در تازهترین تحولات پیرامون مذاکرات در حال برگزاری ایران و آمریکا، قرار است امروز سهشنبه 21 بهمن علی لاریجانی، دبیر شورای امنیت ملی، به مسقط سفر کند. همزمان با این رویداد، رئیس سازمان انرژی اتمی نیز از رقیقسازی اورانیوم ۶۰ درصدی در ازای لغو تحریمها خبر داده است.
تنها با گذشت سه روز از مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در مسقط، قرار است علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، امروز سهشنبه ۲۱ بهمنماه، در رأس هیاتی به مسقط پایتخت عمان سفر میکند؛ سفری مهم در ارتباط با مذاکرات هستهای که میتواند تصویر روشنتری از آنچه در میز مذاکره قبل از آغاز دور دوم میگذرد به دست بدهد. همزمان با این رویداد، رئیسجمهور از فرصت مسقط برای حل مساله هستهای گفته و عراقچی هم از آمریکا خواسته برای مذاکرات نتیجهمحور آماده باشد.
دیگر نشانه مرتبط با این تحولات، اظهارات محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی، است که مابهازای رقیقسازی ۶۰درصد را لغو همه تحریمهای آمریکا ارزیابی کرده است.
به گزارش ایسنا، محمد اسلامی در جمع خبرنگاران گفت: «احتمال رقیقسازی اورانیوم ۶۰ درصد در مذاکرات به این مساله بستگی دارد که در مقابل، تمامی تحریمها را لغو میکنند یا خیر.» اسلامی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه موضوعات فنی و هسته موازی با موضوعات سیاسی در مذاکرات مطرح است، گفت: «روابط ما با آژانس برقرار است، اما آژانس یک تکلیف انجامنشده درباره حمله نظامی به تاسیسات تحت نظارت پادمان دارد که نمیتواند از آن فرار کند. اگر ما تحت نظارت آژانس هستیم و گواهی اعتبار از آژانس داریم و بخشی از اعتبار آژانس هستیم، آژانس نمیتواند نسبت به اتفاقی که افتاد، سکوت کند.»
وی ادامه داد: «برای مراکزی که تحت حمله قرار نگرفتهاند در چارچوب تعامل پیوسته و مجوز شورای عالی امنیت ملی بازرسان آمدند و بازدید کردند و بعد از جنگ بازرسی از مراکزی که آسیب ندیدند انجام شده و در همین روزها از برخی مراکز دیگر هم بازدید میکنند.» وی گفت: «نکته این است که حقوق ملت ایران طبق مقررات آژانس رعایت شود. آژانس وظیفه دارد فناوری صلحآمیز هستهای را برای ایران و همه ملتها تشویق و پشتیبانی کند تا از آن استفاده کنند.» قابل ذکر است که موضوع رقیقسازی اورانیوم ۶۰درصد در کنار دو موضوع غنیسازی و حضور بازرسان سه محور اصلی مذاکرات متمرکز بر پرونده هستهای را تشکیل میدهد.
نشانهشناسی سفر لاریجانی
اما رویداد مهمی که در این شرایط میتواند مسیر مبهم مذاکرات هستهای و آنچه را که در میز گفتوگوها میگذرد روشن کند، سفر دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به مسقط و دیدار با مقامات سلطنت عمان است. اگرچه گفته شده هدف سفر علی لاریجانی گفتوگو پیرامون آخرین تحولات منطقهای و بینالمللی و همکاریهای دوجانبه در سطوح مختلف است، اما آنچه مشخص است این سفر کاملا در ارتباط با مذاکرات روز جمعه است که میتواند زمینه دور دوم گفتوگوهای عراقچی و ویتکاف را فراهم کند.
این سفر در شرایطی انجام میگیرد که روز جمعه مسقط مکانی برای گفتوگوهای غیرمستقیم تهران و واشنگتن بود؛ گفتوگوهایی که طرفین تا اینجای کار آن را «خوب» توصیف کردهاند. در خصوص زمان مذاکرات بعدی نیز دونالد ترامپ گفته «اوایل هفته آینده» دور بعد برگزار میشود و سید عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران میگوید «بهزودی». همچنین عراقچی در گفتوگو با الجزیره گفته بود که امکان تغییر مکان مذاکرات در دور دوم وجود دارد. در این شرایط به نظر میرسد یکی از دستورکارهای مهم لاریجانی در سفر به مسقط گفتوگو راجع به همین مسائل باشد. در این بحبوحه روز گذشته، عراقچی با انتشار ویدئویی از روند مذاکرات اخیر در عمان در مطلبی در صفحه اینستاگرامش نوشت: «روز جمعه (۱۷ بهمن) و بعد از گذشت هفت ماه دور جدیدی از مذاکرات غیرمستقیم میان جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده به میزبانی سلطنت عمان شکل گرفت. از میزبانی ارزشمند سلطنت عمان و تلاشهای جناب سلطان و وزیر امور خارجه این کشور برای تسهیل این روند صمیمانه سپاسگزارم.»
