در روزهای اخیر شایعهای در فضای مجازی مبنی بر توقف برداشت از ذخایر آبی چهار سد استان تهران منتشر شد؛ خبری که به گفته معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای تهران «کاملاً بیاساس» است. با این حال، راما حبیبی در گفتوگو با روزنامه ایران تأکید میکند که سدهای تأمینکننده آب شرب تهران «به پایینترین سطح حجم آب در ۴۰ تا ۵۰ سال اخیر رسیدهاند» و وضعیت فعلی «کمترین میزان ثبتشده در تاریخ بهرهبرداری از این سدها» محسوب میشود.
کاهش ۵۲ درصدی بارش تهران
به گزارش روزنامه ایران، براساس آمار هفتگی شرکت منابع آب ایران، ارتفاع کل بارشهای کشور از ابتدای سال آبی جاری (اول مهر ۱۴۰۳) تا ۱۷ بهمنماه به ۱۱۷.۳ میلیمتر رسید. این مقدار در دوره مشابه درازمدت (۵۷ ساله) ۱۲۰.۴ میلیمتر و در مدت مشابه سال آبی گذشته ۵۷.۲ میلیمتر بوده است.
در استان تهران اما وضعیت بحرانیتر است: تنها ۵۸ میلیمتر بارش ثبت شده که نسبت به میانگین ۵۷ ساله (۱۲۱.۵ میلیمتر) ۵۲ درصد کاهش و نسبت به سال آبی گذشته (۷۰.۸ میلیمتر) ۱۸ درصد کاهش را نشان میدهد. در ردهبندی استانی، استان مرکزی با ۶۶ میلیمتر، البرز با ۹۴.۷ میلیمتر و قم با ۴۴ میلیمتر به ترتیب رتبههای دوم تا چهارم کمبارشی را دارند.
موجودی سدهای کشور ۱۳ درصد کاهش
بر پایه گزارش هفتگی شرکت مدیریت منابع آب ایران، حجم ورودی سدهای کشور از ابتدای سال آبی جاری تا ۱۸ بهمن ۸.۰۷ میلیارد مترمکعب بوده که نسبت به مدت مشابه سال گذشته یک درصد افزایش داشته است. با این حال، حجم آب موجود در مخازن ۱۹.۲۴ میلیارد مترمکعب (۳۷ درصد پرشدگی) ثبت شده که نسبت به ۲۲.۱۷ میلیارد مترمکعب در سال قبل، ۱۳ درصد کاهش یافته است. از سوی دیگر، میزان خروجی آب از سدها نیز با ۲۷ درصد کاهش به ۷.۴۷ میلیارد مترمکعب رسید؛ این رقم در سال آبی گذشته ۱۰.۲۸ میلیارد مترمکعب بود.
سد امیرکبیر با ۴ درصد پرشدگی!
همچنین بر اساس این آمار در حال حاضر موجودی حجم سد امیرکبیر تهران و البرز تنها 6 میلیون متر مکعب است که به این معناست که 4 درصد پرشدگی دارد و درصد اختلاف آن با سال گذشته 78 درصد است. سد لار این استان نیز 10 میلیون مترمکعب موجودی و تنها یک درصد پرشدگی دارد که با مدت زمان مشابه سال گذشته کاهش 24 درصدی داشته است. همچنین سد طالقان نیز با اختلاف 60 درصدی نسبت به سال قبل، موجودی 85 میلیون متر مکعبی دارد و میزان پرشدگی آن 20 درصد است. سد ماملو و لیتان نیز با موجودی 24 میلیون متر مکعبی و پرشدگی 8 درصدی 46 درصد با مدت زمان مشابه سال گذشته اختلاف دارند.
مجموع ذخایر سدهای پنجگانه تهران اکنون ۱۲۴ میلیون مترمکعب است؛ این رقم در زمان مشابه سال گذشته ۳۰۰ میلیون و در میانگین بلندمدت ۵۰۰ میلیون مترمکعب بوده است. به بیان دیگر، حجم فعلی ۲۵ درصد میانگین نرمال درازمدت را نشان میدهد. در میان سدهای غیرتهرانی نیز سدهای نهرین (خراسان جنوبی)، طرق (خراسان رضوی)، تنگوئیه سیرجان (کرمان) و کینهورس (زنجان) با ذخیرهای کمتر از ۵ میلیون مترمکعب در وضعیت بحرانی قرار دارند.
در همین راستا، راما حبیبی معاون حفاظت و بهرهبرداری شرکت آب منطقهای تهران در گفتوگوی اختصاصی در پاسخ به سؤال خبرنگار «ایران» در خصوص اخبار مربوط به توقف برداشت از سدهای آبی تهران عنوان کرد: «این خبرها بهطور کامل کذب است. در حال حاضر از هر پنج سد استان تهران برای تأمین شرب استفاده میکنیم؛ اما شرایط این سدها مطلوب نیست و به پایینترین سطح حجم آب در چند دهه اخیر رسیدهایم. در ۴۰ تا ۵۰ سال گذشته چنین رکوردی نداشتیم و بهجرأت میتوان گفت امسال کمترین میزان ثبت شده است.»
او در پاسخ به این سؤال که در حال حاضر وضعیت سدهای پنجگانه تهران چگونه است؟ گفت: «مجموع حجم موجود در مخازن سدهای تأمینکننده آب شرب تهران ۱۲۴ میلیون مترمکعب است، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۳۰۰ میلیون و میانگین بلندمدت ۵۰۰ میلیون مترمکعب بوده است. بنابراین حجم امسال تنها ۲۵ درصد شرایط نرمال است.»
حبیبی اضافه کرد: « در برخی سدها مانند امیرکبیر و لتیان، ورودی و خروجی برابر است. این وضعیت نشاندهنده مدیریت دقیق مخزن در شرایط کنونی است و بر اساس آن، سیاست بهرهبرداری تنظیم میشود.» سؤال مهم این است که آیا با توجه به بارندگیهای اخیر، میتوان گفت کمبود آب در تهران جبران شده؟ حبیبی با رد این گزاره میگوید: «از ابتدای سال آبی (اول مهر ۱۴۰۳) تاکنون ۶۱.۵ میلیمتر بارش داشتهایم؛ این میزان نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۹ درصد کمتر و نسبت به میانگین بلندمدت ۵۷ درصد کاهش یافته است. برای جبران کسری ناشی از پنج سال خشکسالی متوالی، به بارشهای مؤثر و قابلتوجه نیاز داریم که تا امروز محقق نشده است.»
معاون آب منطقهای تهران با قدردانی از همراهی مردم در کاهش مصارف، تأکید کرد: « از تمام شهروندان شریف تهران تقاضا داریم همچون گذشته با رعایت صرفهجویی و پرهیز از مصارف غیرضروری، ما را در مدیریت کمآبی پیشِ رو یاری کنند. این همراهی مؤثر بینظیر بوده و سپاسگزار آن هستیم.» وی همچنین از اقدامات گسترده برای مقابله با برداشتهای غیرمجاز خبر داد و گفت: « در سال ۱۴۰۳ بیش از ۲۷۰۰ حلقه چاه غیرمجاز در استان تهران پلمب شد که عددی بیسابقه است. این روند در سالجاری نیز با قدرت ادامه دارد و تلاش داریم این رکورد را ارتقا دهیم.»