سامانه «حسام» که با هدف بستن غیرحضوری حساب‌های بانکی اضافی راه‌اندازی شده بود، حالا با مشکلات اجرایی و نارضایتی برخی کاربران مواجه شده است. با وجود ثبت بیش از 1.4 میلیون درخواست تعیین تکلیف حساب، هنوز مشخص نیست چه تعداد حساب واقعاً بسته شده‌اند.
به گزارش ایران‌جیب، بانک مرکزی با راه‌اندازی سامانه «حسام» وعده داده بود که شهروندان بتوانند بدون مراجعه به شعب بانک‌ها، حساب‌های اضافی و راکد خود را شناسایی و مسدود کنند. با این حال، گزارش‌های منتشرشده از عملکرد این سامانه نشان می‌دهد که برخی کاربران همچنان برای تکمیل درخواست‌های خود با مشکل مواجه هستند و حتی ناچار به مراجعه حضوری به بانک‌ها می‌شوند.
این وضعیت در حالی رخ داده که یکی از اهداف اصلی راه‌اندازی حسام، کاهش مراجعات حضوری و ساده‌سازی خدمات بانکی بوده است.
چرا سامانه حسام به مشکل خورده است؟
یکی از چالش‌های اصلی این سامانه، هماهنگ نبودن کامل زیرساخت‌های بانکی با خدمات الکترونیکی بانک مرکزی است.
کاربران برای استفاده از حسام ابتدا باید از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند وارد سامانه شوند و مراحل احراز هویت سطح 3 را تکمیل کنند. سپس اطلاعات حساب‌های بانکی آن‌ها از سامانه «سیاح» دریافت و نمایش داده می‌شود.
اما مشکلات احتمالی از همین مرحله آغاز می‌شود. مغایرت اطلاعات حساب‌ها، تأخیر در به‌روزرسانی داده‌ها و محدودیت‌های فنی برخی بانک‌ها می‌تواند روند ثبت و اجرای درخواست را مختل کند.
از سوی دیگر، بسته‌شدن حساب بانکی تنها به ثبت یک درخواست محدود نیست. بانک عامل باید وضعیت حساب، تعهدات احتمالی، چک‌های تعیین تکلیف‌نشده، محدودیت‌های قانونی و مانده حساب را بررسی کند.
در صورتی که این فرآیند به شکل برخط انجام نشود، مشتری ممکن است دوباره مجبور به مراجعه به شعبه شود.
بیش از 1.4 میلیون درخواست برای بستن حساب‌ها
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی بانک مرکزی در 19 مهر 1405، از زمان راه‌اندازی سامانه حسام، 64,791 نفر به این سامانه مراجعه کرده‌اند.
در همین مدت، درخواست تعیین تکلیف 1,446,851 حساب بانکی به ثبت رسیده است.
با وجود این آمار، پرسش مهمی همچنان بدون پاسخ باقی مانده است: از مجموع درخواست‌های ثبت‌شده، چند حساب به‌صورت قطعی بسته شده‌اند؟
بانک مرکزی تاکنون در اطلاعات مورد اشاره، آمار مشخصی از تعداد حساب‌های بسته‌شده، درخواست‌های ناموفق و میانگین زمان رسیدگی ارائه نکرده است.
این در حالی است که ثبت درخواست به معنای بسته‌شدن حساب نیست و ممکن است بخشی از پرونده‌ها به دلایل فنی یا قانونی همچنان در انتظار تعیین تکلیف باشند.
برنامه حذف 350 میلیون حساب بانکی
یکی از اهداف اصلی بانک مرکزی، کاهش تعداد حساب‌های بانکی کشور از حدود 650 میلیون حساب به 300 میلیون حساب طی 2 سال است.
اجرای این برنامه می‌تواند به ساماندهی حساب‌های راکد، کاهش هزینه‌های شبکه بانکی و جلوگیری از سوءاستفاده از حساب‌های اجاره‌ای کمک کند.
با این حال، موفقیت چنین طرح بزرگی به عملکرد مناسب سامانه حسام و همکاری بانک‌های عامل وابسته است.
بانک مرکزی باید پاسخگو باشد
کارشناسان معتقدند برای موفقیت سامانه حسام، لازم است وضعیت هر درخواست به‌صورت شفاف به مشتری اعلام شود و مشکلات ارتباطی میان بانک‌ها و سامانه مرکزی برطرف شود.
همچنین انتشار آمار حساب‌های واقعاً بسته‌شده، تعداد درخواست‌های ناموفق و دلایل توقف عملیات می‌تواند تصویر روشن‌تری از عملکرد این طرح ارائه دهد.
در شرایطی که بانک مرکزی به دنبال کاهش صدها میلیون حساب بانکی است، ادامه مشکلات اجرایی حسام می‌تواند اعتماد کاربران به خدمات غیرحضوری را تحت تأثیر قرار دهد.
سامانه‌ای که قرار بود مردم را از مراجعه به شعب بانک‌ها بی‌نیاز کند، نباید خود به دلیل تازه‌ای برای رفت‌وآمد مشتریان تبدیل شود.