اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، عراق را به سمت احیای مسیر صادرات نفت از خاک سوریه سوق داده است. با این حال، ظرفیت محدود حمل زمینی و هزینه‌های سنگین نشان می‌دهد این مسیر نمی‌تواند جایگزین صادرات دریایی نفت عراق شود.
به گزارش ایران‌جیب، عراق که بخش عمده صادرات نفت خود را از بنادر جنوبی خلیج فارس انجام می‌دهد، در پی افزایش ریسک عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز، انتقال زمینی نفت به بندر بانیاس سوریه را به‌عنوان یکی از گزینه‌های اضطراری مورد توجه قرار داده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده، ظرفیت هدف‌گذاری‌شده این مسیر روزانه حدود 120 تا 150 هزار بشکه نفت است. این میزان در مقایسه با تولید روزانه حدود 4.5 میلیون بشکه‌ای عراق، کمتر از 4 درصد محسوب می‌شود.
هزینه سنگین دور زدن هرمز
یکی از مهم‌ترین چالش‌های این طرح، هزینه بالای صادرات زمینی است. طبق اطلاعات منتشرشده، نفت سنگین عراق با تخفیفی حدود 38 دلار نسبت به قیمت مرجع عرضه می‌شود و هزینه حمل کامیونی و ترانزیت نیز به حدود 12 دلار برای هر بشکه می‌رسد.
به این ترتیب، مجموع تخفیف و هزینه حمل می‌تواند به حدود 50 دلار برای هر بشکه برسد. البته این رقم به معنای هزینه مستقیم حمل نیست و بخش عمده آن مربوط به تخفیف فروش نفت است.
شرکت قطری UCC Holding نیز با ناوگان اعلام‌شده 6 هزار کامیونی در این طرح نقش دارد. با این وجود، محدودیت ظرفیت حمل‌ونقل، زمان رفت‌وبرگشت کامیون‌ها و مسائل امنیتی از موانع توسعه صادرات در این مسیر به شمار می‌روند.
آیا عراق می‌تواند از تنگه هرمز بی‌نیاز شود؟
بررسی ابعاد اقتصادی و عملیاتی این طرح نشان می‌دهد مسیر سوریه در کوتاه‌مدت تنها می‌تواند بخش کوچکی از صادرات نفت عراق را پوشش دهد.
حتی در صورت تحقق ظرفیت 150 هزار بشکه در روز، صادرات زمینی از سوریه فاصله بسیار زیادی با حجم صادرات دریایی عراق خواهد داشت.
در صورت طولانی شدن اختلال در تنگه هرمز، بغداد ممکن است احیای خطوط لوله قدیمی عبوری از سوریه را جدی‌تر دنبال کند، اما اجرای چنین طرحی به سرمایه‌گذاری گسترده، تأمین امنیت و زمان نیاز دارد.
در مجموع، مسیر سوریه بیشتر یک راهکار اضطراری و پرهزینه برای حفظ بخشی از درآمد نفتی عراق است تا جایگزینی واقعی برای تنگه هرمز. این موضوع نشان می‌دهد با وجود تلاش کشورهای منطقه برای ایجاد مسیرهای جایگزین، تنگه هرمز همچنان جایگاهی کلیدی در تجارت انرژی دارد.