجرای تعهدات شرکتهای خودروساز است.
تا زمانی که تفاوت حقوقی میان قراردادهای پیشفروش و مشارکت در تولید برای مشتریان روشن نشود، اختلافات قیمتی و اعتراضهای مربوط به تحویل خودرو همچنان ادامه خواهد داشت.