در حالی که جنگ اخیر علیه ایران پیامدهای اقتصادی گستردهای برای منطقه به همراه داشته، نشریه اکونومیست در تحلیلی مدعی شده است که ترکیه یکی از کشورهایی است که توانسته از تغییرات ژئوپلیتیکی و تجاری ناشی از این بحران، فرصتهای اقتصادی قابل توجهی به دست آورد؛ هرچند اقتصاد این کشور همچنان با چالشهایی مانند تورم، کاهش ذخایر ارزی و خروج سرمایه مواجه است.
بر اساس این تحلیل، افزایش قیمت انرژی و اختلال در مسیرهای سنتی تجارت منطقه، جایگاه ترکیه را بهعنوان حلقه اتصال خاورمیانه، آسیای مرکزی و اروپا تقویت کرده و موجب افزایش تقاضا برای بنادر، خطوط لوله، زیرساختهای حملونقل و خدمات مالی این کشور شده است.
ترکیه در پی جذب تجارت از دست رفته خلیج فارس
اکونومیست با اشاره به شرایط اقتصادی کشورهای منطقه مدعی است جنگ، خسارتهای سنگینی به اقتصاد ایران و برخی کشورهای حاشیه خلیج فارس وارد کرده و همین موضوع، فرصتهایی را برای اقتصاد ترکیه ایجاد کرده است.
به نوشته این نشریه، مقامهای وزارت دارایی ترکیه معتقدند بخشی از فعالیتهای تجاری و سرمایهگذاری که پیشتر در کشورهای حوزه خلیج فارس انجام میشد، اکنون میتواند به ترکیه منتقل شود.
در همین راستا، استانبول بیش از گذشته به مرکز مبادلات تجاری میان آسیای مرکزی، خاورمیانه و اروپا تبدیل شده و فعالان اقتصادی، این شهر را جایگزینی برای برخی مراکز تجاری منطقه میدانند.
رونق بنادر و کریدورهای ترانزیتی
این گزارش میافزاید همزمان با اختلال در تردد از تنگه هرمز، حجم فعالیت بنادر ترکیه افزایش یافته است؛ بهگونهای که به گفته کارکنان یکی از پایانههای بزرگ باری این کشور، حجم محمولههای ورودی از زمان محدود شدن تردد در هرمز تا سه برابر رشد کرده است.
اکونومیست همچنین از افزایش اهمیت خطوط لوله عبوری از ترکیه خبر داده و مینویسد صادرات نفت عراق از طریق خط لوله کرکوک–جیحان در ماه اوت نسبت به آوریل رشد قابل توجهی خواهد داشت. به اعتقاد این نشریه، بحران تنگه هرمز همچنین موجب احیای چندین پروژه ریلی و جادهای میان خاورمیانه و اروپا شده که برخی از آنها سالها متوقف مانده بودند.
رشد صادرات تسلیحات و جذب سرمایههای منطقه
این تحلیل در ادامه به صنعت دفاعی ترکیه نیز پرداخته و مدعی است صادرات تسلیحات این کشور در سال 2025 به سطحی نزدیک به آلمان رسیده و از ابتدای سال جاری چند کشور عربی حوزه خلیج فارس مذاکراتی را برای خرید تجهیزات نظامی از آنکارا آغاز کردهاند.
در بخش دیگری از گزارش آمده است که یکی از مهمترین دستاوردهای اقتصادی ترکیه، جذب سرمایهها و مؤسسات مالی منطقه بوده است.
بر اساس این گزارش، مرکز مالی استانبول که تا پیش از بحران عمدتاً میزبان بانکها و نهادهای دولتی بود، اکنون شاهد حضور دهها بانک و شرکت مشاورهای از کشورهای حاشیه خلیج فارس است؛ موضوعی که از نگاه مقامهای ترکیه میتواند جایگاه این کشور را بهعنوان قطب مالی منطقه تقویت کند.
اقتصاد ترکیه همچنان با چالش روبهرو است
با وجود این فرصتها، اکونومیست تأکید میکند اقتصاد ترکیه همچنان با مشکلات ساختاری روبهرو است. افزایش هزینههای انرژی، فشار بر بودجه دولت، کاهش شدید ذخایر ارزی بانک مرکزی و خروج بخشی از سرمایههای خارجی از جمله چالشهایی است که به نوشته این نشریه، همچنان اقتصاد ترکیه را تهدید میکند.
این گزارش میافزاید اگرچه برخی بخشها مانند حملونقل، لجستیک، انرژی و خدمات مالی از تحولات اخیر سود بردهاند، اما سهم این بخشها در کل اقتصاد ترکیه محدود است و بهتنهایی نمیتواند جهش اقتصادی پایداری برای این کشور ایجاد کند.
اکونومیست در پایان نتیجه میگیرد که جنگ ایران، فرصتی کمسابقه برای ترکیه ایجاد کرده تا نقش خود را در تجارت، ترانزیت، انرژی و خدمات مالی منطقه تقویت کند؛ با این حال، تحقق این هدف مستلزم آن است که آنکارا علاوه بر بهرهبرداری از شرایط ژئوپلیتیکی، چالشهای ساختاری اقتصاد خود از جمله تورم، بیثباتی ارزی و کاهش اعتماد سرمایهگذاران خارجی را نیز برطرف کند.