قیمت روغن موتور در یک سال تا ۷ برابر افزایش یافت
بررسی قیمت‌های منتشرشده از بازار نشان می‌دهد بهای برخی روغن‌های موتور چهارلیتری از مهر ۱۴۰۴ تا آبان ۱۴۰۵ چند برابر شده است.
در سه نمونه بررسی‌شده، قیمت‌ها که در مهر سال گذشته به‌ترتیب حدود ۷۸۹ هزار تومان، ۵۸۱ هزار تومان و ۵۲۰ هزار تومان بود، در فهرست‌های قیمتی آبان امسال به حدود ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان، ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است.
بر این اساس، میزان افزایش قیمت این سه محصول به‌ترتیب حدود ۵۸۵، ۷۲۶ و ۷۶۵ درصد بوده است. البته این ارقام مربوط به قیمت‌های منتشرشده در بازار هستند و نباید با نرخ رسمی کارخانه یا قیمت مصوب یکسان در نظر گرفته شوند. همچنین این مقایسه به معنای افزایش مشابه قیمت تمام محصولات روغن موتور نیست.
هزینه تعویض روغن خودرو به بیش از ۵ میلیون تومان رسید
افزایش قیمت روغن موتور مستقیماً هزینه نگهداری خودرو را افزایش داده است. برای مثال، برآورد هزینه تعویض روغن پژو ۲۰۶ با موتور TU5 در آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد خرید چهار لیتر روغن با قیمت حدود ۴ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان، به‌اضافه فیلتر روغن و دستمزد تعویض، هزینه‌ای بین ۵ میلیون و ۱۷۵ تا ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان به مالک خودرو تحمیل می‌کند.
این مبلغ فقط شامل روغن، فیلتر روغن و اجرت تعویض است و هزینه سایر فیلترها و خدمات جانبی را در بر نمی‌گیرد.
در چنین شرایطی، سرویس دوره‌ای خودروهای داخلی نیز به هزینه‌ای چندمیلیونی تبدیل شده است. افزایش هزینه‌ها ممکن است برخی مالکان را به تعویق انداختن سرویس یا استفاده از روغن‌های ارزان‌تر سوق دهد؛ تصمیمی که در صورت انتخاب روغن نامناسب یا تأخیر طولانی در تعویض، می‌تواند در آینده هزینه تعمیرات بیشتری ایجاد کند.
تولیدکنندگان: قیمت کارخانه‌ای روغن موتور تغییر نکرده است
به گزارش ایران جیب، آرمان زارعی در گزارشی اعلام کرده است که تولیدکنندگان روغن موتور، افزایش قیمت‌های بازار را ناشی از مشکلات عرضه و فعالیت واسطه‌ها می‌دانند.
علی کاظمی، رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران، ۱۳ آبان اعلام کرد قیمت کارخانه‌ای روغن موتور در ماه‌های اخیر تغییری نداشته و محصولات بر اساس قیمت مصوب درج‌شده روی بسته‌بندی عرضه می‌شوند.
به گفته او، در ماه‌های نخست سال مشکلات مربوط به تأمین خوراک پالایشگاه‌های روغن‌سازی و تخصیص ارز برای تأمین مواد اولیه باعث کاهش تولید شده بود؛ اما این موانع با همکاری بانک مرکزی و ستاد تنظیم بازار برطرف شده است.
کاظمی معتقد است کاهش عرضه در ماه‌های گذشته زمینه فعالیت سوداگرانه در شبکه فروش را فراهم کرده و قیمت برخی محصولات در بازار به چهار تا پنج برابر قیمت مصوب درج‌شده روی بسته‌بندی رسیده است. او پیش‌بینی کرده با افزایش عرضه، فاصله قیمتی بازار کاهش پیدا کند.
ظرفیت تولید روغن موتور بیشتر از نیاز کشور است؟
یکی از موضوعات قابل‌توجه در بازار روغن موتور، فاصله میان ظرفیت اسمی تولید و وضعیت عرضه در بازار است.
رئیس انجمن پالایشگاه‌های روغن‌سازی ایران از فعالیت چهار پالایشگاه تولید روغن پایه با ظرفیت سالانه یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن خبر داده و نیاز سالانه کشور را حدود ۸۰۰ هزار تن اعلام کرده است. به گفته او، حدود ۶۰۰ هزار تن از این ظرفیت به تولید روغن‌های موتور بنزینی، دیزلی و روغن دنده خودرو اختصاص دارد.
با وجود این ظرفیت، بازار در مقاطعی با کمبود و افزایش شدید قیمت مواجه شده است. البته ظرفیت اسمی کارخانه‌ها الزاماً به معنای تولید واقعی و عرضه مستمر نیست.
محدودیت تأمین خوراک، مشکلات تخصیص ارز، دشواری تأمین مواد اولیه، بسته‌بندی و اختلال در شبکه توزیع می‌توانند باعث شوند محصول نهایی به میزان کافی به دست مصرف‌کننده نرسد.
