به گزارش ایران جیب به نقل از تسنیم، دیوان محاسبات کشور اعلام کرد ماده ۱۳ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها را به افزایش یارانه فرزندان برخی خانوارهای کم‌درآمد مکلف کرده است؛ با این حال، این حمایت با وجود تأکید دوباره در بودجه سال جاری هنوز به مرحله اجرا نرسیده است.
یارانه سه‌برابری به چه خانواده‌هایی تعلق می‌گیرد؟
بر اساس ماده ۱۳ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت، یارانه فرزندان خانواده‌های دهک اول تا چهارم باید از محل درآمدهای حاصل از حذف یارانه سه دهک بالای درآمدی، سه برابر یارانه مصوب سایرین پرداخت شود.
البته همه خانوارهای سه‌فرزندی مشمول این قانون نیستند و برای دریافت این حمایت باید شرایط زیر برقرار باشد:
-
خانوار در دهک‌های اول تا چهارم درآمدی قرار داشته باشد.
-
دست‌کم سه فرزند تحت تکفل داشته باشد.
-
هیچ‌یک از والدین در دستگاه‌ها و نهادهای مشمول ماده ۲۹ قانون برنامه ششم توسعه شاغل نباشند.
بنابراین، افزایش سه‌برابری فقط به یارانه فرزندان خانواده‌های واجد شرایط مربوط می‌شود و به معنای سه‌برابر شدن کل یارانه اعضای خانوار نیست.
مبلغ یارانه فرزندان چقدر می‌شود؟
میزان افزایش به مبلغ پایه‌ای بستگی دارد که برای محاسبه یارانه فرزندان در نظر گرفته شود.
اگر مبنای محاسبه، یارانه ۳۰۰ هزار تومانی دهک‌های چهارم تا نهم باشد، سهم هر فرزند در خانوارهای مشمول به ۹۰۰ هزار تومان می‌رسد. اما اگر یارانه ۴۰۰ هزار تومانی دهک‌های اول تا سوم مبنا قرار گیرد، این رقم برای هر فرزند یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان خواهد بود.
برای نمونه، در یک خانوار پنج‌نفره با سه فرزند، با فرض محاسبه بر مبنای ۹۰۰ هزار تومان برای هر فرزند، مجموع یارانه ماهانه به این شکل خواهد بود:
|
شرح |
مبلغ |
|---|---|
|
یارانه دو والد، هر نفر ۳۰۰ هزار تومان |
۶۰۰ هزار تومان |
|
یارانه سه فرزند، هر نفر ۹۰۰ هزار تومان |
۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان |
|
مجموع یارانه خانوار |
۳ میلیون و ۳۰۰ هزار تومان |
در حالی که یارانه فعلی این خانوار با فرض پرداخت ۳۰۰ هزار تومان به هر پنج نفر، یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است.
این محاسبات بر اساس فرض مبلغ پایه ۳۰۰ هزار تومانی انجام شده و رقم نهایی پرداختی به نحوه اجرای قانون و مبنای محاسبه سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها بستگی دارد.
چرا یارانه سه‌برابری هنوز پرداخت نشده است؟
دیوان محاسبات اعلام کرده است که با وجود درج دوباره این تکلیف در ردیف ۹-۶ جدول الزامات مصارف قانون بودجه سال ۱۴۰۵، منابع مورد نیاز برای اجرای آن تأمین نشده است.
در کنار ماده ۱۳، ماده ۷۲ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نیز دولت را مکلف کرده منابع مالی اجرای احکام این قانون را در بودجه‌های سنواتی پیش‌بینی و اختصاص دهد. در این ماده، یک درصد از اعتبارات جدول هدفمندی یارانه‌ها نیز به‌عنوان یکی از منابع مورد اشاره قرار گرفته است.
با وجود این تکالیف، هنوز زمان مشخصی برای آغاز پرداخت یارانه افزایش‌یافته اعلام نشده است.
مطالبات گندم‌کاران و مسئله تأمین منابع
در گزارش تسنیم، روند پرداخت مطالبات گندم‌کاران نیز به‌عنوان نمونه‌ای از دشواری تأمین به‌موقع منابع مالی مطرح شده است.
در سوم مهر ۱۴۰۵، رئیس سازمان برنامه و بودجه از پرداخت حدود ۲۷۵ هزار میلیارد تومان به گندم‌کاران و باقی ماندن بیش از ۱۰۰ هزار میلیارد تومان از مطالبات آنان خبر داده بود.
در ۱۷ مهر نیز رئیس سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام کرد حدود ۳۹۲ هزار میلیارد تومان از مجموع نزدیک به ۴۱۰ هزار میلیارد تومان مطالبات پرداخت شده است.
با این حال، سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها اعلام کرد با واریز ۱۶ هزار و ۹۰۰ میلیارد تومان در ۱۳ آبان ۱۴۰۵، مجموع پرداخت‌ها به ۴۰۴ هزار و ۷۰۰ میلیارد تومان رسیده و مطالبات مربوط به گندم تحویل‌شده تا ۹ آبان به‌طور کامل تسویه شده است.
البته تأخیر در پرداخت مطالبات گندم‌کاران به‌تنهایی اثبات‌کننده ارتباط مالی میان منابع خرید گندم و یارانه فرزندان نیست؛ بلکه صرفاً نمونه‌ای از چالش تأمین و تخصیص به‌موقع منابع در تعهدات بزرگ دولتی محسوب می‌شود.
زمان پرداخت یارانه سه‌برابری مشخص نیست
در حال حاضر، مهم‌ترین مسئله برای خانوارهای مشمول، روشن شدن میزان منابع تخصیص‌یافته و زمان آغاز پرداخت است. دیوان محاسبات نیز اعلام کرده پیگیری اجرای این حکم را تا حصول نتیجه ادامه خواهد داد.
تا زمانی که منابع مالی تأمین و سازوکار اجرایی مشخص نشود، خانواده‌های واجد شرایط نمی‌توانند از افزایش پیش‌بینی‌شده در قانون بهره‌مند شوند؛ موضوعی که فاصله میان تکلیف قانونی و پرداخت واقعی حمایت‌های جمعیتی را همچنان حفظ کرده است.