ایران از مذاکرات چه میخواهد؟
همزمان با این تحولات، مسعود پزشکیان روز دوشنبه در آیین رسمی روز ملی جمهوری اسلامی ایران «سلام سفرا» به مناسب چهل و هفتمین سالگرد پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، طی سخنانی در جمع سفرای خارجی مقیم تهران، سیاست خارجی ایران را مبتنی بر تعامل عزتمندانه، احترام متقابل و منافع مشترک توصیف کرد و گفت که ایران همواره گفتوگو و دیپلماسی را راهکار پایدار حل مسائل منطقهای و بینالمللی میداند. به گزارش پایگاه اطلاعرسانی ریاست جمهوری، وی افزود:«هر مذاکرهای بر اساس حقوق بینالملل عزت و احترام به حاکمیت ملی از موضع برابر و بر مبنای اصل برد - برد مورد قبول و استقبال ماست. سیاست خارجی ما بر مدار تعامل عزتمندانه تعریف میشود.» به گفته پزشکیان، دور جدید مذاکرات هستهای که با کمک و حمایت همسایگان ما در کشور عمان آغاز شده، فرصت بسیار خوبی برای حل و فصل عادلانه، منطقی، منصفانه و مرضیالطرفین این مساله است.
وی افزود: «ما بهدنبال تضمین حقوق خود بر مبنای معاهده عدم اشاعه از جمله در موضوع غنیسازی و رفع تحریمهای ظالمانه هستیم.» رئیسجمهور تاکید کرد که جمهوری اسلامی ایران به سهم خود در جهت موفقیت این مسیر گام برمیدارد و امیدوار است که طرف مقابل نیز بدون زیادهخواهی به این هدف و الزامات آن متعهد باشد تا بتوان به نتیجه مطلوب دست یافت. رئیسدولت ادامه داد: «پیام ما به جهان روشن است. ایران کشوری است که بر عهد خود میماند به شرط آنکه شاهد صداقت و پایبندی به تعهدات از سوی دیگران نیز باشد. جمهوری اسلامی ایران دست دوستی به سوی تمام کشورهایی که خواهان همکاری صادقانه هستند دراز میکند.» پزشکیان همچنین با دعوت از کشورهای جهان برای همکاری صادقانه، بر آمادگی ایران برای گسترش روابط اقتصادی، تجاری و دیپلماتیک، بهویژه با همسایگان و کشورهای منطقه، تاکید کرد.
وزیر امور خارجه نیز در این مراسم تاکید داشت که هر گاه با زبان زور با ملت ایران سخن گفته شده ملت ایران مقاومت کرده و هر گاه با زبان تکریم با مردم صحبت کردند، مردم ایران هم با همان زبان پاسخ دادند. وی افزود:« دیوار بیاعتمادی نسبت به آمریکا وجود دارد که ناشی از رفتارهای آمریکاست.» عراقچی طی این نشست که در سالن اجلاس سران برگزار شد با اشاره به اینکه در مذاکرات بسیار جدی هستیم، تاکید کرد که به دنبال مذاکرات واقعی برای رسیدن به نتیجه هستیم به شرطی که طرف مقابل ما هم جدیت داشته باشد و برای مذاکرات نتیجهمحور آمادگی داشته باشد. وزیر خارجه ابراز امیدواری کرد که اعتماد لازم برای به نتیجه رسیدن مذاکرات به وجود بیاید. به گفته وی، هیچ راهی برای حل و فصل موضوع هستهای ایران جز دیپلماسی وجود ندارد، این واقعیتی است که بارها تجربه شده است.
