حسینمنوچهر پارسا: تابستان فصل مسافرت است و خیلی از شما با خودروهای شخصیتان راهی جادهها خواهید شد از طرفی کمکم به روزهای آخر تعطیلات نزدیک میشویم و این فرصت مناسبی است که جهت رفع خستگی و تجدید روحیه با خودرو سفری تفریحی داشته باشید اما برای این که سفر خوبی با خودرویتان انجام دهید باید در کنار رعایت قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی، به مسایل فنی خودرو و همچنین فنون رانندگی در سفر بیشتر آشنا شوید.کارشناسان عقیده دارند سرعت و سبقت غیرمجاز، انحراف به چپ، عدم رعایت حق تقدم ، خستگی و صحبت با تلفن همراه از مهمترین عوامل تصادف در جادههای کشور هستند اما آشنایی با فنون رانندگی میتواند تا مقدار زیادی از تصادفات رانندگی کم کند. از طرفی رانندگی در فواصل طولانی میتواند حتی برای با تجربهترین رانندهها یک چالش باشد. خستگی باعث کاهش دقت میشود و در این صورت ممکن است به تصادف و حادثهای ناگوار منجر شود، لذا باید تا حد ممکن از روشنایی روز بیشترین استفاده را ببریم. دید کمتر و تفاوت فاحش نور خودروهایی که در شب از روبهرو میآیند رانندگی را به تجربهای خستهکننده تبدیل میکند. بنابراین بهتر است در روز سفر کنیم، به خصوص زمانی که از مسیر و چگونگی شرایط جاده بیاطلاع هستیم. پژوهشها تأیید کردهاند 84درصد تصادفات در ایران، در روزهای آفتابی، 7درصد بارانی، 6درصد ابری و تنها یک درصد برفی اتفاق میافتد. از طرفی طبق یک بررسی، 96درصد سوانح رانندگی از سوی رانندگان با تجربه اتفاق میافتد.
رو به راه کردن خودرو قبل از سفر
در ایران معمولاً خودروهایی که عمر بیشتر آنها بالای 20 سال است وجود دارد و مسلماً مدت زمانی از عمر مفید این خودروها گذشته و ایمنی کافی برای یک مسافرت بیخطر یا بیدردسر را ندارند. به همین دلیل، توجه به این خودروها در هنگام سفر بسیار ضروری است. اگر به جمع این خودروها، خودروهای ارزان قیمت را نیز اضافه کنیم، خواهیم دید متاسفانه آنها هم به دلیل نامرغوببودن برخی قطعات استفاده شده در تولیدشان از برخی خودروهای دارای سن بالا نامطمئنتر هستند. بنابراین سفر در جادههایی پر پیچ و خم، نحوه بد رانندگی سایرین، برخورد با وسایل نقلیه و ... سبب خواهد شد مشکلات عدیدهای برایمان پیش بیاید. برای جلوگیری از این مشکلات و ناراحتیها باید دنبال راه حل اساسی گشت. کافی است با بازدید به موقع خودرو قبل از سفر درصد بسیار بالایی از این مشکلات را بکاهیم. این بازدیدها را میتوان در چند اقدام انجام داد.
پیش از سفر، فهرستی از اجزای اتومبیلتان که نیاز به تعمیر دارند، تهیه کنید. به تکتک آنها سر بزنید و ببینید برای تعمیر آنها چه کاری از دستتان برمیآید. مهمترین کارها تعویض روغن ترمز و روغن موتور، بازدید شیلنگ رادیاتور، تسمهها، لاستیکها، ترمزها، برف پاککن، چراغهای راهنما، چراغ ترمز و چراغ جلوست.علاوه بر تعویض روغن موتور و روغن گیربکس کنترل سیستم خنککننده موتور و سلامت لاستیک، برف پاککن و تسمهها فراموش نشود.در این میان اطمینان از سلامت تسمهها به خصوص تسمه تایم از ضروریات سفر است.
نکاتی حیاتی قبل از سفر را مرور کنیم
- شب پیش از سفر، خوب بخوابید و اگر سفر شما طولانی است، در حین مسافرت هر دو ساعت یکبار توقف کرده و استراحت کنید.
- پیش از سفر از وضعیت جادهها مطمئن شوید و به هشدارهای هواشناسی و پلیس توجه کنید. بیشتر سیلابهای ناگهانی در کشور در مرداد و شهریورماه روی میدهد.
- به خودتان قول دهید که در طول سفر آهسته برانید تا هم از مناظر اطراف جاده لذت ببرید و هم سالم به مقصد برسید. آهسته رفتن در رانندگی نشانه کم تجربگی و ترس نیست، بلکه نشانه علاقه شما به جان و سلامتی خود و خانوادهتان است. به خاطر داشته باشید، سرعت به رانندههای حرفهای هم رحم نمیکند.
