به گزارش ایران جیب، همزمان با فعالیت حدود 32 شرکت هواپیمایی در کشور، حدود 50 درخواست جدید برای تأسیس ایرلاین ثبت شده است. این در حالی است که تنها 140 تا 150 فروند هواپیمای عملیاتی در کشور وجود دارد و برخی ایرلاینها فقط با یک یا دو فروند فعالیت میکنند. کمبود ناوگان، کاهش مقاصد پروازی و افت درآمد، این پرسش را مطرح کرده که آیا بازار حملونقل هوایی ایران ظرفیت ایرلاینهای تازه را دارد یا نه.
ایران چند ایرلاین فعال و چند هواپیما دارد؟
به گفته سازمان هواپیمایی کشوری، که به ایسنا اعلام شده، اکنون حدود 32 ایرلاین در کشور فعالیت میکنند. از میان آنها میتوان به ایرانایر، ایرانایرتور، ماهان، آسمان، کیشایر، قشمایر، کاسپین، زاگرس، آتا، سپهران، وارش، تابان، فلای پرشیا، ساها، پویا، کارون، معراج، چابهار، یزدایر، پارسایر، توسایر، آواایر، آساجت، نسیم، ایر وان، سروش، مهر، رایمون، جیاسکای، اطلس و لاد اشاره کرد.
مجموع هواپیماهای کشور 194 فروند است که 140 تا 150 فروند آنها عملیاتیاند. اگر این ناوگان بهطور مساوی میان 32 ایرلاین تقسیم شود، سهم هر شرکت حدود 4 فروند میشود؛ اما در عمل برخی ایرلاینها کمتر از این تعداد دارند. عمر بالای ناوگان، نوسازینشدن و نبود قطعات هم باعث شده بخش بزرگی از هواپیماها زمینگیر باشند، چه در شرکتهای تازهتأسیس و چه در ایرلاینهایی که بیش از یکی دو دهه سابقه دارند.
تحریمها چه تأثیری بر ناوگان هوایی داشتهاند؟
زمینگیری بخش قابلتوجهی از هواپیماهای داخلی تا حد زیادی به تحریمهای طولانیمدت صنعت هوانوردی برمیگردد. این تحریمها هم واردات هواپیمای جدید و نوسازی ناوگان را محدود کردهاند و هم تأمین قطعات و تجهیزات موردنیاز برای تعمیرات اساسی (اورهال) را دشوار ساختهاند.
کاهش پروازها و فشار مالی بر شرکتهای هواپیمایی
کاهش هواپیماهای آماده پرواز و محدودیتهای پروازی در مسیرهای بینالمللی به برخی کشورها در ماههای اخیر، تعداد پروازها و درآمد عملیاتی ایرلاینها را کاهش داده است. ادامه این وضعیت بسیاری از شرکتها را با زیان و مشکل در پرداخت هزینههای جاری روبهرو کرده و برخی حتی در پرداخت بهموقع حقوق کارکنان با چالش مواجهاند.
پیشتر طاهر عبدالحی، مدیرعامل ایرانایر، گفته بود ناوگان فعال این شرکت کمتر از 9 فروند است، اما تعداد کارکنان متناسب با آن کاهش نیافته و بیش از 9000 نفر در شرکت مشغولاند. این موضوع مدیریت منابع انسانی و هزینهها را سختتر کرده است.
مالکیت و ساختار مدیریتی برخی ایرلاینهای زیانده هم موضوع دیگری است. بخشی از این شرکتها زیر نظر مجموعهها و نهادهای مختلف اداره میشوند و ادامه فعالیت آنها با وجود زیانهای انباشته، به حمایت مالی نیاز دارد و بار اضافی بر دوش دولت میگذارد.
شرایط قانونی تأسیس شرکت هواپیمایی چیست؟
رئیس سازمان هواپیمایی کشوری مهر امسال اعلام کرد حدود 50 درخواست برای تأسیس ایرلاین جدید وجود دارد و این تعداد رو به افزایش است. طبق ماده 7 آییننامه جدید تأسیس، فعالیت، اداره و نظارت بر شرکتهای هواپیمایی، حداقل ناوگان موردنیاز برای دریافت پروانه تأسیس به این شرح است:
ایرلاین نوع A (حمل تجاری با هواپیمای مسافربری): حداقل 5 فروند هواپیما؛ 3 فروند باید ملکی ایرانی باشد و 2 فروند دیگر میتواند از طریق انواع اجاره تأمین شود.
ایرلاین نوع B (حمل تجاری با هواپیمای باری): حداقل یک فروند هواپیمای ملکی ایرانی بهعلاوه یک فروند اجارهای.
سایر موارد: حداقل یک فروند وسیله پرنده ملکی ایرانی.
آیا زمان ادغام ایرلاینها فرا رسیده است؟
با توجه به 150 هواپیمای عملیاتی، حجم پروازهای فعلی و تعداد مقاصد شبکه هوایی کشور، این پرسش مطرح است که آیا صنعت هوانوردی ایران اصلاً به این تعداد شرکت هواپیمایی نیاز دارد. وقتی ناوگان عملیاتی متناسب با ظرفیت بازار در اختیار ایرلاینها نیست، تعدد شرکتها شاید به فعالیتی پایدار و توجیهپذیر اقتصادی نینجامد. به همین دلیل، آیا زمان آن نرسیده که تعداد ایرلاینها، ظرفیت واقعی ناوگان و تقاضای بازار متناسب شود و شرکتهای زیانده برای چابکسازی و کاهش هزینهها با هم ادغام شوند؟