جلسه غیرعلنی اما مفید
این در حالی است که روز گذشته نمایندگان مجلس در جلسه غیرعلنی درباره مذاکرات رایزنی کردند. محمدباقر قالیباف، رئیسمجلس، درباره این جلسه گفت که در آن، مسائل حوزه دیپلماسی و دفاعی مورد بررسی قرار گرفت و جلسه بسیار خوبی بود. همزمان وزیر امور خارجه جلسه غیرعلنی روز گذشته مجلس را جلسهای «مفید» عنوان کرد. عراقچی گفت: «در این نشست توضیحاتی در خصوص مذاکرات جاری ایران و طرف آمریکایی ارائه کردم و نقطه نظرات نمایندگان مردم را نیز شنیدم.» از سوی دیگر عباس گودرزی، سخنگوی هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی، در این رابطه گفت: «نمایندگان مجلس در جلسه غیرعلنی با حضور امیر موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه تاکید کردند که مذاکرات باید از موضع قدرت و اقتدار انجام شود و صیانت از صنعت هستهای کشور بهعنوان یک خط قرمز غیرقابل چشمپوشی مورد توجه تیم دیپلماسی باشد.»
وی در ادامه با تاکید بر اینکه پیام اصلی دعوت توأمان رئیس ستاد کل نیروهای مسلح و وزیر امور خارجه به جلسه غیرعلنی مجلس این بود که در جمهوری اسلامی ایران، «دیپلماسی و میدان» کاملا هماهنگ و منسجم عمل میکنند و این دو، دو روی یک سکه هستند، اظهار کرد:«امروز دیگر دیپلماسی و میدان دو جریان یا دو گروه جداگانه نیستند، بلکه یک ظرفیت واحد و منسجم در خدمت ملت ایران و کشور باعظمت جمهوری اسلامی ایران به شمار میروند.»
به گفته سخنگوی هیاترئیسه مجلس شورای اسلامی، در این جلسه نمایندگان با تاکید بر ضرورت دقت در مذاکرات، هشدار دادند که تیم مذاکرهکننده باید مراقب فرانچسکوها و اسنپبکها باشد و تجربه برجام حتما پیشروی مسوولان و تیم مذاکرهکننده قرار گیرد. گودرزی در ادامه توضیح داد که در ادامه این نشست امیر موسوی و عراقچی نقطهنظرات خود را تشریح و تاکید کردند که جمهوری اسلامی ایران به هیچ عنوان غنیسازی صفر درصد را نخواهد پذیرفت و این موضوع بهعنوان حق حیات آیندگان این سرزمین باید مورد صیانت قرار گیرد. وی در ادامه با بیان اینکه اعلام شد که مکان مذاکرات و چارچوب آن بهطور کامل توسط جمهوری اسلامی ایران تعیین شده است، گفت این مساله نشاندهنده اقتدار ایران در عرصه دیپلماسی است.
گودرزی با بیان اینکه جنگ ۱۲روزه حاصل یک طراحی ۲۰ساله بوده، بیان کرد، به گفته امیر موسوی آمادگی دفاعی جمهوری اسلامی ایران امروز متناسب با مواجهه با جنگ ترکیبی و چندوجهی است و توان دفاعی کشور، هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی، بهمراتب بیش از گذشته افزایش یافته است. وی با بیان اینکه تجربه جنگ ۱۲روزه و کودتای ۱۸دیماه، ایران را برای مقابله با هرگونه تهدیدی نسبت به گذشته بسیار آمادهتر کرده است، گفت که کشور امروز با قدرت بیشتری وارد مذاکرات میشود. در این نشست همچنین به توان آفندی و پدافندی جمهوری اسلامی ایران اشاره و تاکید شد که در جنگ ۱۲روزه، موشکهای ایران موفق شدند از پدافند چندلایه رژیم صهیونیستی عبور کنند.
سخنگوی هیاترئیسه مجلس با اشاره به بررسی روند مذاکرات ایران و آمریکا بیان کرد مذاکرات بهصورت غیرمستقیم و فرآیند به پیشنهاد ایران انجام میشود، اما طبیعی است دیدارهای کوتاه و سرپایی در حد چند دقیقه، از جمله مصافحه و بیان خطوط قرمز، بین تیمهای مذاکرهکننده انجام شود. گودرزی در ادامه با اشاره به گزارش وزارت امور خارجه به نمایندگان، توضیح داد که وزیر امور خارجه و تیم دیپلماسی کشور، هر نوع توافقی را بر عدم توافق ترجیح نمیدهند و حفظ عزت ایران برای آنها اولویت اصلی است. همچنین تاکید شد که نباید اداره امور کشور در حوزههای نظامی و اقتصادی به نتیجه مذاکرات گره زده شود و هر بخش باید وظایف خود را بهصورت مستقل انجام دهد.