- کیف کمکهای اولیه و صندلی کودک را فراموش نکنید. چراغ قوه، سیم اتصال باتری و تابلوی چراغدار احتیاط و ... را با خود ببرید. ضمناً آب اضافی برای پر کردن رادیاتور را نیز به همراه داشته باشید.
- برای سفری شاداب و ایمن، خرید یک عینک آفتابی به رنگ قهوهای را برای رانندگی فراموش نکنید و از سالم بودن کمربندهای ایمنی هم اطمینان حاصل نمایید.
تغذیه در حین سفر
یکی از نکات مهم سفر با خودروی شخصی، تغذیه است. بهتر است غذا را از خانه ببرید، غذا را باید خشک و خنک نگه دارید. اگر میخواهید غذا را به صورت ساندویچ بخورید، ساندویچها را در زمان خوردن درست کنید چون گوجه فرنگی یا خیار شور باعث مرطوب شدن غذا میشود. اگر غذا پختنی است، نیمپز باشد، یا آن را کاملاً بپزید یا خام ببرید و در زمان مصرف بپزید. در مسیرهای پر پیچ و خم اگر معده شما خالی یا بیش از حد پُر باشد، ممکن است دچار حالت تهوع شوید. اگر در طول سفر مراقب نباشید ممکن است چند کیلو چاق شوید به خصوص در مکانهای سردسیر اشتها افزایش مییابد. به جای تنقلات چرب و پرکالری از میوه استفاد کنید و نکته آخر اینکه اگر معده حساسی دارید از غذاهای ناشناخته محلی اجتناب کنید.
برای اینکه پشت فرمان نخوابید
خستگی در رانندگیهای طولانی به ویژه در شب زیاد اتفاق میافتد. خمیازههای طولانی، قرمزی و سوزش چشم، تاری دید، سنگینی یا درد در چشمها، تنفس نامنظم، کندی واکنش، نبود تمرکز، بیحوصلگی و سایر خطاهای رانندگی مانند انحراف از جاده، سرعت غیرعادی و خطا در دید از نشانههای خستگی هستند. اگر شب قبل از رانندگی هفت یا هشت ساعت نخوابیده باشید، دچار خوابآلودگی میشوید. خواب آلودگی زمان واکنش را در راننده کندتر کرده و احتمال اشتباه در تصمیمگیری هنگام خطر را افزایش میدهد. در ساعات پایانی روز رانندگی طولانی را آغاز نکنید. بیشتر رانندگان معمولاً از ساعت 12 نیمه شب تا شش صبح و همچنین یک تا چهار بعدازظهر احساس خوابآلودگی میکنند و هوشیاریشان کم میشود. مطالعات علمی تایید کردهاند احتمال رخ دادن حوادث و تصادفات رانندگی بعد از نیمه شب دو برابر میشود. این احتمال به ویژه از ساعت دو نیمه شب تا شش صبح بیشتر است. در اکثر جادههای کشور بین جاده و کنارههای آن اختلاف سطح وجود دارد. اگر راننده در حین رانندگی خوابش ببرد و با کوچکترین اشاره به فرمان از جاده خارج شود واژگونی اتومبیلش حتمی و احتمال مرگ راننده و سرنشینان بسیار زیاد میشود. طبق پژوهشها، خستگی راننده عامل 25درصد تصادفات و به طور خاص سبب 60درصد سوانح منجر به مرگ در جادههای ایران بوده است.
اگر خوب نمیشنوید
شنوایی از جمله عوامل قابل توجه در رانندگی است. کاهش شنوایی موجب پایین آمدن تمرکز، سلب آسایش و خستگی زودرس راننده میشود. پژوهشها نشان دادهاند: در برخی از سوانح اختلال در شنوایی سبب تاخیر 80صدم ثانیهای در واکنش راننده میشود.
خودداری از رانندگی به صورت مداوم
مطالعات نشان داده رانندگی پس از 17 ساعت بیداری فرد را مانند کسی که غلظت الکل خونش 50درصد است، در معرض خطر قرار میدهد. استاندارد زمان مجاز رانندگی در اروپا و آمریکا 9 تا 10 ساعت در شبانهروز است در حالی که گاهی رانندگان در کشورمان بیش از 15 ساعت نیز رانندگی میکنند. قرار نیست این آخرین سفر ما باشد.
