مالکان کشتیها و شرکتهای حملونقل در بازارهای انرژی جهان رویکرد بسیار محتاطانهای نسبت به توافق آمریکا و ایران برای بازگشایی تنگه هرمز در پیش گرفتهاند و ترجیح میدهند فعلاً دست به عصا حرکت کنند.
به گزارش امروز دوشنبه بلومبرگ، بیشتر شرکتهای درگیر در عبور از تنگه هرمز تأکید کردهاند که برای اطمینان از امنیت کشتیها پس از ماهها تلاش نافرجام و تفاهمهای ناقص، به جزئیات بسیار بیشتری نیاز دارند.
از زمانی که آمریکا و اسرائیل در اواخر فوریه گذشته تجاوز نظامی علیه ایران را آغاز کردند، تنگه هرمز عملاً مسدود شد. این وضعیت عبور نفتکشها و کشتیهای گاز طبیعی به بازارهای جهانی را مختل کرد و شرکتها را مجبور به استفاده از روشهای خطرناکی مثل عبور خاموش و بدون دستگاه ردیاب نمود.
اعلام این توافق که مدتها انتظارش میرفت در معاملات اولیه روز دوشنبه به حمایت از بازار نفت انجامید و قیمت نفت برنت حدود پنج درصد کاهش یافت. اما شرکتهایی که نفت و گاز را در جهان جابهجا میکنند همچنان عمیقاً تردید دارند که بازگشایی تنگه از نظر عملی چه معنایی خواهد داشت.
بلومبرگ از قول «آنوب سینگ»، رئیس تحقیقات حملونقل جهانی در شرکت «اویل بروکریدج» نوشته است: «ما هنوز در مراحل اولیه هستیم و در این مرحله حدس و گمان زیاد است. ما تاکنون هیچ یک از مالکان بزرگ کشتیها را ندیدهایم که موضع خود را تغییر دهد. همه ترجیح میدهند فعلاً منتظر بمانند.»
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، گفته است که تنگه روز جمعه بازگشایی میشود اما شرکتهای کشتیرانی فعلا احتیاط پیشه میکنند.
بلومبرگ افزود، شرکتهای بزرگ کشتیرانی ژاپن که از اولین واکنشدهندگان به این توافق بودند نیز به شدت محتاطانه عمل کردهاند. آنها تأکید کردهاند که تا زمانی که جزئیات نهایی روشن نشود، عبور ایمن امکانپذیر نیست.
شرکت «میتسویی او اس کی لاینز» اعلام کرده است که هماهنگی نزدیک با دولتها و شرکتهای بیمه پیش از فرستادن دوباره کشتیها به سوی تنگه کاملاً ضروری خواهد بود. شرکت «نیپون یوسن کی کی» نیز توضیح داده که بازگشت حرکت عادی به این بستگی دارد که واقعاً چه چیزی در متن توافق گنجانده شده است.
به گزارش بلومبرگ، در تنگه هرمز طی ساعات پس از اعلام توافق، هیچ تحرک قابل توجهی ثبت نشده است. تنها استثنا، یک نفتکش حامل گاز طبیعی مایع به نام «دیشا» بود که به نظر میرسید در حال آزمایش وضعیت است و به سمت شاخه شرقی تنگه در مسیر خلیج عمان حرکت میکرد.
گزارشهای آژانسهای دریایی جهانی نشان میدهد که واکنش مالکان کشتی یکسان نخواهد بود. پیشبینی میشود شرکتهای ژاپنی، چینی و کرهجنوبی ترجیح دهند از ریسک کردن اجتناب کنند اما شرکتهای یونانی احتمالاً جسورتر عمل کرده و جلوتر حرکت خواهند کرد.
از آغاز جنگ، ترافیک دریایی در تنگه هرمز به شدت کاهش یافته و به کسری از میانگین ۱۳۵ عبور روزانه در دوران قبل از جنگ رسیده است. برخی تولیدکنندگان نفت و گاز توانستهاند راههای جایگزینی برای فرستادن نفتکشها پیدا کنند گاهی با حمایت آمریکا یا از طریق مذاکره مستقیم دولتها اما تعداد کل عبورها همچنان بسیار محدود باقی مانده است.
بر اساس گزارش «مویو شو»، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت «کپلر» از میان صدها کشتی لنگر انداخته در خلیج فارس، حدود ۳۰۰ فروند کشتی بارگیری شده منتظر دریافت چراغ سبز برای عبور هستند. تقریباً به همان تعداد کشتی خالی هم در سمت دیگر تنگه یعنی خلیج عمان منتظر بازگشت به بنادر اصلی صادراتی ماندهاند.
علاوه بر اینها، حدود ۲۵۰ نفتکش دیگر در حالت آمادهباش در داخل خلیج فارس در حرکت هستند تا محمولههای جدید سوار کنند و به سفرهای صادراتی بروند.
از نظر تئوری، هر توافق صلحی حتی موقتی میتواند میلیونها بشکه نفت سرگردان ماههای اخیر را آزاد کند. اما در عمل، موانع زیادی از جمله مشکلات عملیاتی سادهای مثل تمیز کردن بدنه کشتیها از صدف و موجودات دریایی و همچنین اطمینان از حضور خدمه و آمادگی آنها برای حرکت فوری وجود دارد.
در ماههای گذشته، ترامپ چندین بار تلاش کرد شرکتهای حملونقل را با وعده حفاظت نظامی آمریکا یا تشویق به ریسکپذیری قانع کند. اما این تلاشها در برابر تهدید قاطع ایران مبنی بر شلیک یا توقیف کشتیهای متخلف و همچنین گزارشهای موثق درباره وجود مین در مسیرهای دریایی، یکیک با شکست مواجه شد.
آژانسهای دریایی در تمام این مدت تأکید کردهاند که تنها آرام شدن کامل اوضاع و پایان گرفتن فعالیتهای نظامی میتواند مالکان کشتی را به ازسرگیری حرکت قانع کند. به نظر میرسد شرکتهای کشتیرانی برای بازگشت به تنگه، منتظر ضمانتی فراتر از حرفهای ترامپ هستند.