برای بررسی دقیق وضعیت، انتشار آمار تولید واقعی، میزان عرضه داخلی، صادرات و موجودی محصولات در شبکه توزیع ضروری است.
فاصله قیمت کارخانه و بازار؛ پای نهادهای نظارتی به میان آمد
اختلاف قیمت روغن موتور در کارخانه و بازار، واکنش نهادهای نظارتی را نیز به دنبال داشته است.
داریوش بهنود قاسمی، مدیرکل بازرسی سازمان حمایت، ۲۲ شهریور اعلام کرده بود این سازمان مجوزی برای افزایش قیمت روغن موتور به شرکت‌های تولیدکننده نداده و افزایش قیمت‌های مشاهده‌شده در بازار فاقد وجاهت قانونی است.
او کاهش تولید و انتظارات تورمی را از عوامل افزایش قیمت دانسته و از برخورد با متخلفان خبر داده بود.
همچنین رئیس سازمان تعزیرات حکومتی استان تهران اعلام کرده است در برخی مراکز تعویض روغنی، محصولات با قیمت چهار تا پنج برابر قیمت تمام‌شده به مصرف‌کنندگان فروخته شده و در پی این تخلفات، با تعدادی از مراکز برخورد و برخی از آنها پلمب شده‌اند.
البته باید توجه داشت که افزایش چهار تا پنج برابری نسبت به قیمت مصوب درج‌شده روی محصول با فروش چندبرابری نسبت به قیمت تمام‌شده، دو معیار متفاوت هستند و نباید آنها را یکسان در نظر گرفت.
توزیع مستقیم روغن موتور با قیمت مصوب
در واکنش به افزایش قیمت‌ها و مشکلات دسترسی مصرف‌کنندگان، طرح توزیع مستقیم روغن موتور و لاستیک با نرخ مصوب از چهارم آبان در مناطق ۲۲گانه تهران آغاز شد.
بر اساس توضیحات حمیدرضا رستگار، عضو هیئت‌رئیسه اتاق اصناف تهران، متقاضیان می‌توانند با ثبت‌نام در سامانه اتحادیه، از میان ۳۰۰ نقطه صنفی تعیین‌شده، واحد عرضه‌کننده در منطقه خود را انتخاب کنند.
همچنین رئیس سازمان تعزیرات حکومتی استان تهران از برنامه عرضه مستقیم روغن موتور در ۱۵۰ مرکز با قیمت مصوب و حاشیه سود ۷ درصدی خبر داده است.
هدف از اجرای این طرح‌ها، کوتاه کردن مسیر توزیع و کاهش نقش واسطه‌ها در افزایش قیمت عنوان شده است. با این حال، میزان موفقیت آنها به استمرار تأمین کالا، حجم عرضه و دسترسی واقعی مصرف‌کنندگان بستگی دارد.
روغن موتور خودروهای سبک از قیمت‌گذاری دستوری خارج شد
مهم‌ترین تحول اخیر بازار روغن موتور، تصمیم ستاد تنظیم بازار برای خروج روغن موتور خودروهای سبک از شمول قیمت‌گذاری دستوری تا پایان سال است.
این تصمیم در جلسه ۱۸ آبان به ریاست محمدرضا عارف اتخاذ شد. بر اساس گزارش صداوسیما، روغن موتور دیزلی مشمول این تغییر نشده و همچنان تابع روال قبلی خواهد بود.
خروج از قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند از یک سو امکان انعطاف بیشتر تولیدکنندگان در تعیین قیمت را فراهم کند و از سوی دیگر، در صورت نبود رقابت مؤثر و نظارت کافی، زمینه افزایش بیشتر قیمت مصرف‌کننده را ایجاد کند.
در واقع، نتیجه این تصمیم به نحوه اجرای آن و وضعیت عرضه در بازار بستگی دارد. اگر موانع تولید واقعاً برطرف شده باشد و شرکت‌ها بتوانند عرضه را افزایش دهند، احتمال کاهش فاصله قیمت کارخانه و بازار وجود دارد؛ اما اگر عرضه همچنان محدود بماند، آزادسازی قیمت به‌تنهایی تضمینی برای ارزان شدن روغن موتور نخواهد بود.
آینده قیمت روغن موتور به افزایش عرضه بستگی دارد
بازار روغن موتور در شرایطی وارد مرحله جدیدی از سیاست‌گذاری شده که مصرف‌کنندگان با افزایش چندبرابری قیمت و هزینه‌های سنگین سرویس خودرو مواجه‌اند. خروج روغن موتور خودروهای سبک از قیمت‌گذاری دستوری می‌تواند مسیر بازار را تغییر دهد، اما نتیجه نهایی به میزان تولید واقعی، استمرار عرضه، شفافیت شبکه توزیع و نظارت بر قیمت فروش بستگی دارد.
در نهایت باید دید آیا تغییر سیاست قیمت‌گذاری به تعادل بازار و کاهش فاصله نرخ کارخانه و بازار منجر می‌شود یا هزینه این تصمیم نیز به مصرف‌کنندگان منتقل خواهد شد.