اگر خوب نمیبینید
داشتن چشمان سالم از ضروریات یک رانندگی ایمن است، بیشتر از 90درصد عواملی که شرایط رانندگی را تحت کنترل دارند در اختیار چشم است. هر چه چشم سالمتر باشد و راننده هنگام رانندگی دقت کافی داشته باشد، احتمال بروز حادثه به میزان زیادی کاهش پیدا میکند. در صورت مشکلات چشمی از پزشک بخواهید یک برنامه منظم برای معاینه شما طرحریزی کند. بهتر است بدانید آب مروارید سبب اشکال در دیده میشود و سبب خیره شدن به نور در شب می شود. خیره شدن بینایی را به مدت 9 ثانیه مختل میکند. همچنین آب سیاه سبب کاهش دید محیطی میشود و مانع دیدن عابران پیاده و وسایل نقلیه موتوری میشود که از اطراف حرکت میکنند. در حین رانندگی به هیچوجه برای برداشتن چیزی از صندلی عقب به عقب برنگردید. در این حالت اگرچه دستها از مغز پیام میگیرند که خودرو را در مسیر مستقیم هدایت کنند اما ناخودآگاه خودرو به همان سمتی که شما چرخیدهاید منحرف میشود و این از عجایب حادثه آفرین مغز است.
اگر سنتان زیاد است
احتمال کشته یا مجروح شدن رانندگان بالای 75 سال و بالاتر در سرعت، خیلی زیاد است. این احتمال برای افراد 75 تا 79 سال دو برابر و در مورد رانندگان بالای 85 سال شش برابر میشود. پژوهشها نشان دادهاند: میزان هوشیاری، دقت در رانندگی، میدان و تطابق دید با افزایش سن به طور معناداری کاهش مییابد.
اگر سفرتان طولانی است
آسیبهای ناشی از مسافرت طولانی در حالی که وضعیت بدن در مدت طولانی ساکن است شامل آسیبهای عضلانی اسکلتی و عروقی میشود. بنابراین توصیه میشود بعد از هر یک ساعت یا یک ساعت و نیم، توقف کوتاهی داشته باشید و عضلات را حرکت دهید تا وضعیت ساکن تغییر کند. یکی دیگر از مشکلاتی که پیش میآید مشکلات اسکلتی است. افرادی که مبتلا به آرتروز هستند یا مفاصل آنها زمینه التهاب حاد دارند وقتی برای مدت طولانی ساکن باقی میمانند دچار التهاب میشوند. به همین دلیل است که بعد از مدتی وقتی از اتومبل پیاده میشوند مفاصل از هم باز نمیشود. بیحرکت بودن مفاصل روی تاندونها خستگی ایجاد میکند و این خستگی موجب درد میشود. در این حالت فرد چون حرکت ندارد و تغذیه سلولی به خوبی صورت نمیگیرد، در مسافت طولانی بهتر است هر چند دقیقه یکبار وضعیت خود را داخل اتومبیل تغییر دهد. اگر راننده هستید بعد از هر یک ساعت بهتر است توقف کوتاهی داشته باشید، مفاصل را حرکت دهید و دوباره شروع به حرکت کنید. با حرکت گاه به گاهی و نیم ساعت یکبار میتوان از تمامی مشکلات عضلانی و اسکلتی و عروقی در طول مسافرت پیشگیری کرد.
جعبه کمکهای اولیه را فراموش نکنید
یکی از پیشامدهایی که در طول سفر ممکن است برای هر مسافری اتفاق بیفتد، زخمی شدن، شکستگی، گزیدگی یا هر شکلی از آسیب جسمی دیگر است. از آنجا که ممکن است پزشک و امکانات درمانی در نزدیکی محل وقوع حادثه وجود نداشته باشند، بهتر است تا قبل از مراجعه به پزشک تا حد امکان برای رسیدگی به مصدوم و کاهش درد، ناراحتی یا خونریزی او تلاش کنید. در این موارد گذشته از آشنایی با اصول کمکهای اولیه، همراه داشتن جعبه کمکهای اولیه هم میتواند به حفظ سلامتی مصدوم و روحیه اطرافیان کمک کند. محتویات این جعبه بسته به محل سفر و طول سفر متفاوت است.
اگر در جاده ماندید
اولین قدم هدایت خودرو به باند کناره جاده میباشد. حتیالمقدور اتومبیل را به منتهیالیه سمت راست جاده هدایت کنید. درب موتور و صندوق عقب را باز کنید و با گذاشتن مثلث خودرو در 50 متری اتومبیل دیگر رانندهها را از خرابی خودرویتان مطلع سازید. اگر در فضای مناسبی قرار دارید سرنشینان خودرو را تا حد ممکن از اتومبیل دور کنید. اگر اتومبیل شما ساخت شرکتهای خودروسازی داخلی است برچسب امداد و شماره آن پشت شیشه خودرو درج شده است. در اولین فرصت با امداد تماس بگیرید و درخواست کمک کنید. به شدت مواظب سرنشینان خودرو باشید که به جاده نزدیک نشوند. 7درصد از کشتهها و 15درصد از مجروحین سوانح رانندگی افرادی هستند که در جادهها پس از خرابی خودرویشان در اثر برخورد با سایر اتومبیلهای عبوری کشته و مجروح شدهاند.